BMT: Süni intellekt dəniz təhlükəsizliyi üçün yeni risklər yaradır
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş katibi Antonio Quterreşin Kabinet rəhbəri Kortni Retrey süni intellektin və inkişaf edən texnologiyaların dəniz təhlükəsizliyi sahəsində yeni imkanlar yaratmaqla yanaşı, kiberhücumlar, yanlış hesablamalar və gərginliyin istənmədən artması kimi riskləri də özü ilə gətirdiyini bildirib.
Retrey Yeni texnologiyalar və dəniz təhlükəsizliyi: sülh və təhlükəsizlik üçün təsirləri mövzusunda açıq müzakirə üçün toplaşan BMT Təhlükəsizlik Şurasında çıxış edib.
Dənizlərin qlobal təhlükəsizlik və rifah baxımından əsas əhəmiyyət daşıdığını bildirən Retrey dünya üzrə mal ticarətinin 90 faizindən çoxunun dəniz yolu ilə həyata keçirildiyini, qlobal məlumat axınının isə 99 faizdən çoxunun sualtı kabellərdən keçdiyini deyib.
Retrey bildirib ki, dənizçilik sektoru milyonlarla iş yerini, əlaqələri, ərzaq və enerji təhlükəsizliyini, eləcə də planetimizin rifahını dəstəkləyir. Dəniz nəqliyyatının əsas keçid məntəqələrində yaranan fasilələr bu təsirləri gözlənilməz şəkildə artıra bilər.
İnkişaf edən texnologiyalardan dəniz fəaliyyətlərinin izlənməsi, risklərin qiymətləndirilməsi və böhranlara müdaxilə zamanı getdikcə daha çox istifadə olunduğunu bildirən Retrey süni intellektlə yanaşı, avtonom sistemlərin, pilotsuz hava və dəniz vasitələrinin, peyk görüntülərinin və kibertexnologiyaların dənizlərdəki imkanları və təhdid mühitini dəyişdirdiyini qeyd edib.
Retrey texnoloji inkişafın limanların və gəmi hərəkətinin təhlükəsizliyini artıra biləcəyini vurğulayıb. Bununla yanaşı, kiberhücumların və kommunikasiya sistemlərinə müdaxilələrin fiziki hücum olmadan da dəniz əməliyyatlarını poza biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
İnkişaf edən texnologiyalardan sui-istifadənin, xüsusilə qeyri-dövlət aktorları üçün yeni imkanlar yaratdığına diqqət çəkən Retrey texnoloji sistemlərin sürətinin və muxtariyyətinin səhv, yanlış hesablama və istənməyən gərginlik risklərini artıra biləcəyini bildirib.
Retrey deyib: Əsas başlanğıc nöqtəmiz insan iradəsi və nəzarəti olmalıdır. Texnologiya bəşəriyyətə xidmət etməlidir, əksinə yox.
Bu baxımdan insan nəzarətinin, aydın hesabatlılıq mexanizmlərinin və təhlükəsizlik tədbirlərinin başa düşülməsini təmin edən şəffaflıq proseslərinin əhəmiyyətini vurğulayan Retrey dənizçilərin və baş verənlərdən təsirlənən icmaların siyasətlərin mərkəzində tutulmalı olduğunu bildirib.
Retrey inkişaf edən texnologiyaları qiymətləndirmək və onlardan sui-istifadəni müəyyənləşdirmək imkanının yalnız az sayda ölkənin əlində cəmləşməsinin qlobal dayanıqlığı zəiflədəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. O, Təhlükəsizlik Şurasının dəniz təhlükəsizliyi, terrorizm və qeyri-dövlət aktorlarından qaynaqlanan təhdidlər kimi məsələləri daha geniş gündəliyinə daxil edə biləcəyini qeyd edib.
