Meyvə və tərəvəz qalıqları liflə zəngin qida mənbəyi ola bilər
Britaniyalı tədqiqatçılar meyvə və tərəvəzlərin qabıq və sap kimi tullantı hesab edilən hissələrinin yeyilməsinin insanların əksəriyyətində çatışmayan vacib sağlamlıq faydası təmin edə biləcəyini bildiriblər.
AFN.az xəbər verir ki, mütəxəssislər qida qalıqlarının diqqətdən kənarda qalan pəhriz lifi mənbəyi olduğunu vurğulayaraq insanları qarpız qabığı, ananasın iç hissəsi və balqabaq tumları da daxil olmaqla meyvə və tərəvəzlərin bütün hissələrindən istifadə etməyə təşviq edirlər.
Yetkin insanların əksəriyyəti kifayət qədər lif qəbul etmir. Rəsmi statistikaya görə, bağırsaq sağlamlığı üçün məlum faydalarına baxmayaraq, insanların yalnız 4 faizi gündəlik tövsiyə olunan 30 qram lif normasını qarşılayır.
Lif həzm prosesinə kömək edir, insanın daha uzun müddət tox qalmasını təmin edir və ürək xəstəlikləri, eləcə də bağırsaq xərçəngi riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.
Ümumi qaydaya görə, meyvə və tərəvəzlərin qabıqları daxili hissələri ilə müqayisədə daha çox lif ehtiva edir.
Məsələn, kivinin qabığı ilə yeyilməsi onun qabığı soyulmuş halda istehlakı ilə müqayisədə 50 faiz daha çox lif təmin edir.
London Kral Kollecinin alimləri araşdırma çərçivəsində çiy və ya bişirilməmiş halda olan 12 təzə qida məhsulunu — çuğundur, bolqar bibəri, brokoli, balqabaq, gül kələmi, kərəviz, qıvrım kələm, şüyüd, kivi, pırasa, ananas və qarpızı təhlil ediblər.
Nəticədə tullantı kimi atılan bir çox hissənin insanların adətən yediyi hissələrdən daha çox lif ehtiva etdiyi müəyyən edilib.
Məsələn, 100 qram qarpız qabığında 2,10 qram lif olduğu və bunun təxminən bir dilim tam buğda çörəyindəki lif miqdarına bərabər olduğu müəyyənləşdirilib. Balqabaq qabığı və tumlarının 100 qramında isə bir kasa kəpəkli səhər yeməyi lopasındakı qədər — 9,25 qram lif olduğu aşkarlanıb. Ananasın qabığı və iç hissəsinin meyvənin ətli hissəsindən beş dəfə çox lif ehtiva etdiyi üzə çıxıb. Brokolinin saplarının isə çiçəkli hissəsindən bir qədər az olsa da, liflə zəngin olduğu qeyd edilib.
Lif bağırsaqların normal fəaliyyəti üçün böyük əhəmiyyət daşıyır və qəbizliyin qarşısını almağa kömək edir.
Layihənin rəhbəri doktor Reyçel Gibson əldə olunan nəticələrin insanların əhəmiyyətli miqdarda lifi zibilə atdığını göstərdiyini bildirib.
Gibson bunun təkcə qida baxımından deyil, həm də maliyyə baxımından itki olduğunu qeyd edərək insanların pul ödədikləri məhsulların böyük hissəsini faktiki olaraq tullantıya çevirdiklərini vurğulayıb.
Universitet öz yeməkxanasında sınaqlar keçirərək əməkdaşlara və tələbələrə banan qabığından hazırlanmış kari kimi məhsulun bütün hissələrindən istifadə edilən yeməklər təqdim edir.
Tədqiqatçılar insanlara evdə kivini qabığı ilə yeməyi, brokoli saplarını tavada qovuraraq istifadə etməyi və ya yeməklərə bolqar bibərinin tumlarını əlavə etməyi tövsiyə edirlər.
Bişirmə lifin miqdarını dəyişə bilsə də, adətən onu tamamilə yox etmir. Buxarda bişirmə, mikrodalğalı sobadan istifadə və qısa müddətli qovurma qida maddələrinin daha yaxşı qorunmasına kömək edir.
Doktor Gibson bunun mükəmməlliklə və ya insanları dadsız yeməklər yeməyə məcbur etməklə bağlı olmadığını, əksinə, atmağa alışdığımız qida hissələrinin tərkibindəki qida dəyərini qəbul etməyin vacibliyini bildirib.
Gibson bəzi insanların bu cür qidaları sınamaqda tərəddüd edə biləcəyini də etiraf edib. Universitetin yeməkxanasında keçirilən sınaq zamanı bəzi yemək yeyənlər narahatlıqlarını ifadə ediblər.
Doqquz həftə ərzində məhsulun bütün hissələrindən istifadə edilən yeməklər universitetdə gündəlik isti yemək satışlarının ümumi həcminin üçdə birini təşkil edib. Yeni yeməkləri seçənlərin ənənəvi menyudan qidalananlarla müqayisədə boşqablarındakı yeməyi bitirmə ehtimalının daha aşağı olduğu müşahidə edilib.
Britaniya Dietoloqlar Assosiasiyasında çalışan və qıcıqlanmış bağırsaq sindromu üzrə ixtisaslaşmış dietoloq Kirsten Cekson məhsullar yaxşı yuyulduğu təqdirdə bu cür qida üsullarının faydalı olduğunu bildirib.
Cekson ananasın iç hissələrinin smuzi içkilərinə əlavə edilməsini tövsiyə edib, lakin sərt qabıqların istifadəsini məsləhət görmədiyini qeyd edib.
Dietoloq bəzi sapların daha dadlı olması üçün bişirilməsinin və ya xırda doğranmasının lazım gələ biləcəyini əlavə edib.
Brokoli sapının həmin axşam hazırlanacaq yeməyə uyğun gəlməməsinin onun atılmalı olduğu anlamına gəlmədiyini bildirən mütəxəssis, bu hissələrin doğranaraq dondurula və başqa gün şorba və ya qızartmaya əlavə edilə biləcəyini vurğulayıb.
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu olan insanların bu qidaları həzm etməsinin daha çətin ola biləcəyini qeyd edən Cekson köpün qarşısını almaq üçün lif qəbulunu tədricən artırmağı tövsiyə edib.
Britaniya Qidalanma Fondu isə tamamilə uzaq durulmalı olan bəzi qidaların mövcudluğu barədə xəbərdarlıq edib.
Yaşıl kartof və ravənd yarpaqlarının zəhərli birləşmələr ehtiva etdiyi, sərt sapların və tumların isə kiçik uşaqlar üçün uyğun olmaya biləcəyi bildirilib.
