30 illik araşdırma yekunlaşdı: Güc məşqləri uzun ömrün açarıdır
Güc məşqləri yalnız əzələ toplamaq və ya estetik bir görünüşə sahib olmaq üçün edilən bir fəaliyyət kimi görülsə də, yeni bir araşdırma ağırlıq qaldırmağın xarici görünüşdən daha böyük faydaları olduğunu ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, araşdırma idmanda saatlar xərclənməsə belə, güc məşqlərinin ömrü uzatmağa kömək edə biləcəyini göstərib.
ABŞ-də təxminən 150 min tibb bacısı və səhiyyə işçisinin 30 il boyunca təqib edildiyi üç genişmiqyaslı işin məlumatlarına əsaslanan araşdırmada iştirakçılar iki ildən bir güc məşqlərinə və gəzinti, velosiped, üzgüçülük kimi aerobik məşqlərə nə qədər vaxt ayırdıqlarını bildiriblər.
Üç onillik prosesdə təxminən 36 min iştirakçının həyatını itirməsi alimlərə əzələ gücləndirici fəaliyyətlərin vaxtından əvvəl ölüm riski üzərindəki təsirlərini izləmək imkanı yaradıb.
Əldə edilən məlumatlara görə, həftədə təxminən 90-120 dəqiqə güc məşqi edən şəxslərin bu idmanla heç məşğul olmayanlara nisbətən hər hansı bir səbəbdən vaxtından əvvəl ölüm riski 13 faiz daha aşağı olub.
Ağırlıq qaldırmağın faydası ən çox iki əsas ölüm səbəbində özünü göstərib: ürək xəstəlikləri və insultu əhatə edən ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskində 19 faiz, başda demans olmaqla nevroloji xəstəliklərdən ölüm riskində isə 27 faiz azalma qeydə alınıb.
Həftəlik iki saatı aşan məşqlərdə isə riskin daha çox düşmədiyi, yəni daha çox çalışmağın hər zaman daha yaxşı nəticə vermədiyi müəyyən edilib.
Araşdırmada ən aşağı ölüm riski güc məşqlərini müntəzəm aerobik məşqlərlə (gəzinti, qaçış, velosiped, üzgüçülük) birləşdirən insanlarda müşahidə olunub.
Həftədə tövsiyə olunan 150 dəqiqəlik orta səviyyəli aerobik fəaliyyəti təkbaşına etmək vaxtından əvvəl ölüm riskini 26 ilə 43 faiz arasında azaldır.
Lakin kifayət qədər aerobik fəaliyyətə həftədə bir-iki saatlıq güc məşqi əlavə edildikdə, vaxtından əvvəl ölüm riskinin 45 faiz gerilədiyi müəyyən edilib.
Araşdırmalar bu iki məşq növünün bir-birinə rəqib olmadığını, əksinə, birlikdə daha effektiv işlədiyini ortaya qoyub.
Bu ümumi mənzərənin yeganə istisnası xərçəng xəstəliyindən ölümlərdə görülüb; xərçəng riskindəki azalmanın yalnız həftədə bir saatdan az olan daha qısa müddətli güc məşqləri ilə bağlı olduğu təsbit edilib.
Müqavimət məşqləri ilə formalaşan skelet əzələləri bədənin metabolik baxımdan ən aktiv toxumaları arasında yer alır.
Yeməkdən sonra qandakı şəkərin (qlükoza) təxminən 80 faizi əzələlər tərəfindən sorularaq enerjiyə çevrilir və ya qlikogen kimi depolanır.
Əzələlərin güclü saxlanılması bədənin qan şəkərini idarə etməsinə kömək edərkən, ürək xəstəliyi və vaxtından əvvəl ölümün ən böyük tətikləyicilərindən biri olan tip 2 diabetə qarşı qorunma təmin edir.
Əzələlər yığıldıqda qana miokin adlanan və hormon bənzəri xəbərçilər kimi fəaliyyət göstərən maddələr ifraz edir. Bu maddələr ürək xəstəliyi, diabet və bir çox xərçəng növünün təməlində dayanan xroniki, aşağı dərəcəli iltihabı yüngülləşdirməyə kömək edir.
Miokinlər eyni zamanda əzələlərin qaraciyər, yağ toxuması, qan damarları, sümüklər və beyinlə ünsiyyət qurmasını təmin edərək bu orqanların sağlam qalmasına rəhbərlik edir.
Müntəzəm müqavimət məşqləri zamanla qan təzyiqini düşürməyə və damarların elastikliyini qorumağa da töhfə verir.
Təkmilləşən qan şəkəri idarəetməsi və sağlam qan damarları beyin sağlamlığını da birbaşa dəstəkləyərək demansdan ölüm riskindəki 27 faizlik azalmanı izah edir.
Tədqiqatçılar bu işin müşahidə xarakterli bir araşdırma olduğunu, ona görə də güc məşqləri ilə uzun ömür arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini tam qəti olaraq sübut edə bilməyəcəyini, lakin aradakı bağın çox güclü olduğunu bildirirlər.
Ümumi sağlamlığı və yaşam müddətini artırmaq adına böyük əzələ qruplarını işlədən həftədə iki qısa güc seansı ilə günlük aerobik məşq kombinasiyasının olduqca əlçatan və kifayət edən bir hədəf olduğu vurğulanır.
