Norveçdə 560 milyon illik nadir heyvan fosili tapıldı
Norveçin Arktik bölgəsində qoyun otlağında aparılan araşdırma zamanı 560 milyon il əvvələ aid, üçölçülü formada qorunmuş nadir heyvan fosili aşkarlanıb.
AFN.az xəbər verir ki, tapıntı Avropada onilliklər ərzində bu tipdə aşkar edilən ilk böyük yeni fosil sahəsi kimi qiymətləndirilir.
Norveçin şimalında uçurumdan düşərək qoyun otlağında iki yerə parçalanan qayalar 560 milyon il əvvəl yaşamış qıjı formasında canlı qalıqlarını üzə çıxarıb.
Charnia adlandırılan bu canlının ən qədim heyvanlardan biri olduğu düşünülür. Üçölçülü formasını qoruyan bu nümunə öz növünün məlum olan ən qədim heyvan fosillərindən biri hesab edilir.
Finnmark bölgəsindəki kəşf Skandinaviyada təsdiqlənmiş ilk Charnia tapıntısı olub və Avropada uzun müddətdir bu tipdə aşkarlanan ilk böyük fosil sahəsi kimi diqqət çəkib.
Yaxınlıqdakı qayalarda daha əvvəl qədim dəniz dibinə yapışmış orqanizmlərin izləri aşkar edilsə də, orqanizmlərin özlərinə aid fosillər tapılmamışdı.
Qoyun otlağında parçalanan qayalar isə daha zəngin fosil qatını üzə çıxarıb.
Bu orqanizmlər Yer kürəsində mürəkkəb həyatın ilk dəfə meydana çıxdığı Ediakara dövründə yaşayıblar. Alimlərin bu canlılar haqqında bildiklərinin böyük hissəsi az sayda ərazidən əldə edilib. Bunun səbəblərindən biri də onları qoruyub saxlaya biləcək qayaların tapılmasının çətin olmasıdır.
Kembric Universitetinin Yer Elmləri Bölməsindən tədqiqatın aparıcı müəllifi doktor Yorik Vinma bu dövrə aid geniş yayılmış qaya qatlarının olmadığını bildirib.
Vinma qeyd edib ki, fosillərin aşkarlanması üçün onların çöküntü süxurlarının içində basdırılması lazımdır. Buna görə qayalar daha az yayılıbsa, fosilləri tapmaq da çətinləşir. O, Ediakara dövrünə aid fosillərin əksəriyyətinin yalnız bir neçə ərazidən çıxarıldığını və belə nümunələrin yeni bir məkanda aşkarlanmasının əhəmiyyətli olduğunu bildirib.
Orqanizmlərin bədən quruluşu da əlavə çətinlik yaradıb. Qıjıya bənzər görünüşünə baxmayaraq, Charnia-nın ağzı, daxili orqanları və ya aydın hərəkət orqanı olmayıb.
Canlı əsasən bir yerdə sabit qalan və meduzanı xatırladan, içərisi maye ilə dolu kisə formasında olub.
Kembric Universitetinin həmmüəllifi professor Nil Devis Ediakara dövrünün fosil qeydləri baxımından əlverişsiz olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bunun əsas səbəbi əksər orqanizmlərin yumşaq bədənli olması və skeletlərin hələ təkamül etməməsi səbəbindən qorunmalarının çətinləşməsidir.
Devis həmin dövrə aid bir çox fosilin qaya laylarının altında əzilərək yalnız iz şəklində günümüzə gəlib çatdığını qeyd edib.
Norveçdə aşkarlanan bu nümunənin qorunmasında isə sualtı sürüşmə mühüm rol oynayıb. Axına düşən canlı sürətlə dəniz dibinə basdırılıb və burada çöküntülərin bədənini doldurması nəticəsində üçölçülü formasını qoruyub.
Belə qorunma xüsusilə bu qədər qədim və yumşaq bədənli orqanizm üçün olduqca nadir hal hesab edilir.
Bu əlavə ölçü tədqiqatçılara yastılaşmış nümunələrdə görünməyən xüsusiyyətləri araşdırmağa imkan verib. Mütəxəssislər hər bir budaq boyunca onurğa adlandırılan nazik çıxıntılar müəyyən ediblər.
Araşdırmanın nəticələri Palaeontology jurnalında dərc olunub.
Vinma eyni növün fərqli şəkildə qorunmuş nümunəsini araşdırarkən əvvəllər diqqətdən kənarda qalan xüsusiyyətləri görməyə başladıqlarını bildirib.
