“Çılğın endirim günləri” beynə necə təsir edir?
Noyabr gələn kimi hər yerdə “bir günlük endirim”, “qaçırılmayacaq fürsət”, “son saatlar” kimi mesajlarla qarşılaşırıq. Lakin tədqiqatçılara görə, endirim günləri yalnız böyük endirimlərin olduğu alış-veriş günü deyil, həm də beynin qərarvermə mexanizmini təsirləndirən psixoloji strategiyadır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, intensiv kampaniyalar və məhdud zaman təzyiqi beynin daha az məlumatla daha sürətli qərar verməsinə səbəb olur. Adətən vacib bir məhsul alarkən onun qiymətini, xüsusiyyətlərini, rəyləri və büdcəni müqayisə edirik. Lakin zaman təzyiqi əmələ gələndə beyin kifayət qədər məlumat həddini aşağı salır və qərarı daha tez verir.
“Az qalıb, tükənir” xəbərdarlıqları beynin dəyər qavrayışını dəyişir
Alimlərin sözlərinə görə, endirimlərdə istifadə olunan “stokda cəmi 8 ədəd qalıb”, “12 nəfər bunu səbətinə əlavə edib” kimi ifadələr rəqabət hissini artırır və məhsulu olduğundan daha dəyərli kimi göstərir. Məhdudluq hissi artdıqca beyin məhsulu qaçırmaq qorxusu ilə hərəkətə keçir və biz fərqinə varmadan impulsiv alış-veriş edirik.
Mütəxəssislərə görə bu vəziyyət psixologiyada “sürət–dəqiqlik tarazlığı” adlanan təsirin nəticəsidir. Daha sürətli qərar veriləndə səhv etmə ehtimalı artır və insan real ehtiyaclar deyil, ani emosiyalar əsasında hərəkət edir.
Real təcililik yoxdur, süni təzyiq yaradılır
Tədqiqatçılar endirim həftəsi ərzində istifadə olunan geri sayım saatları, “bu günə özəl” etiketləri və məhdud stok mesajlarının süni təcililik hissi yaratdığını bildirirlər: Tələsəndə rasional düşüncə arxa plana keçir, "Buna həqiqətən ehtiyacım var?" sualının yerini "Birdən fürsəti qaçırtsam necə olar?" düşüncəsi tutur.
Nəzarəti qorumaq üçün tövsiyələr
Alimlər istehlakçılara aşağıdakı məsləhətləri verirlər:
Öncədən planlayın: Ehtiyacınız olanları endirim başlamadan müəyyən edin.
Büdcə təyin edin və unutmayın: Bircə an belə gözünüzdən qaçmasın.
Almamışdan əvvəl dayanıb düşünün: Bir dəqiqə belə kifayətdir. “Bu məhsulu normal qiymətə almaq istəyərdimmi?” sualını verin.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, yaxşı fürsət əldə etmək xoş olsa da, kimin qazandığını yaddan çıxarmaq olmaz: Adətən qazanan satıcılar olur, istehlakçılar yox.
