Arıqlama iynələrini dayandıran iki xəstə psixoz keçirib



GLP-1 preparatlarının qəfil dayandırılması təkcə orqanizmə deyil, beyinə də təsir göstərə bilər. 

AFN.az xəbər verir ki, son dövrlərdə qeydə alınan iki hadisə alimlərdə nadir hallarda da olsa, bəzi insanlarda tirzepatid inyeksiyalarının dayandırılmasının mani və hallüsinasiya kimi psixiatrik simptomlara səbəb ola biləcəyi ilə bağlı narahatlıq yaradıb.

Hər iki hadisəyə dair araşdırma nümunələri The Primary Care Companion for Central Nervous System Disorders adlı resenziyalı tibb jurnalında dərc olunub.

Hesabatda təsvir edilən ilk xəstə 2025-ci ilin oktyabrında getdikcə ağırlaşan çaşqınlıq və qəfil başlayan nizamsız davranışlar səbəbindən xəstəxanaya müraciət edən 61 yaşlı kişi olub.

Xəstə əhvalının aşağı düşdüyünü, depressiyasının ağırlaşdığını, paranoyaya qapıldığını, həmçinin eşitmə və görmə hallüsinasiyaları yaşadığını bildirib.

Pasiyentdə, həmçinin insanın öldüyünə və ya bədəninin bəzi hissələrinin olmadığını, yaxud artıq fəaliyyət göstərmədiyini düşündüyü Kotard sayıqlaması adlanan nadir psixiatrik simptom da yaranıb.

Bildirilir ki, xəstə həmin ilin avqustunda ürəkbulanma səbəbindən tirzepatid qəbulunu dayandırıb.

İkinci xəstə də həmin ay nizamsız davranışlar və əhval dəyişiklikləri səbəbindən xəstəxanaya müraciət edən 52 yaşlı kişi olub.

Həkimlər həddindən artıq və dağınıq danışıq, özünü həddindən artıq böyük və əhəmiyyətli hesab etmə, impulsivlik və əsəbilik kimi əlamətlər göstərən xəstəyə manik epizod diaqnozu qoyublar.

Xəstə altı ay ərzində təxminən 45 kiloqram arıqladıqdan sonra əvvəlki ay tirzepatid qəbulunu qəfil dayandırdığını bildirib.

Müəyyən edilib ki, xəstəxanaya müraciət etməzdən əvvəlki həftələrdə psixoz üçün risk amili ola bilən kannabis istifadəsini artırıb. Bundan əlavə, onda qidalanma çatışmazlığına işarə edən B12 vitamininin aşağı səviyyəsi aşkarlanıb.

Xəstə əlavə müalicə üçün psixiatriya klinikasına göndərilib.

Hər iki xəstənin yaşadığı hallar GLP-1 preparatlarının dayandırılmasının psixoza və ya maniyaya səbəb olduğunu sübut etmir. Bununla belə, simptomların ortaya çıxma vaxtı şübhələrə yol açır.

Hadisələri araşdıran müəlliflər bildiriblər ki, GLP-1 reseptor agonistinin dayandırılmasının yeganə amil olmasa da, müəyyən risk qrupuna daxil olan xəstələrdə kəskin başlayan əhval pozuntularına və ya psixotik simptomlara töhfə verməsi mümkündür. Bu qrupa GLP-1 istifadəsi ilə əlaqəli və ya onun təsiri nəticəsində ağırlaşan qidalanma çatışmazlığı olan, o cümlədən ikinci xəstədə olduğu kimi B12 vitamini səviyyəsi aşağı düşən şəxslər də daxil ola bilər.

Hər iki xəstənin əvvəllər müvafiq olaraq depressiya və təşviş pozuntusu diaqnozu alması da diqqət çəkir. Onların keçmiş psixiatrik problemlərinin simptomların yaranmasında rol oynamış ola biləcəyi ehtimal edilir.

Bu hadisələr GLP-1 preparatlarının narahatedici psixiatrik hallarla əlaqələndirildiyi ilk nümunələr deyil.

GLP-1 reseptorları beyində də mövcuddur və sübutlar bu preparatların qan-beyin baryerini keçə bildiyini göstərir. Lakin dərmanların beyinə çatdıqdan sonra dəqiq hansı təsirləri göstərdiyi hələ də böyük ölçüdə məlum deyil.

Bir neçə il əvvəl Avropadakı dərman məlumat bazasında semaqlutid, liraqlutid və tirzepatid olmaqla üç GLP-1 preparatı ilə əlaqəli 481 psixiatrik hadisə qeydə alınıb.

Bu hallar nadir hesab olunur və sözügedən dərmanlarla bağlı ümumi bildirişlərin 1 faizindən bir qədər çoxunu təşkil edir. Bununla belə, tədqiqatçılar həmin dövrdə bu hadisələrin ciddi və həyati təhlükə yarada bilən xarakterini nəzərə alaraq əlavə araşdırmaların aparılmasının vacibliyini vurğulayıblar.

Yeni hadisə araşdırmalarının müəllifləri qeyd ediblər ki, GLP-1 agonistləri ilə müalicənin neyropsixiatrik təsirləri getdikcə daha çox qəbul edilsə də, bu preparatların dayandırılmasının psixiatrik nəticələri hələ kifayət qədər öyrənilməyib.

Müəlliflərin fikrincə, GLP-1 reseptor agonistinin dayandırılmasından sonra kəskin başlayan əhval dəyişiklikləri və ya psixotik simptomlar kifayət qədər diqqət yetirilməyən klinik vəziyyət ola bilər. Mütəxəssislər dərmanları təyin edən həkimlərin GLP-1 preparatlarında son dəyişikliklərin psixiatrik simptomlara səbəb olma ehtimalından xəbərdar olmalarının vacibliyini bildiriblər.

Bu yeni preparatlardan istifadə edən insanların sayı artdıqca tədqiqatçılar daha nadir yan təsirlər barədə də məlumat əldə edirlər. GLP-1 dərmanları bir çox fayda təmin etsə də, onların mümkün mənfi təsirləri haqqında biliklər artdıqca xəstələr və həkimlər hər hansı problem yarandığı təqdirdə ona daha hazırlıqlı olurlar.





AFN.az
Redaksiyamızla əlaqə: tel; 070 372 99 90, E-mail:office@afn.az



menyu
menyu