Milçəyin beyin xəritəsi çıxarıldı: İnsan davranışlarının və xəstəliklərin sirri açıla bilər
İngiltərədəki Kembric Universiteti və Tibbi Araşdırma Şurasının Molekulyar Biologiya Laboratoriyasında çalışan tədqiqatçılar erkək meyvə milçəyinin beynindəki 124 milyon sinir hüceyrəsi bağlantısının hamısını xəritələndirib.
AFN.az xəbər verir ki, iki il əvvəl tamamlanan dişi milçəyin beyin xəritəsi ilə birləşdirilən bu araşdırma iki cins arasındakı nevroloji fərqləri bütün detalları ilə ortaya qoyub.
Alimlər bu inkişafı kainatı daha yaxşı anlamağa imkan verən güclü teleskopun ixtirasına bənzədərək, genlərin beynin quruluşunu və canlıların davranışlarını necə istiqamətləndirdiyi ilə bağlı ən böyük bioloji suallardan birinə cavab tapdıqlarını vurğulayırlar.
Aparılan araşdırmalar dişi və erkək milçəklərin beyin hüceyrələrinin 95 faizinin ortaq olduğunu göstərir. Lakin qalan cəmi 5 faizlik dövrə fərqi canlıların davranışlarında nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə zəmin yaradır.
Erkək milçəklərin cütləşmə prosesində dişinin ardınca getməsini təmin edən görmə dövrələri, aqressiv döyüş davranışlarını idarə edən bağlantılar və qanadlarını titrədərək çıxardıqları cütləşmə melodiyasına nəzarət edən nevroloji strukturlar bu kiçik fərqin nəticəsində meydana çıxır. Tədqiqatçılar iki əsas gen tərəfindən idarə olunan bu davranışların beyində konkret olaraq hansı fiziki bağlantılara uyğun gəldiyini ilk dəfə müşahidə etmək imkanı əldə ediblər.
Elm dünyası bu araşdırmanın qadın və kişilər arasındakı davranış fərqlərini izah etməyə yönəlmədiyini, insan davranışlarının daha mürəkkəb dinamikalara əsaslandığını vurğulayır.
Tədqiqatın əsas nəticəsi genetik fərqlərin beynin sinir bağlantılarını və bununla əlaqəli davranış modellərini necə birbaşa formalaşdırdığının prinsiplərini ortaya qoyması kimi qiymətləndirilir.
Ekspertlər bu mexanizmin çözülməsinin insanlarda gen variantları ilə əlaqəli olan autizm spektr pozuntusu və şizofreniya kimi neyroinkişaf və psixiatrik xəstəliklərin mənşəyinin aydınlaşdırılmasında mühüm rol oynayacağına inanırlar.
Sancaq başı böyüklüyündə olmasına baxmayaraq müasir superkompüterlərdən daha səmərəli işləyən milçək beyni texnologiya dünyasına da yeni imkanlar təqdim edir.
Canlı beyninin qeyri-adi enerji səmərəliliyinin və problem həll etmə qabiliyyətinin öyrənilməsi biologiyadan ilhamlanan daha inkişaf etmiş yeni nəsil süni intellekt və prosessor sistemlərinin hazırlanmasına zəmin yaradır.
Alimlər genlərdən beyin dövrələrinə qədər uzanan bu yeni yol xəritəsinin həm tibbdə, həm də hesablama texnologiyalarında yeni dövrün qapısını açacağını bildirirlər.
