BMT Afrikanın həqiqi ölçüsünü göstərən yeni dünya xəritəsini səsverməyə çıxarır
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası əsrlərdir istifadə edilən ənənəvi dünya xəritəsinin əvəzinə Afrika qitəsinin həqiqi ölçülərini əks etdirən yeni xəritə dizaynına keçidi nəzərdə tutan qətnamə layihəsini səsverməyə çıxarmağa hazırlaşır.
AFN.az xəbər verir ki, layihə Afrikanın dünya xəritələrində olduğundan daha kiçik göstərilməsi probleminə son qoymağı hədəfləyir.
Toqonun təşəbbüsü ilə hazırlanan və Afrika İttifaqının 54 üzvü tərəfindən dəstəklənən layihə 1569-cu ildən bəri qlobal standart kimi qəbul edilən ənənəvi Merkator proyeksiyasından tədricən imtina edilməsini məqsəd qoyur.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qətnamələri məcburi xarakter daşımadığı halda, layihənin qəbul edilməsi ilə təhsil proqramlarından rəqəmsal xəritə texnologiyalarına qədər bir çox sahədə köklü dəyişikliklərin baş verəcəyi gözlənilir. Toqo xarici işlər naziri Robert Dussey bu təşəbbüsün siyasi mübahisə olmadığını, elmi sübutların ortaya qoyduğu həqiqətin qəbul edilməli olduğunu vurğulayır.
Flamand kartoqraf Gerardus Merkator tərəfindən XVI əsrdə dənizçilərin istiqamət tapmasını asanlaşdırmaq məqsədilə hazırlanan xəritə kürə formasındakı Yer kürəsini müstəviyə köçürərkən ciddi ölçü təhriflərinə səbəb olur. Bu təsvir üsuluna görə qütblərə yaxın bölgələr olduğundan daha böyük göründüyü halda, ekvatora yaxın coğrafiyalar xeyli kiçik görünür.
Məsələn, mövcud xəritədə Qrenlandiya ilə Afrika demək olar ki, eyni ölçüdə görünsə də, əslində Afrika qitəsi Qrenlandiyadan düz 14 dəfə böyükdür. Afrikanın ümumi ərazisi ABŞ, Çin, Hindistan, Yaponiya, Meksika və Avropanın böyük hissəsini eyni vaxtda öz daxilinə yerləşdirə biləcək qədər genişdir.
Tarixçilər və coğrafiyaşünaslar ənənəvi xəritənin Şimal yarımkürəsi ölkələrini vizual olaraq olduğundan böyük göstərdiyini, Qlobal Cənubu isə kiçikləşdirdiyini və bunun beynəlxalq münasibətlərdə şüuraltı üstünlük təsəvvürü yaratdığını müdafiə edirlər.
Afrika İttifaqının dəstəklədiyi kampaniya isə bu təsəvvürü dəyişdirmək məqsədilə 2018-ci ildə beynəlxalq kartoqrafiya qrupu tərəfindən hazırlanmış və əraziləri həqiqi nisbətlərə uyğun göstərən “Equal Earth” (Bərabər Yer) modelinin qlobal standart halına gəlməsini hədəfləyir.
Ekspertlər yeni xəritəyə keçidin Afrikanın demoqrafik, iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətinin dünya ictimaiyyəti tərəfindən düzgün anlaşılması baxımından kritik addım olduğunu bildirirlər. Layihənin qəbul edilməsi halında UNESCO və aparıcı texnologiya şirkətləri ilə birlikdə yeni xəritənin rəqəmsal platformalara uyğunlaşdırılması planlaşdırılır.
