Tramp iqlimlə bağlı elmi qərarı ləğv etdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp qlobal istiləşməyə səbəb olan qazların azaldılmasına yönəlmiş bütün federal fəaliyyətlərin əsasını təşkil edən, Obama dövrünə aid mühüm bir elmi qərarı qüvvədən salıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp federal hökumətin planeti isidən qazları cilovlamaq səlahiyyətinin təməli olan Obama dövrü elmi qərarını ləğv edib. "Təhlükənin müəyyən edilməsi" (endangerment finding) kimi tanınan 2009-cu il tarixli bu qərar istixana qazlarının ictimai sağlamlıq üçün bir təhdid olduğunu təsdiq edərək, başda nəqliyyat vasitələrinin emissiyaları olmaqla bir çox iqlim tənzimləməsinin hüquqi bazasını təşkil edirdi.
Ağ Ev bu addımı "Amerika tarixinin ən böyük derequlyasiyası" (dövlət tənzimlənməsinin ləğvi) kimi xarakterizə edib. Qərarın avtomobil xərclərini azaldacağını müdafiə edən hökumət, istehsalçılar üçün hər nəqliyyat vasitəsinə görə 2400 dollarlıq qənaət təmin ediləcəyini və istehlakçıların daha ucuz avtomobillər əldə edə biləcəyini iddia edib.
Qərarın hüquqi əsası aradan qalxdı
Oval Ofisdə açıqlamalar verən Tramp 2009-cu il tarixli qərarın Amerika avtomobil sənayesinə ağır zərbə vurduğunu və qiymətləri əsassız yerə artırdığını müdafiə edib. Bu qaydanın Demokratların "Yaşıl Yeni Sövdələşmə" (Green New Deal) adlandırdığı siyasətlərin hüquqi təməlini təşkil etdiyini bildirən Tramp, mövcud tənzimləmələri fırıldaq adlandırıb.
Sabiq Prezident Barak Obama isə qərara reaksiya verərək, bu addımın amerikalıları iqlim dəyişikliyi qarşısında daha müdafiəsiz və sağlıqsız qoyacağını ifadə edib. Obama qərarın yeganə məqsədinin qalıq yanacaq sənayesinin daha çox pul qazanmasını təmin etmək olduğunu dilə gətirib.
Sağlamlıq və iqtisadiyyat üzərində müzakirələr davam edir
Ekoloji təşkilatlar qərarın qanunlara zidd olduğunu müdafiə edərək məsələni məhkəməyə daşımağa hazırlaşır. Ekspertlər emissiya standartlarının yumşaldılmasının uzunmüddətli perspektivdə yanacaq xərclərini artıracağını və hava çirkliliyi ilə bağlı sağlamlıq problemlərini stimullaşdıracağını bildirirlər. Aparılan bəzi analizlər bu dəyişikliyin on minlərlə əlavə erkən ölümə və milyonlarla astma krizinə yol aça biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir.
Tənzimləmənin ləğvi ilə birlikdə EPA-nın (Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi) yalnız avtomobillər deyil, elektrik stansiyaları, neft və qaz obyektləri, həmçinin təyyarə emissiyaları üzərindəki nəzarət səlahiyyəti də hüquqi cəhətdən mübahisəli hala gəlib. Qərarın yekun nəticəsini ekoloji ştatların və qeyri-hökumət təşkilatlarının açacağı iddialardan sonra ABŞ Ali Məhkəməsinin müəyyən edəcəyi gözlənilir.
