İlze Aigner Almaniyanın ilk qadın prezidenti ola bilər
Almaniya İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından bəri yalnız kişilərdən ibarət 12 prezidentə sahib olub və indi ölkə ilk dəfə qadın dövlət başçısının seçilməsi ərəfəsindədir.
AFN.az xəbər verir ki, bu vəzifəyə ən güclü namizəd hesab edilən 61 yaşlı Bavariya siyasətçisi İlze Aigner bir çox cəhətdən ənənəvi prezident profilindən fərqlənir.
Sol meyilli Taz qəzeti bu həftə Bavariyalı siyasətçinin tarixdəki dönüş nöqtəsini hüquq təhsili almaması, ailə qurmaması və kişi olmaması kimi məqamlarla kinayəli şəkildə ifadə edib.
Almaniyanın Xristian Demokrat İttifaqından (CDU) olan kansleri Fridrix Merts aylarla davam edən müzakirələrdən sonra bu həftə Aignerin namizədliyini irəli sürüb və bu vəzifəni qadının tutmasının vaxtının çoxdan çatdığını bildirib. Yanvar ayında seçiləcəyi təqdirdə Aigner, əsasən mərasim xarakteri daşıyan, lakin Almaniyanın ən yüksək dövlət vəzifəsi hesab edilən prezident postunda Frank-Valter Ştaynmayeri əvəz edəcək. Təkcə Mertsin partiyası CDU-nun deyil, koalisiya ortağı Sosial Demokratların və müxalifətdəki Yaşıllar Partiyasının da dəstəyini qazanan Aignerin seçilməsinə ciddi maneə görünmür.
Bu namizədlikdən məmnunluq duyanlar da az deyil. Satirik üslubu ilə tanınan liberal yazıçı və məşhur televiziya aparıcısı Yörq Tadeuş Aignerə heyranlığını sol qolunun yuxarı hissəsinə İlze döyməsi etdirmək həddinə çatdırıb. Tadeuşun bu həftə televiziyada döyməsini nümayiş etdirməsi manşetlərə çıxıb. Media katolik Bavariya siyasətçisinə, ən azı siyasi dairələrdə, gözlənilməz maraq dalğasını Aigner dalğası adlandırıb.
Tadeuş İlze Aignerin hazırda Almaniyaya həqiqətən müsbət təsir göstərə biləcək namizəd olduğunu deyib. O, ölkəni Almaniya birinci şüarları ilə qütbləşdirən ifrat sağçı populistlərdən fərqli olaraq, Aignerin vətən anlayışının nə folklor, nə də siyasi müharibə çağırışı olduğunu bildirib.
Lakin hamı bu həvəsi bölüşmür. Aignerin Bundestaqda ən böyük müxalif qüvvə olan Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyası ilə münasibətləri partiyanın ondan öz namizədləri kimi təqdim olunmasını istəməsini rədd etməsindən sonra gərgin başlayıb. AfD-nin həmsədri və Almaniya siyasətinin ən tanınmış qadın simalarından biri olan Alisa Vaydel Aigneri demokratik mədəniyyətə, nəzakətə və təmsil etdikləri milyonlarla seçiciyə hörmət etməməkdə ittiham edib.
Angela Merkelin kanslerliyi dövründə, 2008-2013-cü illərdə kənd təsərrüfatı naziri vəzifəsində çalışmasına baxmayaraq, Aigner bütün ölkədə yaxından tanınan siyasətçi deyil. Yerli siyasətə 30 il əvvəl başlayan Aigner 1998-ci ildə Bundestaqa seçilib. Bu vəzifə üçün adətən zəruri hesab edilən universitet diplomuna malik olmayan siyasətçi, siyasi fəaliyyətə başlamazdan əvvəl helikopter istehsalı sahəsində ixtisaslaşmış elektrik mühəndisi kimi peşə təhsili alıb.
Tadeuş bu həftə zarafatla Aignerin Almaniya Federativ Respublikasının dövlət helikopterini şəxsən təmir edə biləcək ilk prezidenti olacağını deyib.
