Quş qripi nadir quş növlərini məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub
Alimlər virus səbəbindən ən azı 40 quş növünün təhlükə altında olduğunu bildirərək, epidemiyanın bəzi növləri məhv olmaq həddinə çatdıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.
AFN.az xəbər verir ki, quş qripinin təsirlərindən ən ağır zərbələrdən biri Cənubi Corciya adasında yaşayan cənub dəniz fillərinə dəyib. 2025-ci ilədək quş qripi səbəbindən 53 mindən çox dişi dəniz fili tələf olub.
Bu itki dünya üzrə cənub dəniz fillərinin çoxalma populyasiyasının yarıdan çoxuna ev sahibliyi edən ada üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Cənubi Atlantik okeanındakı bəzi koloniyalarda yeni doğulmuş balaların 90 faizindən çoxu, yetkin dişilərin isə təxminən yarısı ölüb.
Baş verən itkilərdən sonra Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı (IUCN) cənub dəniz filinin qorunma statusunu ən az narahatlıq doğuran növlər kateqoriyasından həssas növlər kateqoriyasına yüksəldib. Bu, H5N1 virusu səbəbindən bir növün ilk dəfə birbaşa daha yüksək nəsli kəsilmə riski kateqoriyasına daxil edilməsi olub.
BirdLife International quş qripinin təsirlərini daha yaxşı qiymətləndirmək məqsədilə dörd növü yenidən araşdırmağa başlayıb. Bunlar böyük skua, şimal suleyləri, Peru qutanı və Humboldt pinqvinidir.
Dünyadakı böyük skua populyasiyasının yarıdan çoxu Şotlandiyada yaşayır. Bu quşların müşahidə edilən koloniyalarında fərdlərin sayı 2021–2023-cü illər arasında 76 faiz azalıb.
Şimal suleylərinin bəzi çoxalma koloniyalarında da ciddi azalmalar qeydə alınıb. Şotlandiyadakı Bass-Rok koloniyasında 2021–2024-cü illər arasında 43 faiz, Uelsdəki Qrassholm adasında isə 2015–2024-cü illər ərzində 47 faiz azalma müşahidə edilib.
2023-cü ildə Çili sahillərində təxminən 3 min ölü Humboldt pinqvininin tapılması da alimləri narahat edib.
Alimlər heyvanların kütləvi şəkildə tələf olmasının hər zaman hansısa növün məhv olacağı anlamına gəlmədiyini vurğulayırlar. Növlərin populyasiyasındakı dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün epidemiyadan əvvəlki saylarının da bilinməsi vacibdir.
Bundan başqa, iqlim dəyişikliyi, balıqçılıq fəaliyyəti və yaşayış mühitlərinin itirilməsi kimi digər amillər də heyvan populyasiyalarını təhlükə altına alır.
Mütəxəssislər xüsusilə sayı onsuz da azalan və kiçik adalarda yaşayan növlərin risk altında olduğuna diqqət çəkirlər. Belə növlərdə az sayda heyvanın tələf olması belə məhv olma prosesini sürətləndirə bilər.
Alimlər Avstraliyada yaşayan həssas növləri də yaxından izləyirlər. Ölkədə nəsli kritik təhlükə altında olan və yalnız bu bölgədə yaşayan bəzi quş növlərinin quş qripindən təsirlənə biləcəyindən narahatlıq ifadə olunur.
