BMT: 2027-də 2,4 milyon qaçqın köçürülməyə ehtiyac duyacaq
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (BMMYK) Beynəlxalq Mühafizə və Həllər Şöbəsinin Davamlı Həllər və Sahə Mühafizəsinə Dəstək Xidmətinin rəhbəri Ceki Kiqan "2027-ci ildə dünya miqyasında təxminən 2,4 milyon qaçqının yenidən yerləşdirilməyə ehtiyac duyacağını proqnozlaşdırırıq" deyib.
AFN.az xəbər verir ki, Kiqan BMT-nin Cenevrə ofisinin həftəlik mətbuat konfransında vəziyyəti qiymətləndirib.
BMMYK tərəfindən dərc olunan son "Qlobal Yenidən Yerləşdirmə Ehtiyacları Proqnozu" hesabatı barədə danışan Kiqan bu sahədə qlobal ehtiyaclar ilə mövcud reallıq arasındakı uçurumun böyük olduğunu vurğulayıb və qaçqınların köçürülməsi prosesinin təcili şəkildə genişləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib.
Kiqan bildirib ki, 2027-ci ildə dünya üzrə təxminən 2,4 milyon qaçqının yenidən yerləşdirilməyə ehtiyac olacağını təxmin edir.
O qeyd edib ki, bu insanlar sığındıqları ölkələrdə hələ də təhlükəsizlik riskləri ilə üz-üzədirlər və öz evlərinə təhlükəsiz şəkildə qayıda bilmirlər.
Bu göstərici 2026-cı illə müqayisədə 6 faizlik bir azalmaya işarə etsə və 2025-ci ildən bəri davam edən azalma tendensiyasını qorusa da, sözügedən eniş müəyyən bölgələrdəki xüsusi hadisələrlə bağlıdır.
Kiqan vurğulayıb ki, bunların bəziləri ümidverici, bəziləri isə narahatlıq doğurandır.
Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin 2024-cü ilin dekabrında devrilməsinin, ölkədəki kövrək vəziyyətə baxmayaraq, könüllü geri dönüşlərin yolunu açdığını və bununla da bəzi qrupların qlobal yerləşdirmə ehtiyacını azaltdığını deyib.
Digər tərəfdən isə İran və Pakistandakı əfqan qaçqınların ehtiyac göstəricilərinin aşağı düşməsinin əslində mənfi şərtlər altında reallaşan məcburi geri dönüşlərlə əlaqəli olduğunu diqqətə çatdırıb.
Kiqan əlavə edib ki, yenidən yerləşdirilməyə ən çox ehtiyac duyan ən böyük icmanı əfqanlar təşkil edir.
Onların ardınca isə Cənubi Sudan, Sudan, Suriya və Arakan (Rohinca) qaçqınları gəlir.
Arakanlı müsəlman qaçqınların böyük əksəriyyəti Banqladeşdə məskunlaşıb və ciddi risklər, habelə məhdud alternativlərlə qarşılaşmaqda davam edirlər.
Regional baxımdan yenidən yerləşdirilməyə tələbatın ən yüksək olduğu bölgə Şərqi və Cənubi Afrikadır, ondan sonra isə Asiya-Sakit okean regionu ilə Qərbi və Mərkəzi Afrika gəlir.
2025-ci ildə BMMYK-nin dəstəyi ilə dünya miqyasında cəmi 37 minə yaxın qaçqının yeni bir ölkəyə köçə bildiyini deyib.
Bu rəqəmin 2024-cü ildəki 116 mindən çox insanla müqayisədə olduqca aşağı olduğunu və ehtiyacı olanların yalnız kiçik bir hissəsini əks etdirdiyini vurğulayıb.
Kiqan nitqini belə davam etdirib: “Beynəlxalq birlik 2022-ci ildə 2027-ci il üçün 130 minlik qəbul kvotası hədəfi qoymuşdu, lakin azalan kvotalar bu hədəfə çatmağı çətinləşdirir.”
O bildirib ki, bu vəziyyət qaçqınları qəbul edən ölkələrdəki siyasi dəyişikliklərin, qəbul proseslərindəki fasilələrin, daha məhdudlaşdırıcı meyarların və rəsmi prosedurların gecikməsinin bir nəticəsidir.
Aşağı və orta gəlirli ölkələr qaçqınların 68 faizinə ev sahibliyi edir və onların çoxu ciddi resurs təzyiqi ilə üzləşir.
Yenidən yerləşdirmənin ev sahibi ölkələrin üzərindəki yükü yüngülləşdirməyə, tərəfdaşlıqları gücləndirməyə və sabitliyə töhfə verdiyini qeyd edib.
