BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası başlayır
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 81-ci Baş Assambleyasının yüksək səviyyəli həftəsi bu gün Nyu-Yorkda başlayır.
AFN.az xəbər verir ki, 22-28 sentyabr tarixlərində keçiriləcək toplantıda 150-dən çox dövlət və hökumət başçısının, eləcə də çoxsaylı yüksək səviyyəli rəsmilərin iştirakı gözlənilir.
193 üzvlü BMT-nin Baş Assambleyasına Banqladeşin xarici işlər naziri Xəlilur Rəhman sədrlik edəcək.
1955-ci ildən davam edən ənənəyə əsasən, ilk çıxışı Braziliya edəcək. Ardınca ev sahibi ABŞ söz alacaq.
Bu il Baş Assambleya "Hamı üçün nəticə verən BMT: Etimadın bərpası və transformasiyanın idarə edilməsi" mövzusu ilə keçirilir.
Gündəliyin əsas istiqamətləri arasında BMT-nin dəyişən qlobal şəraitə uyğunlaşdırılması və çoxtərəfli sistemin gücləndirilməsi yer alır. Geosiyasi rəqabətin artması, davam edən müharibələr, iqtisadi bərabərsizlik və qlobal böhranlar fonunda beynəlxalq qurumların effektivliyinin artırılması və üzv ölkələr arasında etimadın bərpası da müzakirə olunacaq.
Liderlərin çıxışlarında iqlim dəyişikliyi, Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri, inkişafın maliyyələşdirilməsi, süni intellekt və texnoloji transformasiya, qlobal səhiyyə, pandemiyalara hazırlıq, nüvə tərksilahı və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinin gündəmə gətiriləcəyi gözlənilir.
Bu çərçivədə iqlim fəaliyyəti və ədalətli keçid, nüvə tərksilahı, İnkişaf Hüququ Bəyannaməsinin 40 illiyi, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinin yaratdığı təhlükələr və gələcək pandemiyalara hazırlıqla bağlı yüksək səviyyəli görüşlərin keçirilməsi planlaşdırılır.
Digər tərəfdən, dünyanın müxtəlif bölgələrində davam edən münaqişə və böhranlar da Baş Assambleyanın əsas gündəmində olacaq. Qəzza, İranla bağlı vəziyyət və Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığı, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Kipr məsələsi, Sudandakı qarşıdurmalar və ağırlaşan humanitar vəziyyət, Myanmardakı humanitar böhran və Haitidəki təhlükəsizlik böhranının müzakirə ediləcəyi gözlənilir.
Baş Assambleya çərçivəsində diqqət çəkən məsələlərdən biri də İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu ilə bağlı Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin 2024-cü ildə çıxardığı həbs qərarının icrası məsələsidir.
Nyu-York meri Zöhran Mamdani Netanyahunun məhkəmənin qərarı əsasında həbs edilməli olduğunu və şəhər qanunlarının verdiyi səlahiyyətlər çərçivəsində hərəkət edəcəklərini bildirib. Bununla yanaşı, o, həbs üçün müstəqil hüquqi səlahiyyətlərinin olmadığını və bu addımın federal hökumət tərəfindən atılmalı olduğunu vurğulayıb.
ABŞ hökuməti isə Netanyahunun həbs edilməyəcəyinə işarə edib. Eyni zamanda Baş Assambleyada çıxış etməsi gözlənilən Fələstin Prezidenti Mahmud Abbas və digər fələstinli rəsmilərin viza müraciətləri də ABŞ tərəfindən rədd edilib.
Baş Assambleyanın 81-ci sessiyası səlahiyyət müddəti 31 dekabr 2026-cı ildə başa çatacaq BMT Baş katibi Antonio Quterreş üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Quterreşin son Baş Assambleya çıxışında beynəlxalq sistemin üzləşdiyi böhranlar və dəyişən qlobal balans fonunda çoxtərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi mesajını verməsi gözlənilir.
Növbəti BMT Baş katibinin seçilməsi prosesi də davam edir. Yeni baş katibin 1 yanvar 2027-ci ildə vəzifəsinin icrasına başlaması nəzərdə tutulur.
Baş Assambleya çərçivəsində keçiriləcək diplomatik görüşlərin yeni baş katibin seçilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyacağı gözlənilir.
