Ağ Ev ilə jurnalistlər arasında böhran dərinləşir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evdən uzaqlaşdırmaq cəhdinin hədəfində olan xəbər təşkilatları bazar ertəsi gec saatlarda federal hakimdən onların giriş imkanlarını müvəqqəti bərpa edən qərarın uzadılmasını istəyərək qadağanı Birinci Düzəlişlə təmin olunan ən fundamental azadlıqlara qanunsuz hücum kimi qiymətləndirib.
AFN.az xəbər verir ki, CNN, MS NOW və Politico-nun vəkilləri tərəfindən təqdim edilən yeni sənəddə, hakimin Ağ Evə xəbər təşkilatlarını içəri buraxmaq barədə göstəriş verməsindən sonra belə administrasiyanın onlara qarşı qisas almaq üçün atdığı addımların məqsədin yalnız bəyənmədikləri jurnalistikanı cəzalandırmaq və susdurmaq olduğunu göstərdiyi bildirilib.
ABŞ-ın dairə hakimi Tim Kelly ötən həftə bu ayın əvvəlində üç təşkilatda çalışan jurnalistlərin mətbuat vəsiqələrinin ləğv edilərək Ağ Ev ərazisinə daxil olmalarının qarşısının alınmasından sonra administrasiyanın mətbuat vəsiqələrini yenidən aktivləşdirməsini tələb edən müvəqqəti qadağa qərarı çıxarıb.
Kelly Ağ Evin ABŞ Prezidenti Donald Trampın təşkilatları uzaqlaşdırmaq cəhdinin milli təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlardan qaynaqlandığı barədə iddialarını əvvəlcə rədd edib. Lakin ilk prezidentlik dövründə Donald Tramp tərəfindən təyin edilən hakim bu sözdə əsaslandırmanı açıqlayan əlavə sübutları nəzərdən keçirəcəyinə işarə edib.
Xəbər təşkilatları isə administrasiya məhkəmədə milli təhlükəsizlik əsasını irəli sürməyə çalışsa belə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın və digər rəsmilərin qadağanın mənfi xəbərlərə görə cəza ilə bağlı olduğunu söylədiklərini müdafiə edib.
Təşkilatlar ABŞ Prezidenti Donald Trampın milli təhlükəsizlikdən ümumiyyətlə bəhs etmədən qadağanı iddiaçıların onun və administrasiyası haqqında yayımladığı xəbərləri bəyənməməsi ilə əsaslandırmağa davam etdiyini bildirib.
Yayım qurumları həmçinin Baş prokuror Todd Blanche-ın bazar günü mətbuata verdiyi və milli təhlükəsizlik riskini müəyyən media qurumlarının birtərəfli media xəbərlərinin nəticəsi kimi qiymətləndirdiyi açıqlamasına diqqət çəkib.
Xəbər təşkilatları cavabdehlərin qadağanı tətbiq etməsinin əsas səbəbinin həmin vaxt ifadə edilən və o vaxtdan bəri dəfələrlə təkrarlanan, prezidentin iddiaçıların sözdə mənfi xəbərlərini bəyənməməsi olduğunu bildirib.
Hakim Kelly-nin qərarı yayım qurumlarının Ağ Evə girişini iki həftə müddətinə bərpa edib və cümə axşamı günü administrasiya tərəfindən qadağa çərçivəsində müsadirə edilən mətbuat vəsiqələri qaytarılaraq yenidən aktivləşdirilib.
Buna baxmayaraq, administrasiya şənbə günü Tennessi ştatına səfəri zamanı həmin gün onunla səyahət etmək üçün təyin edilən televiziya hovuzu üzvü kimi CNN-in Air Force One təyyarəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampa qoşulmasına icazə verməyib.
Ağ Ev hovuzu prezident tədbirlərini və bütün Ağ Ev mətbuat korpusunu yerləşdirə bilməyən hərəkətləri növbəli şəkildə izləyən daha kiçik xəbər təşkilatları qrupundan ibarətdir.
