Kanada bölünə bilər - Baş nazir xəbərdarlıq etdi
Kanada Baş naziri Mark Karni Alberta əyalətinin 2026-cı ilin oktyabrında Kanadadan mümkün ayrılması ilə bağlı keçirəcəyi məsləhətləşmə səsverməsini çox təhlükəli bir blef adlandırıb və bu cür məsələlərin gündəmə gətirilməsinin ölkə üçün faydalı olmadığını bildirib.
AFN.az xəbər verir ki, Alberta Baş naziri Daniel Smit tərəfindən mayın 21-də elan edilən məsləhətləşmə səsverməsi birbaşa müstəqilliklə bağlı referendum xarakteri daşımır, sadəcə Albertanın konstitusiyaya uyğun olaraq qanuni ayrılma prosesinə başlayıb-başlamaması barədə rəy sorğusu rolunu oynayacaq.
Bəzi analitiklər bu addımı referendum üzərində referendum kimi xarakterizə edirlər.
Smit bu addımı əyalətdəki separatçı qrupun səsvermə keçirilməsi üçün hökumətə petisiya vermək cəhdinin məhkəmə tərəfindən əngəllənməsindən sonra atıb.
Belə ki, məhkəmə bu böyüklükdə konstitusiya dəyişikliyi ehtimalında yerli xalqlarla məsləhətləşmə öhdəliyinin yerinə yetirilmədiyinə qərar vermişdi.
2013-2020-ci illərdə İngiltərə Mərkəzi Bankının rəhbəri olmuş və "Brexit" prosesinin mürəkkəb danışıqlarına şahidlik etmiş Karni bu növ səsvermələrin real nəticələri olmayan bir seçim kimi təqdim edilməsinin risklərinə diqqət çəkərək, “bəli” səsini verməyin gələcək danışıqlarda mövqeyi gücləndirəcəyi barədə deyilənlərin böyük bir yalan olduğunu müdafiə edib.
Baş nazir vəziyyəti Kvebekin 1980 və 1995-ci illərdə keçirilən müstəqillik referendumları ilə müqayisə edərək kanadalıları danışıqların başlanğıcı kimi görülən, lakin əslində real ayrılığın əsasını qoyan bu tarixi proseslərdən dərs çıxarmağa çağırıb.
2022-ci ildə hakimiyyətə gəldiyi gündən federal hökumətlə gərgin münasibətdə olan mühafizəkar lider Daniel Smit isə şəxsən Kanadada qalmağın lehinə səs verəcəyini və ölkənin hələ də birlikdə fəaliyyət göstərə biləcəyinə inandığını desə də, yüz minlərlə albertalının bu mövzuda rəy bildirmək istədiyini əsas gətirərək səsverməni müdafiə edib.
Dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik olan Alberta federal hökuməti iqlim siyasəti çərçivəsində əyalətin təbii resurslarının inkişafını məhdudlaşdırmaqda və yerli zənginliyi daha kasıb əyalətlər arasında bölüşdürməkdə ittiham edir.
Ayrılıq tərəfdarları Karninin sələfi Castin Trüdonun ekoloji siyasətinin əyalətin neft-qaz sektorunu zəiflətdiyini iddia edirlər, lakin 2025-ci ilin martında hakimiyyətə gələn Karni bu siyasətlərin bir hissəsini artıq ləğv edib.
Səsvermə təklifinin nə hakim partiyanın 2023-cü il seçki proqramında, nə də rəsmi müxalifətin planlarında yer almadığını deyən Karni bu səbəbdən referendumun xalqın demokratik iradəsini əks etdirmədiyini vurğulayıb.
Hazırda federal hökumət təklif olunan sualın ölkə qanunvericiliyinə uyğunluğunu araşdırarkən, Baş nazir Karni müstəqilliyə qarşı fəal kampaniya aparacağını və hər bir əyalətlə sosial-iqtisadi inkişaf sahəsində ortaq məxrəc tapmağa çalışacağını bəyan edib.
Qeyd edək ki, "Angus Reid" tərəfindən dərc olunan son rəy sorğusuna əsasən, Alberta əhalisinin 60 faizi Kanadada qalmağa üstünlük verir və əgər hüquqi qüvvəyə malik real referendum keçirilərsə, sakinlərin 67 faizi ayrılığa "yox" deyəcəyini bildirir.
