Qızıl qiymətləri tarixdə ilk dəfə 5 min dolları keçdi
Qızılın bir unsiyasının qiyməti 2025-ci ildə 60 faizdən çox artım göstərərək tarixi yüksəlişini davam etdirib və ilk dəfə 5 min dollar səviyyəsini aşıb.
ABŞ ilə NATO arasında Qrenlandiya ilə bağlı yaşanan gərginliklər, eləcə də maliyyə və geosiyasi qeyri-müəyyənliklərlə bağlı artan narahatlıqlar bu bahalaşmada mühüm rol oynayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın ticarət siyasəti də bazarlarda narahatlıq yaradıb. Tramp şənbə günü verdiyi açıqlamada Çinlə ticarət sazişi bağlanacağı təqdirdə Kanadaya 100 faiz gömrük rüsumu tətbiq edəcəyi ilə hədələyib.
Qeyri-müəyyənlik dövrlərində investorların etibarlı liman kimi gördüyü qızıl və digər qiymətli metallar güclü tələblə qarşılaşır. Gümüş qiymətləri də ötən ildəki təxminən 150 faizlik artımın üzərinə əlavə edərək cümə günü ilk dəfə 100 dollar həddini keçib.
Qiymətli metallara tələbi artıran digər amillər sırasında normadan yüksək inflyasiya, zəif ABŞ dolları, dünya üzrə mərkəzi bankların alışları və ABŞ Mərkəzi Bankının (Fed) bu il faiz endirimlərini davam etdirəcəyi gözləntisi yer alır.
Ukrayna və Qəzzadakı müharibələr, eləcə də Vaşinqtonun Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronu saxlaması da qızıl qiymətlərini yuxarı çəkən faktorlar arasında göstərilir.
Qızılın nadirliyi və bazar dinamikası
Dünya Qızıl Şurasının məlumatlarına görə, indiyədək cəmi təxminən 216 min 265 ton qızıl hasil edilib. Bu miqdar təqribən üç-dörd olimpiya üzgüçülük hovuzunu dolduracaq həcmdədir.
Mədən texnologiyalarının inkişafı və yeni yataqların kəşfi ilə bu qızılın böyük hissəsi 1950-ci ildən sonra çıxarılıb. ABŞ Geoloji Tədqiqatlar Xidməti yeraltı ehtiyatlarda hələ də 64 min ton qızılın mövcud olduğunu təxmin edir, lakin yaxın illərdə təklifin sabitləşəcəyi gözlənilir.
ABC Refinery şirkətinin korporativ bazarlar üzrə qlobal rəhbəri Nikolas Frappell bildirib ki, qızıl istiqraz və ya səhm kimi borca və ya şirkət göstəricilərinə bağlı deyil və qeyri-müəyyən dünyada yaxşı diversifikasiya vasitəsidir.
İnvestorlar qızıla yönəlir
Qızıl 2025-ci ildə 1979-cu ildən bəri ən böyük illik qazancını qeydə alaraq investorların diqqət mərkəzinə çevrilib. Trampın gömrük rüsumları və süni intellektlə əlaqəli səhmlərin həddindən artıq dəyərləndiyi qorxusu ilə sarsılan bazarlarda qızıl dəfələrlə yeni rekordlar qırıb.
İqtisadi narahatlıqlarla yanaşı, faiz dərəcələrinin azalacağı gözləntisi də qiymətləri yüksəldir. Aşağı faizlər istiqraz kimi alətlərin gəlirliliyini azaltdığı üçün investorlar qızıl və gümüş kimi aktivlərə üstünlük verirlər. Fed-in bu il əsas faiz dərəcəsini iki dəfə endirəcəyi gözlənilir.
Mərkəzi banklar və mədəni tələbat
Qızıl alışları təkcə fərdi investorlarla məhdudlaşmayıb. Mərkəzi banklar da ötən il ehtiyatlarına yüzlərlə ton qızıl əlavə ediblər. Mütəxəssislər ABŞ dollarından uzaqlaşma meylinin qızıla ciddi fayda verdiyini vurğulayırlar.
İnvestisiya məqsədli alışlardan başqa, bir çox mədəniyyətdə qızıl bayramlarda və toy kimi mərasimlərdə hədiyyə olaraq seçilir.
Morgan Stanley məlumatlarına görə, Hindistandakı ailələr ölkənin ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) 88,8 faizinə bərabər olan 3,8 trilyon dollarlıq qızıla sahibdir.
Dünyanın ən böyük qızıl istehlakçısı olan Çində isə fevralda başlayacaq At ili ərəfəsində mövsümi olaraq tələbin artacağı gözlənilir.
