Ukraynada hər bir raket həyəcanı saatda 45 milyon dollara başa gəlir
Ukraynanın iqtisadiyyat naziri Kiyevin artan Rusiya bombardmanı şəraitində iqtisadiyyatı ayaqda saxlamağın yollarını axtardığı bir vaxtda raket həyəcanlarının müəssisələrin fəaliyyətini dayandırdığı hər saatın ölkəyə təxminən 45 milyon dollara başa gəldiyini bildirib.
AFN.az xəbər verir ki, İqtisadiyyat və Ətraf Mühit naziri Oleksandr Kravçenko Rusiyanın Ukrayna iqtisadiyyatının əsasını təşkil edən infrastrukturu getdikcə daha çox hədəfə aldığını bildirib.
Kravçenko sənaye müəssisələrinə, anbarlara, logistika mərkəzlərinə və məlumat mərkəzlərinə yönələn hücumları demək olar ki, bütün iqtisadiyyatı məhv etmək cəhdi kimi qiymətləndirib.
Son həftələrdə Kiyevi vuran yeni silahlara toxunan Kravçenko tam olaraq proqnozlaşdıra bilmədikləri məsələnin Rusiyanın bu reaktiv mühərrikli pilotsuz uçuş aparatlarını nə qədər sürətlə inkişaf etdirəcəyi və onlardan hər şeyi hədəfə almaq üçün necə istifadə edəcəyi olduğunu bildirib.
Yay aylarında hökumətə qoşulan keçmiş McKinsey rəhbəri Kravçenko Kiyevdə ciddi mühafizə olunan hökumət binasında danışıb. Kravçenko gündə 10 saata qədər səslənən sirenlər səbəbindən işçilərin sığınacaqlara göndərildiyini və hücumların iqtisadiyyatın böyük hissəsini dəfələrlə fəaliyyətini dayandırmaq məcburiyyətində qoyduğunu bildirib. Kravçenko insanların sığınacaqda olduğu zaman işlərin dayandığını vurğulayıb.
Hökumət iqtisadi xərcləri azaltmaq üçün yaxın vaxtlarda uzunmüddətli hava hücumu həyəcanları zamanı müəssisələrin fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verən iki mərhələli yeni xəbərdarlıq sistemini tətbiq edib.
Qırmızı həyəcan raket təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edir və insanların sığınacaqlara getməsini tələb edir. Pilotsuz uçuş aparatı təhlükələri üçün istifadə olunan sarı həyəcan isə bir çox müəssisənin açıq qalmasına imkan verir.
Kravçenko müəssisələrin yarıdan çoxunun sarı həyəcanlar zamanı fəaliyyətini davam etdirdiyini bildirib.
Lakin sarı həyəcan təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Bazar ertəsi günü sarı həyəcan zamanı Rusiyanın istehsalı olan reaktiv mühərrikli pilotsuz uçuş aparatının Kiyevin mərkəzindəki Milli Elmlər Akademiyasını vurması və əməkdaşlar içəridə işləyərkən iki nəfərin ölümünə səbəb olması bu təhlükəni ortaya qoyub.
Bu vəziyyət artan Rusiya hücumlarından insanları qorumaqla yanaşı, normal həyatın davam etməsini təmin etməyə çalışan Ukraynanın üzləşdiyi çətin seçimlərdən biri kimi önə çıxır.
Kravçenko təkcə bu il Rusiyanın hücumlarının əsas vəsaitlərə təxminən 10 milyard dollar zərər vurduğunu bildirərək, polad zavodları, anbarlar, logistika infrastrukturu və son olaraq məlumat mərkəzlərinin hədəflər arasında yer aldığını deyib. Rusiya həmçinin Ukraynanın əvvəllər ixracının böyük hissəsini həyata keçirdiyi Qara dəniz limanlarını faktiki olaraq blokadaya alıb.
Uzun aylardır davam edən hücumlar səbəbindən zəifləyən enerji resursları, infrastruktur və müəssisələr üzərində daha çox təzyiq gözlənildiyi bir vaxtda nazir hökumətin müharibənin ən çətin və ağır keçə biləcək qışına bu il daha yaxşı hazırlaşdığına inandığını bildirib.
İrəlidəki hücumlardan qorunmaq üçün hökumətin daha çox özəl şirkətin Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sistemini satın almasına icazə verməyin yollarını müzakirə etdiyini bildirən Kravçenko, müəssisələrin özlərini Rusiya raketlərindən və pilotsuz uçuş aparatlarından heç vaxt tam şəkildə qoruya bilməyəcəkləri barədə də xəbərdarlıq edib.