Aigner namizədliyinin irəli sürülməsi ilə bağlı bu həftəki çıxışında hədəfləri olan almanlara ilham vermək istədiyini bildirib. O, ölkənin ən yüksək dövlət vəzifəsini tutan ilk qadın kimi özünün və keçmişinin Almaniyada sosial yüksəliş imkanlarının rəmzi olacağını deyib. Aigner 17 yaşında onurğa beynində, 40 yaşlarında isə nazir işlədiyi dövrdə qalxanabənzər vəzində bədxassəli şiş diaqnozu qoyulduğunu açıqlayıb. O, bu iki ciddi xəstəliklə mübarizənin siyasətçi kimi dünyagörüşünə fərqli baxış qazandırdığını bildirib.
Hazırda CDU-nun Bavariyadakı qardaş partiyası olan Xristian Sosial İttifaqı (CSU) tərəfindən yüksək qiymətləndirilən Aigner bir vaxtlar siyasi qəbul olunmaq üçün mübarizə aparıb. 1990-cı illərin əvvəllərində, 27 yaşında olarkən Münhenin cənub-şərqində yerləşən doğma Feldkirhen-Vesterham qəsəbəsinin bələdiyyə sədri olmaq cəhdi subay olduğu üçün uğursuzluqla nəticələnib. Partiyanın ifrat mühafizəkar dairələri onun ailə vəziyyətini qeyri-müəyyən hesab edərək bu vəzifəyə uyğun olmadığını iddia ediblər.
Aigner valideynlərinin elektronika mağazası işlətdiyi, əhalisi 10 min nəfər olan Feldkirhen-Vesterham qəsəbəsində yaşamağa davam edir. O, 1970-ci illərdə salınmış yaşayış massivindəki evdə üç bacısı və onların övladları da daxil olmaqla ailəsinin üç nəsli ilə eyni dam altında yaşayır. Yerli sakinlər onu mehribanlıqla bizim İlze mənasını verən die Ilse adı ilə çağırır və qəsəbə tədbirlərində mütəmadi iştirak etdiyini bildirirlər. Sakinlərdən biri Aignerin istər qəsəbəyə və çörəkçiyə, istərsə də yeni külək elektrik stansiyasının açılışına gedərkən adətən velosipeddən istifadə etdiyini söyləyib.
Merts üçün Almaniyanın ilk qadın prezidentini dəstəkləmək imkanı qismən Angela Merkellə onilliklər boyu davam edən rəqabətindən qaynaqlanan, eyni zamanda hazırkı liderlik üslubu ilə güclənən qadınlara qarşı mənfi münasibət imicindən uzaqlaşmaq fürsəti yaradır. Münchner Merkur qəzeti bu həftə dərc etdiyi baş məqaləsində Aignerin güclü tərəflərinin kanslerin çatışmayan cəhətlərini tamamladığını yazıb. Nəşrin fikrincə, Aignerin yanaşması Mertsdə çatışmayan əlçatanlıq, populyarlıq və qütbləşmənin təsirlərini yumşalda biləcək səmimiyyət kimi xüsusiyyətləri təmin edir.
Merkel yalnız Almaniyada deyil, bütün dünyada güclü qadın lider nümunəsi hesab olunurdu. Ölkəsində ona həm sevgi ifadəsi, həm də ölkəni guya ana qayğısı ilə idarə etməsini kiçildən münasibətin göstəricisi kimi Mutti, yəni ana deyirdilər. Merkelin siyasət səhnəsindən ayrılmasından beş il sonra feminist şərhçilər Aignerin simvolik güc qazana biləcəyinə ümid edirlər.
Yaşıllar Partiyasının tanınmış deputatlarından Britta Haselman bu həftə iştirak etdiyi podkastda artıq qadının zamanının çatdığını bildirib. O, cəmiyyətdə, siyasətdə və biznesdə qadınların təmsilçiliyinin çox aşağı olduğunu, ölkənin ən yüksək dövlət vəzifəsinə qadının gəlməsinin vaxtının çoxdan çatdığını deyərək bu namizədlikdən məmnunluğunu ifadə edib.
Bununla belə, Haselman daha vacib məsələnin Aignerin ideoloji fikir ayrılıqları və iqtisadi gərginliklər səbəbindən dərindən parçalanmış, ifratçı qüvvələrin siyasi mərkəzə təzyiq göstərdiyi ölkəni nə dərəcədə birləşdirə biləcəyi olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, xüsusilə belə qütbləşmiş dövrdə prezident postunda insanları bir araya gətirə bilən, empatiya qurmağı bacaran, təvazökar və demokratiyada ortaq dəyərlərin əhəmiyyətini vurğulayan şəxsə ehtiyac var. Haselman Aignerin bunu bacaracağına inandığını bildirib.
