Yaxın Şərq gərginliyi bazarları sarsıtdı
Qlobal bazarlar Yaxın Şərqdə münaqişələrin yenidən alovlanması ilə yeni həftəyə satış təzyiqi altında başlayıb.
AFN.az xəbər verir ki, ABŞ-İsrail və İran müharibəsində tərəflərin qarşılıqlı hücumları regionda gərginliyi yenidən pik həddə çatdırıb. Toqquşmaların getdikcə intensivləşməsi yaxın gələcəkdə diplomatik kompromisin əldə oluna biləcəyinə dair gözləntiləri zəiflədib.
Bölgədə 8 apreldə əldə olunmuş atəşkəsdən sonra nisbətən sakit keçən dövr İsrail və İranın qarşılıqlı zərbələri ilə geridə qalıb. İsrail Tehran rəhbərliyinin ballistik raket hücumlarından sonra İrandakı bəzi hədəflərə cavab xarakterli hava əməliyyatları keçirdiyini elan edib. ABŞ tərəfindən hələlik birbaşa hərbi müdaxilə ilə bağlı konkret hücum xəbəri gəlməsə də, döyüşlərin əsasən İsrail ilə İran arasında intensivləşdiyi müşahidə olunur.
Sözügedən gərginlik fonunda neft qiymətləri yüksəlişə keçib və Brent neftinin barreli həftənin ilk iş günündə 96 dollara qədər qalxıb, hazırda isə 3,4 faiz artımla 95,2 dollardan satılır.
Neftin bahalaşmasının mövcud inflyasiya təzyiqlərini artıra biləcəyi proqnozlaşdırılır, həmçinin ABŞ iqtisadiyyatının güclü mövqeyini qoruması da nəzərə alınmaqla, pul bazarlarındakı qiymətləndirmələrdə ABŞ Mərkəzi Bankının (FED) mümkün sərt pul-kredit siyasəti addımlarının gələn ilə qədər uzanacağı görünür. Hazırda bazarlarda gələn ilin sonuna qədər Fed-dən hər hansı bir faiz endirimi gözlənilmir.
Analitiklər investorların bu günlərdə Yaxın Şərqdəki gərginliklər, artan neft qiymətləri və mərkəzi bankları faiz artımına məcbur edən inflyasiya təzyiqləri kimi bir çox mənfi amillər altında qərar verməyə çalışdıqlarını bildirərək, bu həftə ABŞ-da açıqlanacaq inflyasiya göstəricilərinin yaxından izləniləcəyini qeyd ediblər.
FED ilə bağlı faiz artımı proqnozları və yüksələn neft qiymətlərinin stimullaşdırdığı inflyasiya narahatlıqları səbəbindən ABŞ-ın 10 illik istiqraz gəlirliyi 5 bənd artaraq 4,58 faizə yüksəlib və son 20 günün ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Proqnozların sərt tərəfə meyil etməsi və Yaxın Şərqdəki hadisələrin təsiri ilə güclənən dollar indeksi cümə günü 7 apreldən bəri ilk dəfə 100 bəndlik həddi keçib.
Möhkəmlənən dollar və artan istiqraz gəlirliliyi ilə alternativ xərcləri çoxalan qızılın qəbul edilən qiymətindəki eniş tendensiyası yeni həftəyə də daşınıb. Qızılın bir unsiyası yeni ticarət günündə 4 min 300 dollara qədər geriləyərək 23 martdan bəri ən aşağı səviyyəsinə düşüb və hazırda 0,4 faiz azalışla 4 min 310 dollardan satılır. Bu hadisələr nəticəsində ABŞ-da indeks fyuçers müqavilələri həftəyə mənfi zonada başlayıb.
Yaxın Şərqdə münaqişə riskinin yenidən artması enerjidən yüksək asılılığı olan Avropa iqtisadiyyatları üzərindəki təzyiqi artıra biləcək vacib risk faktoru kimi önə çıxır. Qlobal miqyasda davam edən inflyasiya narahatlıqlarının kölgəsində Avropa Mərkəzi Bankının (ECB) cümə axşamı qəbul edəcəyi pul-kredit siyasəti qərarları diqqətlə izləniləcək. Bankın bu iclasda 3 əsas faiz dərəcəsini 25 bənd artıracağına qəti gözlə baxılır.
Digər tərəfdən, geosiyasi risklərin artması texnologiya səhmlərində düşüşlərə səbəb olub, qiymətli metalların geriləməsi isə mədən şirkətlərinin səhmlərində satışlar gətirib. Bu arada Avropa İttifaqı (Aİ) İsrail ilə Livan arasındakı atəşkəs razılaşmasının daimi sülh və təhlükəsizliyin bərqərar olması üçün mühüm fürsət olduğunu bəyan edərək tərəfləri saziş şərtlərinə tam əməl etməyə çağırıb. Avropada da indeks fyuçers müqavilələri həftəyə mənfi başlayıb.
Cümə günü Nyu-York birjasında müşahidə olunan satış meyil yeni iş həftəsində Asiya tərəfinə də təsir edib. Asiya birjalarında mənfi tendensiya hökm sürərkən, Yaxın Şərqdə artan risklər bölgə bazarlarındakı satış təzyiqinin əsas səbəbi kimi diqqət çəkir.
İnvestorların süni intellekt və texnologiya şirkətlərini sorğulaması ilə Cənubi Koreya və Yaponiya birjalarında kəskin düşüşlər baş verib. Digər tərəfdən, Yaponiya iqtisadiyyatı ilin ilk rübündə 1,8 faizlə gözləntilərin üzərində böyüsə də, bu göstərici 2,1 faiz olaraq elan edilən ilkin proqnozun altında qalıb. Analitiklər Yaponiya iqtisadiyyatının zəif kapital xərclərinin təsiri ilə ilin ilk rübündə sürət itirdiyini bildirirlər.
Yaponiya Mərkəzi Bankının (BoJ) bu aykı iclasında faiz artıracağına dair proqnozların güclü qalması da ölkə birjasına mənfi təsir göstərib və bankın gələn həftə uçot dərəcəsini 25 bənd artıracağı dəqiq hesab olunur. Bağlanışa yaxın Cənubi Koreyada "Kospi" indeksi 6,2 faiz, Yaponiyada "Nikkei 225" indeksi 4,1 faiz, Honkonqda "Hang Seng" indeksi 1,4 faiz və Çində "Şanxay" kompozit indeksi 1,3 faiz geriləyib.
