Neft qiymətləri may ayından bəri ilk dəfə 100 dollara çatdı
Yaxın Şərqdə artan münaqişələrin qlobal enerji təchizatına dair narahatlıqları yenidən alovlandırması ilə neft qiymətləri may ayından bəri ilk dəfə barel üçün 100 dollara yüksəlib.
AFN.az xəbər verir ki, qlobal neft qiymətləri üçün göstərici sayılan "Brent" markalı neft ABŞ-nin İrana qarşı hərbi hücumlarını artırmasından sonra günlərdir davam edən artımını davam etdirərək cümə axşamı günü 6 faizdən çox dəyər qazanıb.
Yəməndəki husi döyüşçülərinin Qırmızı dənizdəki neft tankerlərinə hücum etməsi və Səudiyyə Ərəbistanının Hörmüz boğazından yan keçmək üçün istifadə etdiyi kritik ixrac marşrutunu təhdid etməsindən sonra qiymətlərdə kəskin sıçrayış yaşanıb.
Təbii qaz qiymətləri də son bir ayda ardıcıl artım nümayiş etdirib.
Böyük Britaniyanın göstərici təbii qaz qiyməti iyunun sonunda təxminən 98 peni səviyyəsində olduğu halda, hazırda semestr başına təxminən 150 peni səviyyəsinə qalxıb.
Neft qiymətləri ABŞ ilə İran arasında əldə olunan müvəqqəti atəşkəsdən sonra enişə keçmiş və ABŞ ilə İsrailin 28 fevralda İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından əvvəlki səviyyələrə geriləmişdi.
Lakin atəşkəs uğursuz olub və ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio bu həftə verdiyi açıqlamada İrandakı rəsmilərin razılığa gəlməyə hazır olmadığını bildirib.
Səngiməyən münaqişələr Böyük Britaniya və ABŞ da daxil olmaqla bir çox ölkədə inflyasiyanı yüksəltmək və istehlakçılar üçün daha yüksək qiymətlərə yol açmaq riski daşıyır.
Yüksək neft qiymətləri adətən benzin və dizelin bahalaşmasına səbəb olur.
Bu vəziyyət sürücülərə birbaşa təsir etməklə yanaşı, şirkətlərin artan daşıma xərclərini müştərilərə köçürməsi səbəbindən ərzaq kimi digər məhsulların da qiymətinin qalxacağı gözlənilir.
İnflyasiya dizel və benzin qiymətlərindəki artımın zəifləməsi fonunda iyun ayı ilə yekunlaşan ildə Böyük Britaniyada 2,6 faizə, ABŞ-də isə 3,5 faizə geriləmişdi, lakin Yaxın Şərqdə yenidən alovlanan döyüşlər səbəbindən bu zəifləmənin qısamüddətli olub-olmayacağı sual doğurur.
Açıqlanan yeni göstəricilərə əsasən, Böyük Britaniyada benzin qiymətləri iyulun əvvəlindən bəri litr üçün 5 peni artaraq təxminən 1,56 sterlinqə çatıb, RAC məlumatlarına görə isə dizelin litri ortalama 1,72 sterlinq təşkil edir.
Sürücülərin hüquqlarını müdafiə edən AAA qrupunun məlumatına görə, ABŞ-də ortalama benzin qiyməti bir ay əvvəlki 3,92 dolar səviyyəsindən təkrar qalon başına 4 doların üzərinə çıxıb.
"Quilter Cheviot" investisiya meneceri Czonatan Reymond bildirib ki, daha baha yanacaq və enerji ümumi iqtisadiyyata sirayət edərək müəssisələrin xərclərini artıra və nəhayət, ərzaqla yanaşı digər məhsulların da qiymətinə təsir göstərə bilər.
Reymond bu vəziyyətin inflyasiya ilə mübarizə aparan mərkəzi banklar üçün yeni başağrısı yaratdığını, enerji qiymətləri yüksək qalmaqda davam edərsə, siyasətçilərin faiz dərəcələrini daha uzun müddət yüksək saxlamaq və ya artırmaq təzyiqi altında qala biləcəyini, bunun isə ipoteka kreditləri və borcları olan şəxslər üçün zərbə olacağını qeyd edib.
Böyük Britaniyada faiz dərəcələrini müəyyən edən İngiltərə Bankı son dörd iclasında faizləri 3,75 faiz səviyyəsində sabit saxlayıb.
"Capital Economics"in Böyük Britaniya üzrə baş iqtisadçısı Pol Deyls Bankın faizləri demək olar ki, qəti şəkildə yenidən sabit saxlayacağına inandığını, lakin enerji qiymətlərindəki artım səngiyərsə, analitiklərin gələn il faiz endirimləri gözləməyə davam etdiyini vurğulayıb.
ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) yeni təyin olunmuş sədri Kevin Uorş keçən həftə Konqresdəki çıxışında mərkəzi bankın davamlı yüksək inflyasiyaya dözümünün olmadığını bəyan edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Uorşun sələfi Czerom Pauellə faiz dərəcələrini endirməsi istiqamətində təzyiq göstərmişdi və borclanma xərclərinin azaldılması tələbini Uorşun yerinə yetirəcəyini açıq şəkildə bildirmişdi.
Bununla belə, FED keçən ay Uorşun rəhbərliyi altında keçirilən ilk iclasda faiz dərəcələrini 3,5 faiz ilə 3,75 faiz aralığında sabit saxlamaq qərarı verib və Uorş Konqresdə Yaxın Şərqdəki münaqişənin qiymətlərə təsirindən sonra qiymət sabitliyini bərpa etməkdə qərarlı olduqlarını vurğulayıb.
