Toqquşma ərəfəsində olan üç nəhəng qara dəlik kəşf edildi
Astronomlar Böyük Partlayışdan cəmi 1,3 milyard il sonrakı bir qalaktikada bir-birinə yaxınlaşan və birləşmə prosesinə daxil olan üç superkütləli qara dəlik aşkarlayaraq kainatın erkən dövrünə dair mühüm sirri aydınlaşdırıblar.
AFN.az xəbər verir ki, James Webb Kosmik Teleskopundan istifadə edən beynəlxalq tədqiqat qrupu işığı Yerə təxminən 12,5 milyard ilə çatan uzaq J0148-4214 qalaktikasında diqqətçəkən bir quruluş aşkar edib.
Alimlər qalaktikanın mərkəzində və ətrafında yerləşən üç nəhəng qara dəliyin qaz buludları ilə qidalandığını və nəticədə nəhəng birləşməyə doğru sürükləndiyini müəyyənləşdiriblər. “Astronomy & Astrophysics” jurnalında dərc olunan bu kəşf kainatın erkən dövründə qara dəliklərin necə bu qədər qısa müddətdə nəhəng ölçülərə çatdığı sualına güclü cavab verir.
Olduqca uzaq məsafədə yerləşən bu üç qara dəlik birbaşa görüntülənə bilməsə də, James Webb Teleskopunun inkişaf etmiş spektrometr avadanlığı sayəsində aşkarlanıb. Cihaz hər bir qara dəliyin ətrafında yüksək sürətlə fırlanan hidrogen qazının hərəkətini ölçərək obyektlərin kütləsini və qidalanma sürətini ətraflı şəkildə hesablayıb. Məlumatlar kainatın gənclik dövründə qara dəlikləri bir araya gətirən dinamik proseslərin son dərəcə effektiv işlədiyini təsdiqləyib.
Araşdırılan qalaktikanın mərkəzində aralarında 620 işıq ili məsafə olan iki qara dəlik yerləşir. Onlardan birinin kütləsi Günəşin kütləsindən 80 milyon dəfə çox olduğu halda, digər qara dəliyin kütləsi 600 min Günəş kütləsi təşkil edir və nisbətən daha kiçikdir. Lakin daha kiçik olan bu qara dəlik nəzəri olaraq qəbul edilən maksimum qidalanma həddindən artıq qaz udaraq qeyri-adi sürətlə böyüyür. Bu həddindən artıq qidalanma prosesinin güclü şüalanma səbəbindən yaxın zamanda dayanacağı gözlənilsə də, obyektin sürətlə kütlə toplamasına imkan yaradır.
Sistemin üçüncü üzvü isə qalaktikanın mərkəzindən 5500 işıq ili uzaqlıqda yerləşir və təxminən iki milyon Günəş kütləsinə malikdir. Süd Yolunun mərkəzindəki qara dəliyin yarısı qədər böyük olan bu obyektin keçmişdə baş vermiş qalaktika birləşməsi nəticəsində sistemə qoşulduğu düşünülür. Fizikadakı klassik üç cisim problemi səbəbindən mərkəzdəki nəhəng cazibə qüvvəsi bu üçüncü qara dəliyi digərləri ilə birləşdirmək əvəzinə yüksək sürətlə qalaktikanın kənarına doğru fırlatmış ola bilər. Astronomlar mövcud texnologiya ilə hələ istiqaməti dəqiq ölçülə bilməyən bu obyektin birləşməyə doğru gedəcəyini, yoxsa milyardlarla ildir kosmik boşluqda təkbaşına sürükləndiyini araşdırmağa davam edirlər.
