Araşdırma: Yaşlanmada “kövrəklik həddi” 75 yaş civarındadır
Kanadalı tədqiqatçılar insan bədəninin yaşlandıqca xəstəliklərdən və yaralanmalardan bərpa olunma qabiliyyətini riyazi modellərlə araşdırıblar. Nəticələr göstərir ki, 73–76 yaş aralığında dözümlülüyün nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığı bir kövrəklik həddi mövcud ola bilər.
Kanadadakı Dalhousie Universitetindən alimlər insan yaşlanmasını zədələnmə və bərpa balansı üzərindən öyrənən yeni bir riyazi model hazırlayıb. Qiymətləndirmə mərhələsində olan tədqiqat arXiv platformasında preprint olaraq yayımlanıb.
Tədqiqatçılar uzun illər boyunca izlənmiş 12 920 şəxsin sağlamlıq məlumatlarını analiz ediblər. İştirakçıların sağlamlıq vəziyyəti, xroniki xəstəliklərdən gündəlik fəaliyyətləri yerinə yetirməkdə çətinliklərə qədər 30-dan çox kriteriyanın qiymətləndirildiyi “kövrəklik indeksi” ilə izlənib.
Model göstərir ki, yaşla birlikdə həm sağlamlıq problemləri, həm də bərpa müddəti artır. Nəticələrə görə, təxminən 73–76 yaş aralığında bədənin bərpa qabiliyyəti sağlamlıq problemlərinin sürətinə cavab verə bilmir. Alimlər bu vəziyyəti yaşlanma prosesində bir “kövrəklik həddi” olaraq adlandırır.
Tədqiqat qrupu bildirir ki, bu hədd yaşlanmanın təbii bir hissəsidir, lakin hər fərdin fərqli bioloji səyahəti ola bilər. Riyazi model yaşlanmanı müəyyən bir nöqtəyə bağlamır, yalnız müşahidə olunan tendensiyanı göstərir.
Ekspertlər bildirir ki, belə modellər yaşlılıq dövründə sağlamlıq risklərini daha erkən proqnozlaşdırmağa kömək edə bilər. Araşdırmaya görə, bu həddə çatmamışdan əvvəl fərdlərin ümumi sağlamlıq vəziyyətini gücləndirmək üçün atılan addımlar daha təsirli ola bilər.
Həmçinin ətraf mühit və həyat tərzi ilə bağlı streslərin azaldılmasının kövrəklik prosesinin təsirlərini yumşalda biləcəyi vurğulanır.
Son illərdə aparılmış müxtəlif tədqiqatlar göstərir ki, insan yaşlanması sabit sürətlə getmir, lakin müəyyən dövrlərdə sürətlənmə müşahidə edilə bilər. Bu yeni araşdırma riyazi modellərin biologiyaya tətbiqinin yaşlanma prosesini anlamaqda əhəmiyyətli bir vasitə ola biləcəyini göstərir.
Alimlər bildirir ki, model daha geniş nümunələr və müxtəlif cəmiyyətlərdə test olunsa, yaşlanma strategiyalarının daha effektiv planlaşdırılması mümkün ola bilər.
