Qlobal bazarlar həftəyə pozitiv başlayıb
Qlobal bazarlar ABŞ-da keçiriləcək Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) 81-ci Baş Assambleyası çərçivəsində liderlər səviyyəsində aparılacaq görüşlərlə bağlı nikbinliyin təsiri ilə həftəyə pozitiv istiqamətdə başlayıb.
AFN.az xəbər verir ki, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) ötən həftə 2023-cü ilin iyulundan bəri ilk dəfə faiz artımına üstünlük verməsi və FED sədri Kevin Uorşun gələcəyə dair verdiyi “şahin” mesajlarla zəifləyən risk iştahı yeni həftədə diplomatiyaya yönəlmiş ümidlərlə güclənib.
Yaxın Şərqdə davam edən regional gərginliklər və Rusiya ilə Ukrayna arasında davam edən qarşıdurmalar enerji təchizatına dair narahatlıqların aktual qalmasına səbəb olarkən, yanacaq qiymətlərinin artması iqtisadiyyatların böyümə və inflyasiya gözləntilərini pozmaqda davam edir.
ABŞ-da enerji xərclərinin yüksəlməsi FED-ə dair “şahin” proqnozları gücləndirərkən, hazırda pul bazarlarındakı qiymətləndirmələr FED-in ilin sonuna qədər əlavə faiz artımı edə biləcəyi istiqamətində cəmləşməkdə davam edir. Bundan əlavə, bu həftə bir çox FED rəsmisinin verəcəyi şifahi yönləndirmələr də yaxından izləniləcək.
Bu inkişafların fonunda diqqətlər bu həftə ABŞ-da keçiriləcək BMT sammitinə yönəlib. Sammitdə, xüsusilə ABŞ və Çin arasında olmaqla, liderlər səviyyəsində bir çox yüksək səviyyəli toplantı və görüş keçiriləcək.
Sözügedən görüşlərdən müsbət nəticələr əldə edilərək geosiyasi risklərin azala biləcəyi və bununla da enerji təchizatının arta biləcəyinə dair ümidlər fonunda neft qiymətləri həftəyə ucuzlaşma ilə başlayıb.
Neft qiymətlərindəki zəifləmə inflyasiya ilə bağlı narahatlıqları müəyyən qədər azaldarkən, riskli aktivlərə yönəlmənin artdığı müşahidə olunub.
Analitiklər neft təchizatı ilə bağlı problemlərin səngiməsinin iqtisadiyyatların və mərkəzi bankların yol xəritələrinin daha aydınlaşmasına töhfə verə biləcəyini, bunun da bazarlardakı qeyri-müəyyənlik qavrayışını qismən azalda biləcəyini bildiriblər.
Digər tərəfdən, ABŞ və Çin nümayəndə heyətləri Çin Prezidenti Si Cinpinqin ABŞ-a gözlənilən səfərindən əvvəl iqtisadi və ticari məsələləri müzakirə etmək üçün bir araya gəlib.
ABŞ nümayəndə heyətinin Xəzinə naziri Skott Bessentin, Çin nümayəndə heyətinin isə Baş nazirin müavini He Lifinin rəhbərliyi ilə ABŞ-ın iri banklarından “JPMorgan Chase”in Manhettendəki baş qərargahında keçirdiyi görüş gün boyu davam edib.
Bessent görüşdən sonra jurnalistlərə açıqlamasında Çinlə ticarət və süni intellekt məsələləri üzrə çox uğurlu görüş keçirdiklərini bildirib. Tərəflərin yenidən bir araya gəlmək barədə razılığa gəldiyini deyən Bessent ABŞ-ın iki ölkə arasında bildiriş mexanizmi yaradılmasını təklif etdiyini bildirib.
Həmçinin ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Mayk Uolts “İranın danışıqlar masasına qayıtması üçün qapı açıqdır” açıqlamasını verib.
Bu inkişaflarla ABŞ-ın 10 illik istiqrazlarının faizi həftəyə 5 faiz səviyyəsində sabit görünüşlə başlayarkən, ötən həftə FED-in ardıcıl faiz artımlarına gedəcəyi proqnozu ilə 100 səviyyəsinə yüksələn dollar indeksi yeni həftəyə də bu səviyyələrdə başlayıb.
