Avropada meşə yanğınları ən yaxşı iqlim ssenarisində belə 39 faiz artacaq
Yeni araşdırma planetin istiləşməsinin qarşısını almağa yönəlmiş ən yaxşı ssenaridə belə lazımi tədbirlər görülmədiyi təqdirdə əsrin sonuna qədər Avropada yanan ərazilərin 39 faiz artacağını ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, karbon çirklənməsinin qlobal temperaturu yüksəltməsi ilə kiçik yanğınların nəhəng fəlakətlərə çevrilməsinə səbəb olan isti, quru və küləkli hava şəraiti Avropanın daha geniş hissəsinə təsir edəcək.
Tədqiqatçıların modelləşdirdiyi və qlobal istiləşmənin sənayedən əvvəlki səviyyələrdən 3,6 dərəcə yüksək olduğu ən pis ssenaridə isə yanan ərazilərin miqdarı təxminən üç dəfə artacaq.
Araşdırma göstərir ki, yanğınların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi bu artımları 70 faizdən çox azalda bilər, lakin onları tamamilə aradan qaldıra bilməz.
Potsdam İqlim Təsirlərinin Tədqiqi İnstitutunun (PIK) ekosistem tədqiqatçısı və araşdırmanın əsas müəllifi Mayk Billing “Yanğınların idarə olunmasına yatırımlar müəyyən həddə qədər kömək edə bilər, lakin yüksək emissiya yolunda irəliləməyə davam etsək, yanan ərazilərdə yenə də ciddi artımlar görəcəyik. Yanğınların idarə olunması iqlim böhranının azaldılmasını əvəz edə bilməz” deyib.
Araşdırma Fransa, İspaniya, İtaliya, Xorvatiya və Yunanıstanın həftələrlə davam edən nəhəng yanğınlarla mübarizə aparmasından sonra Böyük Britaniya, Belçika və Almaniya kimi Şimali Avropa ölkələrinə də təsir edən böyük yanğınların yaşandığı dövrdə yayımlanıb.
Avropa Meşə Yanğınları Məlumat Sistemi tərəfindən yayımlanan məlumatlara görə, Avropa İttifaqı (Aİ) üzrə bu yanğın mövsümü 2025 və 2022-ci illərdən sonra qeydə alınan ən pis üçüncü mövsüm olmaq yolunda irəliləyir. İndiyədək 600 min hektardan çox ərazi yanıb, Belçika, Fransa və Slovakiyada isə ilin bu dövrü üçün rekord səviyyələrə çatılıb.
2070-2100-cü illər arasındakı illik yanan ərazilərlə bağlı proqnozları 2000-2030-cu illər dövrü ilə müqayisə edən tədqiqatçılar yanğın iqlimindəki pisləşmənin bu dəyişikliklərin əsas səbəbi olduğunu müəyyən ediblər.
Qlobal istiləşmənin 1,8 dərəcə ilə məhdudlaşdırıldığı nikbin ssenaridə bəzi bölgələrdə yanğın iqlimində cüzi artımlar müşahidə edilərkən, digər bölgələrdə az dəyişiklik baş verib.
Lakin əsrin sonuna qədər 3,6 dərəcə istiləşmənin proqnozlaşdırıldığı bədbin ssenaridə demək olar ki, bütün Avropada yanğın iqliminin davamlı şəkildə pisləşdiyi müəyyən edilib. Alimlər mövcud siyasətlərin əsrin sonuna qədər qlobal istiləşmənin təxminən 2,6 dərəcəyə çatması ilə nəticələnəcəyini gözləyirlər.
İkinci bir modeldən istifadə edən tədqiqatçılar yanğınla mübarizə səylərinin hazırkı səviyyədə sabit saxlanılması ilə müqayisədə söndürmə imkanlarının davamlı şəkildə yaxşılaşdırılmasının pisləşən yanğın iqliminin təsirlərini yumşalda biləcəyini və daha sərin ssenaridə yanan ərazini 92 faiz azalda biləcəyini müəyyən ediblər.
1980-ci illərdən etibarən yanğınsöndürmə imkanlarının inkişafının Cənubi Avropada yanğınların sayını və yanan əraziləri azaltdığı məlum olsa da, hətta kiçik yanğınların belə qətiyyətlə söndürülməsinin paradoksal olaraq qalan bitki örtüyündə yanacaq yükünü artırdığı bildirilir.
Bu vəziyyət şərait əlverişli olduqda yanğınların həddindən artıq səviyyəyə çatmasına, nəticədə isə daha az sayda, lakin daha şiddətli yanğınların baş verməsinə səbəb olur.
İspaniyanın Lleida Universitetinin meşə mühəndisi Viktor Resko de Dios meşə yanğınlarının qlobal istiləşmə baş verməsəydi bu qədər pisləşməyəcəyini və landşaft quruluşunun bir əsr əvvəl olduğu kimi daha kiçik meşə sahələrindən ibarət olması halında təsirlərin böyük ölçüdə azaldıla biləcəyini bildirib.
