Ulduzu tərəfindən qovrulan yeni planet kəşf edilib
Ceyms Vebb Kosmik Teleskopundan istifadə edən astronomlar dünyamızdan 217 işıq ili uzaqlıqda yerləşən və öz ulduzu tərəfindən adətən qovrulan nəhəng bir qaz planeti kəşf ediblər.
AFN.az xəbər verir ki, həddindən artıq elliptik orbiti səbəbindən öz ulduzuna təhlükəli dərəcədə yaxınlaşan planetin atmosferindəki kimyəvi dəyişikliklər kainatın ən ekstremal hava hadisələrinə işıq tutur.
Astronomlar tərəfindən "HD 80606 b" adlandırılan bu planet ulduzlarına çox yaxın mövqedə yerləşən və orbitlərini günlər, hətta saatlar ərzində tamamlayan nəhəng qaz kütlələrinin daxil olduğu "İsti Yupiter" sinfinə aiddir.
Lakin "HD 80606 b" öz sinfindəki digər planetlərdən çox fərqli bir quruluş nümayiş etdirir.
Planetin 111 gün davam edən qeyri-adi orbital hərəkəti onu ulduzuna o qədər yaxınlaşdırır ki, Ceyms Vebb teleskopunun məlumatlarına görə, səth temperaturu qəfildən 600 dərəcəyə qədər yüksəlir.
Ekspertlər bu ani temperatur dəyişikliyinin planetin atmosfer kimyasını tamamilə alt-üst etdiyini və bu vəziyyətin kainatdakı ifrat nöqtələri anlamaq üçün bənzərsiz bir laboratoriya mühiti təqdim etdiyini bildirirlər.
NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının tədqiqat qrupunun rəhbəri Tiffani Kataria və həmkarları bu ekstremal dünyanın temperatur və kimyəvi quruluşunu araşdırmaq üçün spektroskopiya adlı işıq analizi texnikasından istifadə ediblər.
Elementlərin işığı müəyyən dalğa uzunluqlarında udma və yayma xüsusiyyətindən yararlanan bu metod sayəsində uzaq ulduzun işığı planetin atmosferindən keçərkən kimyəvi komponentlərin sanki barmaq izini çıxarır.
Ceyms Vebb teleskopunun orta infraqırmızı cihazı vasitəsilə aparılan müşahidələr planetin ulduza ən çox yaxınlaşdığı anların əvvəlini və sonrasını dəqiqliklə qeydə alıb.
Əslində "HD 80606 b" astronomlar üçün tamamilə yeni bir hədəf deyil, çünki bu planet daha əvvəl NASA-nın artıq fəaliyyətini dayandırmış Spitser Kosmik Teleskopu tərəfindən də araşdırılmışdı.
Lakin 10 milyard dollarlıq Ceyms Vebb Kosmik Teleskopu keçmişdəki məlumatların çox daha fövqünə çıxaraq atmosferdəki metan və karbon qazı kimi spesifik kimyəvi izləri aydın şəkildə fərqləndirməyi bacarıb.
Tədqiqat qrupu yeni məlumatların planetdəki temperatur artımının təxmin ediləndən daha şiddətli və amansız olduğunu göstərdiyini ifadə edir.
Kəşfə dair ilk tapıntılar Pasadenada keçirilən Amerika Astronomiya Cəmiyyətinin toplantısında elm dünyası ilə bölüşülüb.
