Samanyolu qalaktikasının ən sürətli ulduzu kəşf edilib
Astronomlar Samanyolu Qalaktikasının mərkəzindəki superkütləli qara dəliyin ətrafında saniyədə təxminən 25 min kilometr sürətlə hərəkət edən yeni bir ulduz aşkarlayıblar.
AFN.az xəbər verir ki, “S301” adlandırılan və qalaktikanın məlum olan ən sürətli ulduzu titulunu qazanan bu göy cismi Albert Eynşteynin Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsini sınaqdan keçirmək üçün unikal imkan yaradır.
Almaniyadakı Maks Plank Yerdənkənar Fizika İnstitutunun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu Çilidəki Çox Böyük Teleskop İnterferometrinin (VLTI) məlumatlarını araşdıraraq qalaktikanın mərkəzindəki rekordu üzə çıxarıb.
Mərkəzdə yerləşən nəhəng qara dəlik Sagittarius A* ətrafında son dərəcə dar və elliptik orbit üzrə hərəkət edən S301 bir tam dövrünü cəmi 8,7 ilə tamamlayır.
Qara dəliyə Yer ilə Günəş arasındakı məsafənin yalnız 12 qatı qədər yaxınlaşan ulduz ən yaxın keçidi zamanı işıq sürətinin 8 faizini aşan başgicəlləndirici sürətə çatır.
Kəşf Günəşin kütləsindən təxminən 4,3 milyon dəfə böyük olan nəhəng qara dəliyin sirlərinin açılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Eynşteynin nəzəriyyəsinə görə fırlanan nəhəng qara dəlik fəza-zaman toxumasını da özü ilə sürükləyərək ətrafındakı obyektlərin orbitlərində sapmalara səbəb olur. Qara dəliyə indiyədək görünməmiş dərəcədə yaxın keçən S301-in orbitindəki bu dəyişikliklərin təxminən on il ərzində birbaşa ölçülə biləcək səviyyəyə çatacağı gözlənilir.
Bu vəziyyət alimlərə superkütləli qara dəliyin öz oxu ətrafında fırlanma sürətini ilk dəfə birbaşa hesablamaq imkanı verəcək.
Tədqiqatçılar ulduzun həddindən artıq elliptik orbitinin onun keçmişdə ikili ulduz sisteminə aid olduğuna işarə etdiyini bildirirlər.
Proqnozlara görə, qara dəliyə həddindən artıq yaxınlaşan bu ikili sistemdəki ulduzlardan biri nəhəng sürətlə kosmosun dərinliklərinə atılarkən, S301 qara dəliyin güclü cazibə sahəsinə düşərək bu dar orbitdə ilişib qalıb.
Astronomlar ulduzun qara dəliyə növbəti ən yaxın keçidini 2031-ci ildə həyata keçirəcəyini proqnozlaşdırırlar. Alimlər yeni nəsil nəhəng teleskoplarla bu tarixi görüşü izləyərək kainatın fundamental fizika qanunlarını daha yaxından araşdırmağı planlaşdırırlar.
