Qlobal bazarlarda diqqət mərkəzi iqtisadi göstəricilər və FED-in qərarlarıdır
Qlobal maliyyə bazarlarında Nvidia şirkətinin baş icraçı direktoru Censen Huangın istefası, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz artımına gedəcəyi ilə bağlı gözləntilər və davam edən geosiyasi risklər fonunda qarışıq mənzərə müşahidə olunur.
AFN.az xəbər verir ki, texnologiya sektorundakı hadisələr, FED-in gələcək pul siyasətinə dair proqnozlar və geosiyasi proseslər qlobal bazarların istiqamətinə təsir göstərməkdə davam edir.
ABŞ-ın çip istehsalçısı Nvidia şirkətinin baş icraçı direktoru Censen Huangın biri Çin adından kəşfiyyat məlumatları topladığı iddia edilən qadınla olmaqla, nikahdankənar iki münasibət yaşadığı barədə xəbərlərdən sonra vəzifəsindən istefa verdiyi bildirilib.
Nvidia şirkətindən verilən açıqlamada şirkətin vitse-prezidenti və maliyyə direktoru Kolet Kressin müvəqqəti baş icraçı direktor vəzifəsini icra etməyə razılıq verdiyi qeyd olunub. Digər tərəfdən, Huangın ABŞ-ın milli təhlükəsizliyinə yönələn təhdidlərin müzakirə ediləcəyi qapalı dinləmədə ifadə verməyə razı olduğu bildirilib.
Bu hadisələr texnologiya şirkətlərinin səhmləri üzərində satış təzyiqini artırıb. Digər tərəfdən, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Nvidia şirkətinin baş icraçı direktoru vəzifəsinə Censen Huangın əvəzinə Apple şirkətinin İdarə Heyətinin sədri Tim Kukun gətirilməli olduğunu bildirib.
Bu xəbərin təsiri ilə Nvidia səhmləri dünən 4,3 faiz ucuzlaşıb. Tramp İranın pulunu və Hörmüz boğazını aldıqlarını iddia edərək, İranla razılaşmaya ehtiyaclarının olmadığını və həmin günlərin çoxdan geridə qaldığını bildirib.
Yaxın Şərqdə toqquşmaların davam etməsi və ABŞ-la İran arasında razılaşma əldə edilə biləcəyinə dair nikbinliyin azalması fonunda yanvar fyuçersləri üzrə Brent markalı neftin bir barelinin qiyməti dünən 3,3 faiz artaraq 95,8 dollara yüksəlib. Yeni gündə isə qiymət 95,5 dollar səviyyəsində sabitləşib.
Bununla yanaşı, FED rəsmilərinin açıqlamaları da diqqətlə izlənilir. Klivlend FED-in rəhbəri Bet Hemmak inflyasiyanın uzun illərdir hədəf səviyyədən uzaq olduğunu bildirərək, qiymət artımını azaltmaq üçün məhdudlaşdırıcı pul siyasətinə keçilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Hemmak FED-in faiz artımlarının daha kiçik və sabit addımlarla həyata keçirilməsinin iqtisadiyyata daha az sarsıdıcı təsir göstərəcəyini qeyd edib. Çikaqo Fed-in rəhbəri Ostin Qulsbi də inflyasiyanın hədəfdən xeyli yüksək səviyyədə qaldığını bildirərək, FED-in pul siyasəti variantlarını müzakirə etmək üçün geniş imkanlarının olduğunu vurğulayıb.
FED-in İdarə Heyətinin üzvü Maykl Barr süni intellekt səbəbindən əmək bazarında yarana biləcək problemlərə qarşı hazırlıqlı olmağın vacibliyini bildirib. San-Fransisko FED-in rəhbəri Meri Deyli isə süni intellektin gücləndirdiyi qiymət təzyiqləri ilə bağlı şübhə olmadığını, lakin inflyasiyanın əsas hərəkətverici qüvvəsinin süni intellekt olmadığını deyib.
FED-in diqqətini inflyasiyanın azaldılmasına yönəltməli olduğunu bildirən Deyli, sərtləşdirmə tədbirlərinin nə vaxt və hansı miqyasda həyata keçiriləcəyinə dair qərarın hazırda verilməsinin vacib olmadığını qeyd edib.
ABŞ-da açıqlanan inflyasiya göstəricisinin gözləntiləri üstələməsi, enerji xərclərinin artması və FED rəsmilərinin sərt mövqeli açıqlamaları faizlərin uzun müddət yüksək qalacağına dair gözləntiləri gücləndirib. Bu vəziyyət dolları və istiqraz gəlirliliyini dəstəkləyərkən, qızıl üzərində təzyiqi artırır.
Bu hadisələr fonunda ABŞ-ın 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi 5,10 faiz səviyyəsini ötüb. Beləliklə, göstərici həftəlik əsasda 25 baza bəndindən çox artıb. Dünən 103,24 səviyyəsinə yüksələrək son 19 ayın ən yüksək göstəricisini qeydə alan dollar indeksi daha sonra 103,1 səviyyəsində sabitləşib.
