Gizli iltihablanma infarkt və insult riskini 43 faiz artırır
Avropa Profilaktik Kardiologiya Jurnalında dərc olunan yeni araşdırma davamlı stressin ürəkdə struktur dəyişiklikləri yaradaraq sağlamlıq üçün daha böyük risk yarada biləcəyini göstərir.
AFN.az xəbər verir ki, orqanizmin tez-tez ən azı müəyyən qədər gərgin vəziyyətdə olması stressin immun sisteminin daim təhlükəyə qarşı hazır vəziyyətdə qalmasına səbəb olan xroniki aşağı səviyyəli iltihablanmaya töhfə verə biləcəyini göstərir. Bunun ürək-damar problemləri ilə əlaqəli olduğu bildirilir.
Yeni araşdırmada London İmperial Kollecinin tədqiqatçıları bu xroniki aşağı səviyyəli iltihablanmaya nələrin səbəb ola biləcəyini və bunun nəticəsində meydana çıxa biləcək konkret fiziki dəyişiklikləri daha ətraflı araşdırmağı qarşılarına məqsəd qoyublar.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, yaranan zərər insan infarkt kimi ciddi sağlamlıq problemi ilə üzləşənə qədər fərq edilməyə bilər.
London İmperial Kollecinin ürək-damar tədqiqatçısı Deklan OReqan bildirib ki, öz sahəsində ən böyük araşdırmalardan biri olan bu iş milyonlarla insanın ürəklərini tədricən dəyişdirən və uzunmüddətli zərər yaradaraq infarkt və insult riskini artıran gizli iltihablanma ilə yaşaya biləcəyini göstərir.
Araşdırmada Böyük Britaniyada tədqiqat məlumat bazasında yer alan 488 min 79 nəfərin ürək müayinələri, iltihablanma ilə bağlı qan göstəriciləri, genetik məlumatları, bədən yağının səviyyəsi və 169 ətraf mühit amili ilə bağlı məlumatları təhlil edilib.
Bu amillər arasında sosial-iqtisadi vəziyyət, siqaret çəkib-çəkməmək, fiziki aktivlik, ailə üzvlərinin sayı, tənhalıq səviyyəsi, narahatlıq, yuxu vərdişləri, qidalanma, maliyyə çətinlikləri, boşanma və hava çirkliliyi səviyyələri kimi fiziki və psixi sağlamlığa təsir göstərə biləcək müxtəlif faktorlar yer alıb.
Araşdırmanın nəticəsində üç əsas məqam müəyyənləşdirilib. Birincisi, daha yüksək xroniki iltihablanma ürək boşluqlarının daha kiçik, divarlarının isə daha qalın olması, eləcə də hər ürək döyüntüsündə daha az qan pompalanması ilə əlaqələndirilib. Bu dəyişikliklərin ürək çatışmazlığından əvvəl meydana çıxa biləcəyi bildirilib.
İkinci nəticə daha yüksək iltihablanmanın infarkt və insult riskinin artması ilə əlaqəli olduğunu göstərib.
İltihablanma səviyyəsinə görə iştirakçıların ən yüksək beşdəbirlik qrupunda olanların izləmə müddətində infarkt və ya insult kimi ciddi ürək-damar hadisəsi yaşamaq ehtimalının ən aşağı beşdəbirlik qrupla müqayisədə 43 faiz daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
Üçüncü mühüm əlaqə isə orqanizmdə iltihablanmanın yüksək səviyyəsi ilə sosial-iqtisadi əlverişsiz vəziyyət və psixoloji sıxıntı göstəriciləri arasında müəyyənləşdirilib.
Səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmək üçün kifayət etməsə də, gündəlik stress faktorlarının xroniki iltihablanmaya səbəb ola biləcəyi, bunun isə ürəkdə struktur dəyişiklikləri və ürək problemləri riskinin artması ilə əlaqəli mümkün mexanizmə işarə etdiyi bildirilib.
OReqan bildirib ki, təəccübləndirici məqam sosial faktorların və psixi sağlamlığın siqaret və hərəkətsizlik kimi daha yaxşı tanınan risk faktorları ilə yanaşı iltihablanma və ürək zədələnməsi ilə nə dərəcədə əlaqəli olmasıdır.
Həmçinin bəzi insanların müxtəlif həyat tərzlərindən qaynaqlanan iltihabi zədələrə qarşı təbii olaraq daha davamlı və ya həssas olması ilə yanaşı, güclü genetik faktorun da mövcud olduğu qeyd edilib.
Tədqiqatda iltihablanma ilə ürək zədələnməsi arasındakı əlaqəni izah etməyə kömək edə biləcək iltihabi zülallar da müəyyənləşdirilib. Bunun həmin bioloji stressin bir hissəsini potensial olaraq azalda biləcək dərmanların hazırlanması istiqamətində mühüm addım olduğu bildirilib.
Araşdırmanın növbəti mərhələlərində ürək-damar problemləri baxımından kimin daha yüksək risk altında olduğunu müəyyənləşdirmək üçün genetik risk göstəriciləri ilə birləşdirilə biləcək qan testlərinin hazırlanmasının nəzərdə tutulduğu qeyd edilib.
Tədqiqatçılar yoxsulluq və psixi sağlamlıq kimi problemlərlə mübarizənin olduqca çətin olduğunu vurğulayıblar. Bununla yanaşı, qidalanma və məşq rejimində dəyişikliklər kimi ürək problemləri riskini azaltmağın daha asan yollarının da mövcud olduğunu bildiriblər.
OReqan xroniki iltihablanmanın mürəkkəb quruluşa malik olduğunu və onun sağlamlıq vəziyyəti ilə yanaşı bir sıra həyat tərzi və iqtisadi faktorlar tərəfindən formalaşdığını bildirib.
Onun sözlərinə görə, insanlar yalnız ətraf mühit, iqtisadi vəziyyət, ailə sağlamlığı və həyat tərzinə görə daha yüksək risk altında ola bilərlər.
OReqan sağlamlıq bərabərsizliyi ilə mübarizənin problem olaraq qalmasına baxmayaraq, siqaret və piylənmə kimi risk faktorlarının azaldılması da daxil olmaqla, iltihablanma ilə bağlı müxtəlif tədbirlərin görülə biləcəyini qeyd edib.
