Titanikdən çıxarılan eksponatları satmaq planı ABŞ hökumətinin əngəlinə ilişdi
Titanik qəzasının qalıqlarından çıxarılan və aralarında şəxsi əşyalar, sikkələr, mətbəx ləvazimatları ilə dekorativ əşyaların da olduğu 100-dən çox tarixi eksponatın hərrac yolu ilə satılması planı ABŞ hökumətinin hüquqi etirazı ilə qarşılaşıb.
AFN.az xəbər verir ki, məhkəmə sənədləri federal qurumlar ilə gəminin qalıqları üzərində xüsusi hüquqlara sahib olan şirkət arasındakı böhranı ortaya qoyub.
Şimali Atlantikadakı məşhur batıq üzərində xüsusi xilasetmə hüquqlarına malik olan və ABŞ-nin Corciya ştatında mənzillənən "RMS Titanic" şirkəti daha əvvəl bu eksponatları yalnız muzeylərdə və səyyar sərgilərdə nümayiş etdirəcəyinə dair öhdəlik götürməsinə baxmayaraq, ilk dəfə olaraq onların satışa çıxarılmasını tələb edib.
Şirkət aralarında bürünc mələk heykəlciyi, qızıl külçələrdən hazırlanmış boyunbağı və ürək formasında bir medalın da yer aldığı parçaları məkanları hələ açıqlanmayan dörd şəhərdən ibarət qlobal turnenin ardından hərraca təqdim etməyi təklif edib.
ABŞ-nin maraqlarını və batıq sahəsi üzərindəki nəzarəti təmsil edən Milli Okean və Atmosfer Administrasiyası (NOAA) isə belə bir satışın şirkətin hüquqi öhdəliklərini pozacağını müdafiə edir.
Məhkəmə qeydlərinə görə, hökumət şirkətin bu satış üçün məhkəmədən icazə istəmədiyini, belə bir icazəyə ehtiyac duymadığını iddia etdiyini və satış imkanlarının məhdudlaşdırıla bilməyəcəyini irəli sürdüyünü bildirərək hərracın qadağan edilməsini tələb edib.
"RMS Titanic" vəkilləri isə təklif olunan hərrac tənzimləməsinin mövcud məhkəmə qərarlarını pozmadığını müdafiə edirlər.
Şirkət 1987-ci ildən bəri həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatlarında minlərlə obyekti və hətta Titanikin gövdəsinin bəzi hissələrini suyun üzünə çıxarıb.
"RMS Titanic" bu eksponatları nümayiş etdirərək gəlir əldə etdiyi halda, keçmişdə də gələcək kəşfləri maliyyələşdirmək və ya maliyyə çətinliklərini dəf etmək adına satış cəhdləri göstərib.
Lakin bu addımlar ABŞ məhkəmələri, mühafizə qrupları və qəzada həyatını itirənlərin yaxınları tərəfindən hər dəfə böyük müqavimətlə qarşılanıb.
Buna baxmayaraq, qəzadan sağ qurtulanlar tərəfindən xilas edilən və ya qalıqların olduğu sahədən asılı olmayaraq dəniz səthindən toplanan obyektlər hüquqi olaraq satıla bilir və yüksək qiymətlərə alıcı tapır.
Ötən aprel ayında bir sərnişinə aid xilasedici jilet 900 min dollardan baha qiymətə satıldığı halda, xilasedici gəminin kapitanına hədiyyə edilən qızıl cib saatı 2024-cü ildə təxminən 2 milyon dollara sahibini dəyişib.
Mövcud fikir ayrılığı qalıqlardan çıxarılan ilk eksponatların hüquqi statusundan qaynaqlanır.
Sözügedən ilk parçalar Fransaya aparılmış və Fransa rəsmiləri bu obyektlərin mülkiyyətini xilasetmə şirkətinə vermişdi. Kolleksiyanın qalan hissəsi isə sonrakı səfərlərdə çıxarılaraq ABŞ-nin Virciniya ştatındakı Norfolk Regional Məhkəməsində iddia predmeti edilib.
NOAA Fransada və ya ABŞ-də hüquq iddia edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq, təxminən 5 min parçadan ibarət olan bütün kolleksiyanın vahid bir bütöv kimi qalmalı olduğunu müdafiə edir.
Qurum Fransa məhkəməsinin şərtlərinin də bu eksponatların tək-tək satılmamasını və bir arada tutulmasını məcburi etdiyini bildirir.
Şirkət isə ABŞ məhkəmələrinin Fransada qeydiyyata alınan məhsullar üzərində yurisdiksiyasının olmadığını irəli sürür.
Sualtı tədqiqatçılar və hüquq ekspertləri Titanik eksponatlarının ictimai maraqlar naminə nümayiş etdirilməli olduğunu, bu parçaların milyarderlərin evlərini bəzəyən bir güclənmə nümayişi obyektinə çevrilməməli olduğunu vurğulayırlar.
