Ay neçə saata yaranıb? Yeni simulyasiyalar heyrətləndirən nəticə göstərdi
Günəş sisteminin ilk dövrlərində Yer ilə Mars böyüklüyündə bir ön planetin toqquşmasını araşdıran yeni simulyasiyalar Ayın düşünüldüyünün əksinə, milyonlarla il ərzində deyil, cəmi bir neçə saat ərzində yaranmış ola biləcəyini göstərib.
Təxminən 4,5 milyard il əvvəl baş verdiyi düşünülən nəhəng toqquşma Ayın mənşəyini izah edən ən güclü elmi nəzəriyyə hesab olunur.
AFN.az xəbər verir ki, Southwest Tədqiqat İnstitutunun tədqiqatçıları tərəfindən hazırlanmış yüksək dəqiqlikli yeni kompüter simulyasiyaları toqquşan göy cisimlərinin daxili temperaturunun və geoloji dayanıqlığının prosesi necə formalaşdırdığını ilk dəfə bu qədər ətraflı şəkildə ortaya qoyub.
Əldə edilən nəticələr Yerin yeganə təbii peykinin kosmik bir göz qırpımı müddətində, təxminən beş saat ərzində bir araya gəlmiş ola biləcəyini dəstəkləyir.
Yeni araşdırmada göy cisimlərinin toqquşma zamanı daxili temperaturu və materialların möhkəmliyi simulyasiyalara daxil edilib.
Hələ formalaşma mərhələsində olan ön planetlərin daxili hissələrinin isti olması bu strukturların toqquşma anındakı deformasiyasına və zərbəni udma formasına birbaşa təsir göstərib.
Yerə çırpılan Theia adlı Mars böyüklüyündəki göy cisminin temperaturu toqquşmadan sonra kosmosa səpələnən dağıntıların yayılma sürətini və sıxlığını müəyyən edən əsas amil olub.
Əvvəlki modellər toqquşmadan sonra Yerin ətrafında yaranan dağıntı diskinin uzun müddət ərzində tədricən birləşərək Ayı meydana gətirdiyini proqnozlaşdırırdı.
Lakin Theianın planetlərin yaranmasından təxminən 60 milyon il sonra, yəni hələ isti olduğu vaxt Yerə çırpıldığı ssenaridə göy cisminin tamamilə yox olduğu və yaranan dağıntıların cəmi beş saat ərzində vahid peyk şəklində birləşdiyi müşahidə edilib.
Alimlər əldə edilən bu yeni nəticələrin Ayın mövcud fiziki və kimyəvi quruluşunu anlamaq üçün mühüm ipucu təqdim etdiyini bildirirlər.
Yeni simulyasiya məlumatları Ayın yaranma vaxtını daha dəqiq sərhədlərlə müəyyənləşdirməklə yanaşı, Yer mantiyası ilə Ay arasındakı geoloji oxşarlıq və fərqlilikləri də aydınlaşdırmağı hədəfləyir.