Yüksək istiqraz faizləri və güclü dollar səbəbindən alternativ dəyəri artan qızılın unsiyası isə həftəyə 0,5 faiz ucuzlaşaraq 4 min 355 dollardan başlayıb. Noyabr fyuçersli Brent neftinin bir barreli də diplomatik prosesə qayıdışla 2,1 faiz azalaraq 101,7 dollar səviyyəsində qərarlaşıb.
Cümə günü Nyu-York birjasında S&P 500 indeksi 0,17 faiz, Nasdaq indeksi 0,3 faiz yüksələrkən, Dow Jones indeksi 0,18 faiz dəyər itirib. ABŞ-da indeks fyuçers müqavilələri isə həftəyə müsbət başlayıb.
Avropa birjaları cümə günü mənfi istiqamətdə hərəkət edərkən, əsasən BMT Baş Assambleyasındakı inkişaflar, enerji qiymətləri və region üzrə Satınalma Menecerləri İndeksi (PMI) göstəriciləri izləniləcək.
Yaxın Şərqdəki gərginlik, neft və qaz təchizatı ilə bağlı narahatlıqlar Avropada investorların ehtiyatlı qalmasına səbəb olarkən, Rusiya ilə Ukrayna arasında toqquşmaların yenidən şiddətlənməsi geosiyasi riskləri gündəmdə saxlayır.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi dünən Ukraynada hərbi məqsədlərlə istifadə olunan logistika mərkəzinə, həmçinin anbar və gəmiyə zərbələr endirdiyini bildirib.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski isə ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefon danışığı zamanı müharibənin sona çatdırılması istiqamətində aparılan işləri müzakirə etdiklərini bildirib. İrəliləyən günlərdə Nyu-Yorkda keçirilməsi planlaşdırılan görüş barədə də danışdıqlarını bildirən Zelenski “Nyu-Yorkda görüşmək barədə razılaşdıq və bu görüş çox şeyi dəyişə bilər. Diplomatik dinamika mövcuddur” ifadəsini işlədib.
Artan enerji xərcləri fonunda Avropa iqtisadiyyatlarının çətin proseslə üzləşə bilməsi riskləri davam edərkən, ölkələrin istiqraz faizlərindəki yüksəliş diqqət çəkir. Almaniya, İngiltərə və Fransada 10 illik istiqraz faizlərində yüksəliş müşahidə olunur.
Cümə günü İngiltərədə FTSE 100 indeksi 1,45 faiz, İtaliyada FTSE MIB 30 indeksi 1,60 faiz, Fransada CAC 40 indeksi 1,49 faiz, Almaniyada DAX 40 indeksi isə 1,60 faiz düşüb. Avropada indeks fyuçersləri isə həftəyə müsbət başlayıb.
Asiya birjalarında ABŞ və Çin arasında aparılacaq görüşlərə dair ilk müsbət siqnallar region bazarlarında risk iştahını artırıb. ABŞ Prezidenti Tramp ilə Çin Prezidenti Si Cinpin arasında bu həftə gözlənilən görüşdən müsbət nəticələr əldə edilə biləcəyi qiymətləndirilir.
Çin liderinin sentyabrın 23-də ABŞ-a səfər etməsi gözlənilir. ABŞ və Çin arasındakı münasibətlər Trampın ikinci hakimiyyət dövründə bir tərəfdən Vaşinqton administrasiyasının tarif artımları və texnologiya sahəsində məhdudiyyətləri, digər tərəfdən isə Çinin qlobal tədarükün böyük hissəsini təmin etdiyi nadir torpaq elementlərinə nəzarət istiqamətində atdığı addımlarla genişlənən bir sıra fikir ayrılıqlarında düyünlənmişdi.
Tramp ilə Si Cinpinin 30 oktyabr 2025-ci ildə Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirdiyi görüşdən sonra verilən müsbət mesajlarla tərəflər fikir ayrılığı doğuran məsələlərdə müvəqqəti razılığa gəlmişdilər.
Digər tərəfdən, neft qiymətlərindəki ucuzlaşma da regionda risk iştahının canlanmasına təsir göstərib. Sözügedən inkişaflarla bağlanışa yaxın Cənubi Koreyada Kospi indeksi 1,3 faiz, Çində Şanxay Birləşmiş İndeksi 0,5 faiz, Honq-Konqda Hang Seng indeksi isə 0,5 faiz yüksəlib. Yaponiyada bazarlar bu gün tətil səbəbindən bağlı olacaq.