Davam edən hücumların yaratdığı zərər dövlət maliyyəsi üzərində onsuz da mövcud olan ciddi təzyiqi daha da artırıb.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski yaxın vaxtlarda Ukraynanın bu il üçün qalan büdcə kəsirini təxminən 27 milyard dollar olaraq açıqlayıb. Bu rəqəm Avropa İttifaqının Ukrayna üçün 2026 və 2027-ci illəri əhatə edən 90 milyard avroluq kredit paketini artıq təsdiqləməsinə baxmayaraq, bəzi Avropa hökumətləri arasında kəsirin necə yarandığı ilə bağlı suallar doğurub.
Kravçenko hökumətin həmin vaxtdan etibarən xərclərin azaldılması və əlavə yerli ehtiyatların müəyyənləşdirilməsi yolu ilə kəsiri 20 milyard dollara endirdiyini bildirib.
Kiyevin hazırda Avropa İttifaqı, Yaponiya, Kanada və Böyük Britaniyadan daha çox dəstək axtardığını bildirən Kravçenko gələn il üçün ayrılan kreditlərin önə çəkilməsi ehtimalının da olduğunu deyib. Nazir əlavə maliyyə mənbələri tapmaq üçün bütün beynəlxalq tərəfdaşlarla çox fəal iş apardıqlarını bildirib.
Gözlənilən hücumların yaratdığı davamlı zərər dövlət maliyyəsi üzərindəki mövcud ciddi təzyiqi daha da artırıb.
Büdcə kəsirinin pis idarəçilik və ya korrupsiya səbəbindən yarandığı barədə iddiaları rədd edən Kravçenko bunun keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorov dövründəki həddindən artıq xərclərdən də qaynaqlanmadığını bildirib. Fedorovun hərbi təchizat sistemini yenidən nəzərdən keçirmək və Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatı proqramını sürətlə genişləndirmək səyləri iyul ayında küçə etirazlarına səbəb olan vəzifədən azad edilməsindən əvvəl onu hökumətin ən tanınmış islahatçılarından birinə çevirmişdi.
Onun sözlərinə görə, bunun əvəzinə kəsir həm gözləniləndən daha aşağı dövlət gəlirlərini, həm də müharibənin aparılmasının artan xərclərini əks etdirir. Kravçenko daha çox hava hücumundan müdafiə sisteminə və Ukraynanın Rusiyanın yeni reaktiv mühərrikli silahlarını dayandıra biləcək pilotsuz uçuş aparatlarının hazırlanmasını sürətləndirməsinə ehtiyac olduğunu qeyd edərək müharibənin xərclərinin getdikcə artdığını bildirib.
Lakin yüksək səviyyəli korrupsiya qalmaqalları Zelenskinin yaxın çevrəsinə də çatıb və həm ölkə daxilində, həm də Qərb donorları arasında hökumətə olan etimadı zəiflədib.
Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutu tərəfindən yaxın vaxtlarda keçirilən sorğu hökumətdəki korrupsiyanın 50 faizlə ukraynalılar arasında ən çox ifadə edilən narahatlıq olduğunu və 40 faizlə kütləvi raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarını geridə qoyduğunu ortaya çıxarıb. Eyni sorğu iştirakçıların 72 faizinin Zelenskinin ətrafındakı şəxslərin korrupsiya əməllərinə görə şəxsən məsuliyyət daşıdığına inandığını göstərib.
Kravçenko bu problemin öhdəsindən gəlmək üçün irəliləyiş əldə edildiyini bildirib, lakin Ukraynanın həm korrupsiyanın özü, həm də ölkə daxilində və xaricdə davamlı imic problemi ilə üzləşdiyini qəbul edib. Avropalı tərəfdaşların islahatlarla bağlı təzyiqini yüksək qiymətləndirdiyini bildirən Kravçenko Ukraynanın ölkə daxilində və xaricdə korrupsiya ilə bağlı təsəvvürlərlə də mübarizə aparmalı olduğunu əlavə edib.
Nazirin sözlərinə görə, Ukraynanın 2027-ci il üçün xarici maliyyələşdirmə ehtiyacının 52,6 milyard dollar olduğu təxmin edilir, lakin indiyədək yalnız təxminən 20 milyard dollar təmin edilib. Bu çərçivədə əlavə vergi artımları və xərclərin azaldılması müzakirə olunur.
Fransa və Almaniyada Ukraynaya dəstəyə şübhə ilə yanaşan partiyaların yüksəlişinin Qərbin Kiyevə bağlılığını zəiflədib-zəiflətməyəcəyi ilə bağlı suala Kravçenko narahat olmalı olduqlarını düşündüyünü bildirib və Avropada ümumi yorğunluğun artdığını qeyd edib.
