Kibertəhlükəsizlikdə 2029-cu il həyəcanı: Kvant texnologiyası bütün şifrələri qıra bilər
Texnologiya nəhənglərinin proqnozlarına görə, mövcud bütün rəqəmsal şifrələmə sistemlərini dəqiqələr ərzində sındıra bilən kvant kompüterləri 2029-cu ilə qədər kiberhücumçuların əlinə keçə bilər.
AFN.az xəbər verir ki, internet təhlükəsizliyinin əsasını təşkil edən şifrələmə üsullarının kvant texnologiyası ilə tamamilə təsirsiz hala gələcəyi an mütəxəssislər tərəfindən "Q-Günü" olaraq adlandırılır.
Əgər kvant kompüterləri bu gücə çatsa, internet bankçılığı, şəxsi e-poçtlar, kriptovalyuta cüzdanları kimi müasir alqoritmlərlə qorunan hər cür həssas məlumat müdafiəsiz qalacaq. Sektor nümayəndələrinin hədəf tarixi olaraq 2029-cu ili göstərməsi, hökumətlərin və şirkətlərin tədbir görmək üçün təxmin ediləndən daha az vaxtı olduğunu ortaya qoyur.
Kvant kompüterləri eyni anda bir neçə ehtimalı hesablaya bilən "kübit" sistemi sayəsində ənənəvi kompüterlərin həll edə bilmədiyi mürəkkəb riyazi şifrələri saniyələr ərzində qırmağa qadirdir.
Bildirilir ki, pisniyyətli qüvvələr kvant texnologiyasının tamamilə hazır olacağı günü gözləyərək, indidən kritik məlumatları şifrəli şəkildə ələ keçirib arxivləşdirirlər. "İndi oğurla, sonra aç" kimi tanınan bu strategiya səbəbindən gələcəkdə təhlükəsizlik proqramları yenilənsə belə, keçmişə dair tibbi məlumatlar və dövlət sirləri risk altında olacaq.
Aparılan son araşdırmalar blokçeyn texnologiyalarının və kriptovalyutaların təhlükəsizliyini təmin edən şifrələmə üsullarının təxmin ediləndən 20 qat daha az kvant gücü ilə sındırıla biləcəyini üzə çıxarıb.
Təhlükə yalnız maliyyə sektoru ilə də məhdudlaşmır. Smartfonlarla idarə olunan insulin pompaları və kardiostimulyatorlar kimi internetə bağlı tibbi cihazlar da kiberquldurların ölümcül əmrlər göndərə biləcəyi açıq bir hədəfə çevrilə bilər.
Elm adamları bu təhdidə qarşı indidən kvant hücumlarına davamlı mikroçiplər hazırlamaq üçün çalışırlar.
Mütəxəssislər bu qlobal təhlükəni 2000-ci ilə qədəm qoyarkən yaşanan Y2K böhranı ilə müqayisə edirlər. Lakin günümüzdə şirkətlərin böyük əksəriyyətinin kvant təhlükəsinə qarşı hələ də dəqiq bir fəaliyyət planı yoxdur.
Qlobal maliyyə şəbəkələrinə qarşı mümkün bir kvant hücumunun dərin iqtisadi tənəzzülə yol aça biləcəyi hesablanarkən, yeni nəsil şifrələmə standartlarına keçidin ən azı 10 il çəkəcəyi proqnozu zamana qarşı yarışın nə qədər kritik olduğunu nümayiş etdirir.
