Avropalıların yalnız 10 faizi ABŞ-ı müttəfiq kimi görür
Keçirilən yeni bir rəy sorğusu Avropanın Amerikanın təhlükəsizlik zəmanətinə olan inamının tarixin ən aşağı səviyyəsinə düşdüyünü üzə çıxarıb.
AFN.az xəbər verir ki, 15 ölkədə aparılan araşdırmaya əsasən, avropalıların yalnız 10 faizi ABŞ-ı müttəfiq hesab edir və respondentlərin əksəriyyəti mümkün hücum zamanı Vaşinqtonun köməyə gələcəyinə şübhə ilə yanaşır.
Avropa Xarici Əlaqələr Şurası (ECFR) beyin mərkəzi tərəfindən Fransa və Türkiyədə keçiriləcək kritik G7 və NATO sammitləri ərəfəsində yayımlanan hesabat avropalıların ABŞ-a qarşı dərin bir inamsızlıq hiss etdiyini göstərib.
Araşdırma bir çox avropalının Donald Tramp vəzifəsindən getdikdən sonra Vaşinqtonla münasibətlərin düzələcəyinə inanmasına rəğmən, bu müddət ərzində ABŞ-ın etibarsızlığına qarşı Avropanın müdafiəsini gücləndirərək özlərini qorumağa getdikcə daha çox hazır olduqlarını nümayiş etdirib.
Hesabatda ABŞ prezidentinin Yaxın Şərqdəki aqressiv siyasəti, Qrenlandiyaya yönəlmiş hədələri, Avropa bazalarından hərbçiləri çıxarmaq vədi və NATO-nun gələcəyinə şübhəli yanaşmasının Avropada praqmatizmi artırdığı qeyd olunub.
ECFR-in baş siyasət eksperti Yana Kobzova qitə miqyasında Vaşinqtondan asılılığı azaltmaq mövzusunda net bir dəstəyin olduğunu vurğulayaraq avropalıların müdafiə xərclərini artırmağa getdikcə daha müsbət yanaşdıqlarını və böhran anında qonşu ölkələrin köməyə gələcəyinə dair diqqətçəkən bir güvən hiss etdiklərini bildirib.
Hesabatın həmmüəlliflərindən Pavel Zerka isə ictimaiyyətin daha çox daxili imkanlara arxalanmaq tələbinin Avropa liderlərinə təhlükəsizlik sahəsində daha irəli və sürətli addımlar atmaq üçün fürsət pəncərəsi açdığını qeyd edib.
Avstriya, Bolqarıstan, Danimarka, Estoniya, Fransa, Almaniya, Macarıstan, İtaliya, Niderland, Polşa, Portuqaliya, İspaniya, İsveç, İsveçrə və Böyük Britaniyada may ayında keçirilən sorğu iştirakçılarının orta hesabla yalnız 11 faizinin ABŞ-ı müttəfiq kimi gördüyünü rəsmiləşdirib.
Bu göstərici altı ay əvvəl 16 faiz, 2024-cü ilin noyabrında isə 22 faiz səviyyəsində idi.
Hazırda hakim olan ümumi rəy ABŞ-ın artıq məcburi tərəfdaş olduğu yönündədir, eyni zamanda avropalıların 13 faizi ABŞ-ı rəqib, 12 faizi isə birbaşa düşmən olaraq xarakterizə edir.
Sorğuda iştirak edən ölkələrin hamısında çoxluq hücum anında ABŞ-ın yardıma gələcəyinə inanmır, lakin Bolqarıstan istisna olmaqla, əksər ölkələrdə xalq bənzər bir ssenaridə ən azı bəzi Avropa ölkələrinin onlara kömək edəcəyi qənaətindədir.
Fransa, İtaliya, Niderland və İsveç kimi böyük ifrat sağçı partiyaların mövcud olduğu ölkələrdə də bu inam qorunur.
Avropalıların milli müdafiə xərclərinin artırılmasına yönəlmiş dəstəyi ötən illə müqayisədə orta hesabla 4 faiz artsa da, bu artıma qəti şəkildə qarşı çıxan yeganə ölkə İtaliya olub.
İştirakçıların orta hesabla 47 faizi daha yüksək müdafiə xərclərini maliyyələşdirmək üçün ortaq AB borclanması ideyasını dəstəklədiyi halda, 35 faizi bunun əleyhinədir.
Ortaq borclanmaya ən güclü dəstək Portuqaliya, Danimarka, Niderland və İspaniyadan gəlib.
Eyni zamanda demək olar ki, bütün ölkələrdə çoxluq ABŞ-ın hərbi texnikasından olan strateji asılılığın azaldılmalı olduğunu düşünür.
"Avropa məhsulu satın al" yanaşmasını dəstəkləyənlərin göstəricisi Danimarkada 75, Niderlandda 72, İsveçdə 70, Portuqaliyada 69, Fransada 66, İsveçrədə 64, Böyük Britaniya və İspaniyada isə 62 faiz olaraq qeydə alınıb.
Buna qarşı olaraq, daha yüksək milli müdafiə büdcələrini qarşılamaq üçün daxili sosial xərclərin ixtisar edilməsi ideyasına dəstək olduqca aşağı qalıb və bu ixtisarlara qarşı ən güclü müqavimət İtaliya, Avstriya, Almaniya, İspaniya və Danimarkada müşahidə olunub.
NATO-nun əvəzinə yalnız AB-dən ibarət yeni bir müdafiə mexanizminin yaradılması ideyası isə ümumilikdə rəğbət qazanmayıb.
Bolqarıstan xaric, demək olar ki, bütün ölkələrdə Trampın gedişi ilə ABŞ-Avropa münasibətlərinin yəqin ki, daha yaxşıya doğru dəyişəcəyi gözləntisi hakimdir.
Artan enerji xərclərinə baxmayaraq, avropalıların 44 faizi Rusiyadan yenidən neft və qaz idxal etməyə başlamağın pis bir ideya olduğunu düşünür.
Ukraynanın AB-yə daxil olmaq hədəfi isə Avropa ictimaiyyətini bölməyə davam edir; Macarıstan, Bolqarıstan, Avstriya, Almaniya və hətta Kiyevin ən güclü tərəfdarlarından olan Estoniyada respondentlərin Ukraynanın mövcud şərtlər daxilində birliyə qəbul edilməsinə qarşı çıxma tendensiyası bunu dəstəkləyənlərdən daha çoxdur.
