Marsın yaşana bilən müddəti daha uzun olub
Marsda bir zamanlar suyun axdığı və planetin daha sıx bir atmosferə sahib olduğu elmi dairələrdə uzun müddətdir qəbul edilir. Lakin Marsın nə qədər müddət yaşana bilən qaldığı illərdir müzakirə mövzusudur. Yeni bir tədqiqat bu müddətin əvvəlki təxminlərdən çox daha uzun ola biləcəyini göstərir.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki New York Universitetindən (NYUAD) olan alimlər milyardlarla il əvvəl Gale Kraterindəki qədim qum təpələrinin yeraltı suları ilə qarşılıqlı təsirə girərək daş strukturlarına çevrildiyinə dair sübutlar tapıblar.
Nəticələr Marsın təsəvvür ediləndən çox daha gec dövrə qədər yaşana bilən şəraitə malik ola biləcəyini ortaya qoyur.
Journal of Geophysical Research – Planets jurnalında dərc edilən tədqiqatın rəhbəri NYUAD Astrofizika və Kosmik Elmlər Mərkəzindən Dimitra Atri olub.
Elm komandası Curiosity kəşf aparatının Gale Kraterindəki Stimson Formasiyasında (SF) müşahidə etdiyi daşlaşmış qum təpələrini araşdırıb. Kraterdəki ifrat quraq şəraiti nəzərə alaraq, bu strukturların Nuh dövründə (təxminən 4,1–3,7 milyard il əvvəl) baş vermiş böyük su daşqınları zamanı formalaşdığı qiymətləndirilir.
Tədqiqat qrupu Curiosity-nin elmi məlumat qeydlərini istifadə edərək əldə etdikləri nəticələri Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin səhralarında yeraltı suyun təsiri ilə formalaşmış oxşar daş strukturları ilə müqayisə edib. Bu müqayisə göstərir ki, SF yeraltı suyun təsiri ilə daha gec dövrdə formalaşıb və geridə kalsium sulfat tərkibli gips kimi minerallar buraxıb. Bu mineralların eyni zamanda Yer üzündəki səhralarda da mövcud olduğu qeyd edilir.
Oxşar nəticələr eyni tədqiqat qrupu tərəfindən keçən il Kaliforniyada keçirilən Mars Konfransında təqdim edilən Greenheugh Pediments bölgəsi məlumatlarında da əldə edilmişdi. Alimlər hesab edir ki, bu cür daşlaşmış strukturlar keçmişdə mikroorqanizmlərin izlərini daşıya bilər və buna görə də həyat axtarışında kritik əhəmiyyət kəsb edir. Yerdə isə qumdaşı təbəqələri məlum olan ən qədim mikroorqanizm fosil izlərini ehtiva edir.
Mütəxəssislər Gale Kraterindəki bu bölgələrin gələcək Mars missiyalarında prioritet olaraq araşdırılması lazım olduğunu bildirirlər. Tədqiqat Marsın indiki ekstremal soyuq və quraq vəziyyətinə necə keçdiyinə dair yeni ipucları təqdim edərkən, planetin bir zamanlar çox daha uzun müddət yaşana biləcək şəraitə malik olduğunu göstərir.
Bu iş Marsda həyat axtarışını davam etdirən elmi dünya üçün ümid vəd edir.
