Trampın İranın təklifini rədd etməsindən sonra neft qiymətləri kəskin bahalaşdı
Asiya bazarlarında bazar ertəsi günü keçirilən ticarət əməliyyatlarında neft qiymətləri ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranın müharibəni dayandırmaq təklifini tamamilə qəbuledilməz adlandırmasından sonra yüksəlişə keçib.
AFN.az xəbər verir ki, İranın "Tasnim" xəbər agentliyinin məlumatına görə, Tehran tərəflər arasında vasitəçilik edən Pakistan vasitəsilə çatdırdığı cavabda münaqişənin dərhal dayandırılmasını və İrana qarşı növbəti ABŞ-İsrail hücumunun olmayacağına dair zəmanət verilməsini tələb edib.
Bu gərginlik fonunda beynəlxalq etalon hesab edilən "Brent" markalı neftin qiyməti 4,1 faiz artaraq bir barel üçün 105,50 dollara, ABŞ xam nefti isə 4,4 faiz bahalaşaraq 99,80 dollara çatıb. Qlobal neft və qaz daşımalarının təxminən beşdə birinin keçdiyi strateji Hörmüz boğazının fevralın 28-də müharibənin başlamasından qısa müddət sonra faktiki olaraq bağlanması qlobal təchizatı ciddi şəkildə iflic edib.
Tehranın şərtlərinə sosial media hesabı üzərindən reaksiya verən Tramp İranın sözdə nümayəndələrindən gələn cavabı oxuduğunu, lakin bunun xoşuna gəlmədiyini və tamamilə qəbuledilməz olduğunu bildirib. "Axios" nəşrinin yaydığı məlumata görə, Vaşinqtonun irəli sürdüyü şərtlər arasında Hörmüz boğazından sərbəst keçidin bərpası və İranın nüvə zənginləşdirmə fəaliyyətlərinin dayandırılması əsas yer tutur.
İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu isə İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları tamamilə məhv edilənədək müharibənin bitməyəcəyini vurğulayıb. Aprel ayının əvvəlində sülh danışıqlarına şərait yaratmaq üçün elan edilən atəşkəs rejimi zaman-zaman pozulsa da, böyük ölçüdə qorunub saxlanılmışdı. Tramp aprelin 21-də İrana vahid təklif təqdim etmək üçün vaxt verərək atəşkəsə müddətsiz dəstək nümayiş etdirmişdi.
Münaqişənin başlanğıcından bəri enerji qiymətləri qeyri-sabit kurs izləyir və "Brent" nefti aprelin 8-də qüvvəyə minən atəşkəsdən sonra yenidən 100 dollarlıq həddi keçib. Tehranın ABŞ və İsrailin hücumlarına cavab olaraq boğazdan keçməyə çalışan gəmiləri vuracağı ilə bağlı təhdidləri səbəbindən Hörmüz boğazı nəqliyyat üçün qapalı qalmaqda davam edir.
Bazarlardakı bu bahalaşma nəhəng enerji şirkətlərinin mənfəətinə də müsbət təsir göstərib. "Aramco" şirkəti cari ilin ilk üç ayındakı qazancının 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 25 faizdən çox artdığını bəyan edib. Şirkətin baş direktoru Amin Nasser ölkə daxilindəki boru kəmərlərinin kritik təchizat arteriyası olduğunu sübut etdiyini və İran müharibəsi qaynaqlı axsamalardan yayınmağa kömək etdiyini bildirib.
Ötən ay BP şirkəti də birinci rüb mənfəətinin iki dəfədən çox artdığını, "Shell" isə gəlirlərində ciddi sıçrayış yaşandığını açıqlayıb.
