Sİ: Yer tamamilə fərqli planetdir
Bizim öyrəşdiyimiz planet quruluşu modeli – sıx metal nüvə, silikat mantiya və nazik atmosfer – qaydadan çox, istisna ola bilər. "The Astrophysical Journal" nəşrinə təqdim edilən yeni tədqiqata görə, Kainatın ən kütləvi daşlı və aralıq ekzoplanetləri tamamilə fərqli daxili quruluşa malikdir.
AFN.az xəbər verir ki, kəşf edilən ekzoplanetlərin əksəriyyəti sub-Neptunlar və super-Yerlər sinfinə aiddir. İndiyə qədər onların da Yerdəki kimi formalaşdığı iddia edilsə də, yeni araşdırma bu klassik təsəvvürləri şübhə altına qoyur.
Hidrogen və silikatlar bir-birinə qarışır
Alimlər müəyyən ediblər ki, sub-Neptunların daxilindəki yüksək təzyiq və 4000 K-dən yuxarı temperaturda maddələr Yerdəki kimi davranmır. Bu şəraitdə hidrogen və ərimiş silikatlar ayrılmır, duzun suda həll olması kimi tamamilə bir-birinə qarışır. Hətta dəmir də bu qarışığa daxil olur. Nəticədə, planet kütləsinin 1%-dən çoxunu hidrogen şəklində saxlayırsa, onun daxili hissəsi dəmir, silikat və hidrogendən ibarət bircinsli, qaynayan mayeyə çevrilir. Yəni adət etdiyimiz dəqiq metal nüvə və mantiya qatı mövcud olmur.
Köhne tapmacaların yeni izahı
Bu model ekzoplanetlərin əvvəllər izahı çətin olan bir neçə xüsusiyyətini aydınlaşdırır:
- Radius fərqi: Super-Yerlər və sub-Neptunlar arasında aralıq ölçülü planetlərin qəribə qıtlığı.
- Radiusun fırlanma dövründən asılılığı: Gənc sub-Neptunlar hidrogenin böyük hissəsini daxili qarışıq təbəqədə saxlayır, sonra isə soyuduqca onu tədricən atmosferə buraxır. Hidrogen yüz milyonlarla il ərzində süxurlardan hərfi mənada "buxarlanaraq" çıxır.
Yer qeyri-adi planetdir?
Əgər bu nəzəriyyə doğrudursa, Yerin klassik təbəqəli strukturu qalaktikada nadir hallarda tapıla bilər. Ən yayğın planetlər isə daxildən tamamilə bircinsli maye qarışığından ibarətdir. Alimlər bu fərziyyəni "James Webb" teleskopunun çox gənc ulduzlar ətrafındakı planetləri müşahidə etməsi sayəsində yoxlamağı planlaşdırırlar.
