İƏİT qlobal iqtisadi artımın zəifləyəcəyi barədə xəbərdarlıq etdi
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (İƏİT) Yaxın Şərqdəki müharibənin təsirləri səbəbindən qlobal iqtisadi artımın 2025-ci ildəki 3,4 faizlik səviyyə ilə müqayisədə bu il və 2027-ci ildə kəskin şəkildə zəifləyəcəyini proqnozlaşdırıb.
AFN.az xəbər verir ki, İƏİT özünün "İqtisadi Görünüş" hesabatını 3-4 iyun tarixlərində keçirilən İƏİT Nazirlər Şurasının Toplantısı çərçivəsində "Təzyiq Altında" mövzusu ilə yayımlayıb.
Hesabata görə, ABŞ/İsrail-İran müharibəsi qlobal iqtisadiyyatın dözümlülüyünü sınağa çəkdiyi bir vaxtda hərbi əməliyyatların nə qədər davam edəcəyi və miqyası ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər qalmaqdadır.
Müharibə başa çatdıqdan sonra belə zərər görmüş infrastruktur və nəqliyyat yollarının yenidən qurulmasının, həmçinin tədarük zəncirinin dünya miqyasında yenidən normallaşmasının aylar çəkə biləcəyi, bu vəziyyətin iqtisadiyyat üzərində bir müddət də təzyiq yaradacağı təxmin edilir.
Xüsusilə Körfəz ölkələrində əhəmiyyətli dərəcədə neft, mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG), kənd təsərrüfatı və sənaye xammalı qiymətlərinin yüksəlməsi bir çox ölkədə inflyasiyaya artım yönümlü təsir göstərdiyi halda, Yaxın Şərqdən edilən idxaldan asılılıqları səbəbindən bir çox Asiya iqtisadiyyatları mövcud və mümkün şoklara ən birbaşa məruz qalan ölkələr sırasında yer alır.
Fövqəladə qeyri-müəyyən vəziyyət səbəbindən İƏİT hesabatında qlobal iqtisadiyyatın növbəti 18 ay ərzində necə inkişaf edə biləcəyinə dair 2 ssenariyə yer verib.
İƏİT müharibənin yol açdığı axsamaların əhəmiyyətli dərəcədə hiss olunduğu, lakin nisbətən daha qısa çəkdiyi məhdud müddətli axsama ssenarisində Körfəz iqtisadiyyatlarında enerji istehsalı və ticarətinin bu ilin üçüncü rübündən etibarən tədricən normallaşacağını və xüsusilə Asiya iqtisadiyyatlarında məhdud səviyyədə enerji tədarükü qıtlığı yaşanacağını fərz edir.
Bu ssenariyə görə, 2025-ci ildə 3,4 faiz olan qlobal iqtisadi artımın bu il 2,8 faiz səviyyəsinə qədər zəifləyəcəyi və 2027-ci ildə yenidən 3,1 faizə yüksələcəyi təxmin edilir.
İƏİT mart ayında yayımladığı hesabatda qlobal iqtisadiyyatın bu il 2,9 faiz və 2027-ci ildə 3 faiz səviyyəsində artacağını proqnozlaşdırmışdı.
Ssenaridə uçot dərəcəsinin bu il əksər böyük iqtisadiyyatlarda sabit qalacağı və baza qiymət təzyiqlərinin məhdud olacağı, bu təzyiqlərin 2027-ci ildə zəifləyəcəyi proqnozlaşdırılır.
G20 ölkələrində inflyasiya 2025-ci ildəki 3,4 faizlik səviyyədən bu il 4 faizə yüksələcəyi və 2027-ci ildə 3,1 faiz səviyyəsinə qədər yavaşlayacağı hesablanır.
Müharibədə qalıcı atəşkəs əldə olunması və enerji qiymətlərində daha çox azalma qeydə alınması halında qlobal iqtisadi artımın bir qədər də yüksək olması gözlənilir.
İƏİT uzunmüddətli kəsinti ssenarisində isə 2027-ci ilin sonrakı dövrlərinə qədər sülhün bərqərar olmaması halında ortaya çıxa biləcək mümkün xərclər çərçivəsində Körfəz iqtisadiyyatlarında enerji istehsalı və ixracatında hazırda yaşanan kəsintilərin 2027-ci ilin ikinci yarısına qədər davam edəcəyini və daha sonra tədricən azalacağını fərz edir.
Bu ssenariyə görə, Körfəz ölkələrinin istehsal etdiyi enerji məhsulları, kənd təsərrüfatı və sənaye mallarında ciddi qıtlıq yaşanma ehtimalı yüksəkdir və bu vəziyyətin məhsuldarlığın aşağı düşməsi və azalan investisiyalar vasitəsilə potensial istehsal üzərində qalıcı təsirləri ola biləcəyi qiymətləndirilir.
Bu çərçivədə qlobal iqtisadi artımın bu il 2,1 faiz və 2027-ci ildə 1,8 faiz səviyyəsinə geriləyəcəyi, bu geriləmənin bir çox iqtisadiyyatı resessiyaya sürükləyə biləcəyi və işsizliyi artıra biləcəyi təxmin edilir.
Ssenaridə qlobal inflyasiyanın bu il 0,4 faiz bəndi və 2027-ci ildə 1,3 faiz bəndi arta biləcəyi, faiz dərəcələrinin isə bir çox ölkədə 50-75 baza bəndi yüksəldilə biləcəyi nəzərdə tutulur.
