ABŞ və İran 14 maddəlik anlaşma mətnini elektron formatda imzalayıblar
ABŞ və İran arasında müharibəyə son qoymağı hədəfləyən 14 maddəlik qarşılıqlı anlaşma memorandumu elektron qaydada imzalanaraq qüvvəyə minib.
AFN.az xəbər verir ki, Ağ Ev ABŞ Prezidenti Donald Trampın, İran Xarici İşlər Nazirliyi isə öz ölkə rəhbərliyinin sənədi təsdiqlədiyini bəyan edib.
Pakistan Baş naziri Şahbaz Şərif "İslamabad Anlaşması" adlanan bu sənədin detallarını paylaşaraq, diplomatik uğura görə tərəflərə və vasitəçi olan Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Misir kimi ölkələrə təşəkkürünü bildirib.
Şərif qeyd edib ki, sazişin dərhal qüvvəyə minməsi ilə İran Hörmüz boğazını yenidən naviqasiyaya açacaq, ABŞ isə dəniz blokadasını ləğv edəcək.
İki ölkə arasında yekun sazişin əldə olunması üçün 60 günlük danışıqlar dövrü başlayıb və növbəti görüşün 19 iyun 2026-cı ildə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılır.
Tərəflərin qəbul etdiyi 14 maddəlik memoranduma əsasən, ABŞ və İran Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatları tamamilə dayandırmağı, bir-birlərinə qarşı güc tətbiq etməməyi və Livanın suverenliyini qorumağı öhdələrinə götürürlər.
Sənəd tərəflərin daxili işlərinə qarışmamağı və suverenliyə hörmət etməyi tələb edir.
Razılaşmaya görə, ABŞ 30 gün ərzində dəniz blokadasını tam qaldıracaq və yekun sazişdən sonra qüvvələrini İran sərhədlərindən geri çəkəcək, İran isə Fars körfəzindən Oman dənizinə gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin edəcək və gələcək idarəetmə üçün Omanla dialoq quracaq.
İqtisadi tərəfdən ABŞ regional tərəfdaşları ilə birlikdə İranın yenidən qurulması üçün 300 milyard dollarlıq plan hazırlayacaq, həmçinin yekun sazişlə BMT və ABŞ-nin birtərəfli sanksiyalarının tamamilə ləğvini öhdəsinə götürəcək.
Nüvə sahəsində İran nüvə silahı hazırlamayacağını yenidən təsdiqləyir və zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının atom agentliyinin nəzarəti altında məhv edilməsi mexanizmini qəbul edir.
Yekun saziş imzalanana qədər mövcud status-kvo qorunacaq, yəni İran nüvə proqramını donduracaq, ABŞ isə yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və bölgəyə əlavə qoşun yeritməyəcək.
Bundan əlavə, ABŞ dərhal İranın xam neft ixracı və bank əməliyyatları üçün güzəştlər tətbiq edəcək, həmçinin İranın dondurulmuş bütün maliyyə aktivlərini tam istifadəyə açacaq.
Prosesə nəzarət üçün icra mexanizmi yaradılacaq və yekun müqavilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək.