Xəbər təşkilatlarının təqdim etdiyi yeni sənəddə şənbə günkü hovuz hadisəsinə istinad edilərək Ağ Evin qadağanı gözlənilməz və ziddiyyətli şəkildə tətbiq etməkdə israr etdiyi müdafiə olunub.
Media şirkətləri Ağ Evin sözləri və hərəkətlərinin imkan verildiyi təqdirdə CNN, MS NOW və Politico-ya qarşı tam qadağanı dərhal yenidən tətbiq edəcəyinə dair çox az şübhə buraxdığını bildirib.
Hakim Kelly müvəqqəti qadağa qərarında hüquqi presedentlərin yayım qurumlarının qadağan edilə biləcəkləri barədə əvvəlcədən bildiriş almaq və bu qərara etiraz etmək imkanına malik olmaq hüququnu açıq şəkildə ortaya qoyduğunu, Ağ Evin bunu etməməsinin Konstitusiyanın qanuni prosedur prinsipinin mümkün pozuntusu olduğunu qeyd edib.
Xəbər təşkilatları qanuni prosedurla bağlı iddialara əlavə olaraq qadağaya Birinci Düzəliş əsasında da etiraz edir.
Hakimin qərarının müddəti oktyabrın 8-də başa çatır və xəbər təşkilatları məhkəmə işi Vaşinqton şəhərindəki federal məhkəmədə davam edərkən giriş imkanlarını qoruyacaq ilkin qadağa qərarı tələb edir.
İlkin qadağa qərarı eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın mətbuat qadağalarını yenidən tətbiq etmək üçün edəcəyi apellyasiya müraciətinə də zəmin yaradacaq.
Təşkilatlar irəli sürdükləri qanuni prosedur iddiaları ilə yanaşı, iddia edilən Birinci Düzəliş pozuntularını da vurğulayaraq Hakim Kelly-ni ABŞ Prezidenti Donald Trampın qadağasını qüvvədə saxlaması üçün daha geniş hüquqi əsas qəbul etməyə təşviq edib.
Sənəddə qeyd olunub ki, Birinci Düzəliş əsasında ilkin qadağa qərarının çıxarılması, iddiaçıların vəkilinin müvəqqəti qadağa qərarının iclasında xəbərdar etdiyi kimi, daha çox hiylənin qarşısını alacaq. Çünki uydurulmuş heç bir prosedur Birinci Düzəliş çərçivəsində azad mətbuatın qadağan edilməsinə heç vaxt imkan verə bilməz.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp sentyabrın 18-də xəbər təşkilatlarını uzaqlaşdırdığını elan edərkən bunu onların davamlı olaraq yalan xəbərlər yayması ilə əsaslandırıb.
Ağ Ev o vaxtdan bəri xəbər təşkilatlarının İran müharibəsi, Şərq Qanadında bal zalının tikintisi və hətta Respublikaçılar Partiyasının aralıq seçkilər qurultayı barədə yayımladığı xəbərlərə istinad edərək, bu xəbərlərin milli təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını və ya yalanlar yaydığını iddia edib.
Ağ Evdən göndərilən və bu xəbərləri vurğulayan məktublar ABŞ Prezidenti Donald Tramp qadağa ilə bağlı yekun qərar verməzdən əvvəl yayım qurumlarına bu siyasətə etiraz etmələri üçün cümə günü saat 17:00-dək vaxt verib.
Ədliyyə Nazirliyi məktubların və onların açıqladığı prosesin qanuni prosedurla bağlı narahatlıqları aradan qaldırmaq üçün kifayət etdiyini iddia edib. Lakin Hakim Kelly administrasiyanın bunun fövqəladə vəziyyət olduğuna onu inandıra bilmədiyini bildirərək keçən həftəki qərarında bu arqumenti rədd edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının bazar ertəsi təqdim edilən sənədə cavab vermək üçün cümə gününədək vaxtı var və yayım qurumları da qarşıdakı bazar ertəsinədək son yazılı müdafiələrini təqdim edəcək. Hakim Kelly iclas təyin edəcəyini və sürətli şəkildə qərar verməyi hədəflədiyini bildirib.