Dünən bir unsiyası 3 852,6 dollara enərək son bir ilin ən aşağı səviyyəsini görən və günü 6,8 faiz ucuzlaşma ilə 3 875,5 dollardan başa vuran qızıl bu gün alışların artması nəticəsində 1 faiz bahalaşaraq 3 915 dollardan ticarət olunur. Digər tərəfdən, FED 2027-ci il oktyabrın 26-27-də keçiriləcək Federal Açıq Bazar Komitəsinin (FOMC) iclasında genişmiqyaslı pul siyasəti strategiyası məsələlərinin müzakirə ediləcəyini, lakin pul siyasəti ilə bağlı qərar açıqlanmayacağını bildirib.
Bu arada, Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) sözçüsü Culi Kozak ABŞ-da inflyasiyanın 2028-ci ilin ortalarında 2 faizlik hədəf səviyyəsinə enəcəyini proqnozlaşdırdıqlarını açıqlayıb.
Nyu-York fond birjasında Nvidia ilə bağlı hadisələrin təsiri altında dünən mənfi dinamika qeydə alınıb.
Makroiqtisadi göstəricilər üzrə ABŞ-da ilk dəfə işsizlik müavinəti almaq üçün müraciət edənlərin sayı noyabrın 7-də başa çatan həftədə 200 minə yüksələrək bazar gözləntilərini üstələyib. ABŞ federal hökumətinin büdcə kəsiri 2027-ci maliyyə ilinin ilk ayı olan oktyabrda ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 42,1 faiz artaraq 404,1 milyard dollara çatıb.
ABŞ-da ikinci əl mənzil satışları oktyabrda aylıq əsasda 5,5 faiz azalaraq 2010-cu ilin avqustundan bəri ən aşağı səviyyəyə enib. Bu göstəricilər fonunda Dow Jones indeksi 0,36 faiz, S&P 500 indeksi 0,35 faiz, Nasdaq indeksi isə 0,39 faiz dəyər itirib.
ABŞ-da fond indeksləri üzrə fyuçers müqavilələri yeni günə qarışıq dinamika ilə başlayıb.
Avropa fond birjalarında İtaliya istisna olmaqla, digər əsas bazarlarda müsbət dinamika müşahidə olunub. Şirkətlərin açıqladığı güclü maliyyə hesabatları dünən Avropa bazarlarında alışların üstünlük təşkil etməsinə səbəb olub.
Almaniya Mərkəzi Bankı (Bundesbank) maliyyə sabitliyi ilə bağlı risklərin yüksək səviyyədə qaldığını bildirərək, ölkənin bank sektorunun üzləşdiyi artan təhdidlər barədə xəbərdarlıq edib.
Digər tərəfdən, Böyük Britaniyada ümumi daxili məhsul (ÜDM) üçüncü rübdə əvvəlki rüblə müqayisədə 0,7 faiz artaraq 2024-cü ilin birinci rübündən bəri ən sürətli yüksəlişini qeydə alıb. Ölkədə üçüncü rüb üzrə ÜDM illik əsasda 1,9 faiz artaraq gözləntilərə uyğun olub.
Böyük Britaniya iqtisadiyyatının üçüncü rübdəki artımında süni intellekt və istehlak xərcləri mühüm rol oynayıb.
Açıqlanan göstəricilər İngiltərə Bankının (BoE) faiz artımına gedəcəyi ilə bağlı gözləntilərin yenidən güclənməsinə səbəb olub.
Digər tərəfdən, Trampın İranla razılaşmaya ehtiyaclarının olmadığını bildirməsindən sonra Avropada təbii qazın qiyməti 7,5 faiz artaraq 93,7 avroya yüksəlib. Böyük Britaniyada ikiillik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi isə 4,9774 faizə çataraq 2023-cü ilin oktyabrından bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib.
Almaniyanın DAX 40 indeksi 0,41 faiz, Fransanın CAC 40 indeksi 0,34 faiz, Böyük Britaniyanın FTSE 100 indeksi isə 0,25 faiz bahalaşıb. İtaliyanın FTSE MIB 30 indeksi 0,27 faiz ucuzlaşıb.
Avropada fond indeksləri üzrə fyuçers müqavilələri yeni günə mənfi dinamika ilə başlayıb.
Asiya fond birjalarında isə qarışıq dinamika müşahidə olunur. Nvidia şirkətinin rəhbərliyindəki dəyişikliyin şirkətlə işgüzar əlaqələri olan Asiya şirkətlərinə mümkün təsiri ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər region bazarlarında risk iştahını azaldıb.
Dünən 160 səviyyəsini sınaqdan keçirən dollar/yen məzənnəsi bu gün 159 səviyyəsində sabitləşib.
Yaponiyanın maliyyə naziri Satsuki Katayamanın valyuta bazarlarında birtərəfli və sürətli hərəkətlərin müşahidə olunduğuna dair açıqlamaları Yaponiya rəsmilərinin yenə müdaxilə edə biləcəyi ilə bağlı ehtimalları gücləndirib.
Bu hadisələr fonunda ticarət sessiyasının başa çatmasına yaxın Yaponiyanın Nikkei 225 indeksi 0,9 faiz, Çinin Şanxay Kompozit indeksi 0,2 faiz yüksəlib. Cənubi Koreyanın Kospi indeksi 0,3 faiz, Honkonqun Hang Seng indeksi isə 0,9 faiz geriləyib.
