Hörmüz boğazının yenidən açıla biləcəyi gözləntisi neft qiymətlərini aşağı saldı
ABŞ-ın yüksək vəzifəli rəsmilərinin strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı İranla razılaşma əldə olunacağına dair nikbin açıqlamaları dünya bazarında neft qiymətlərinin son üç həftənin ən aşağı səviyyəsinə enməsinə səbəb olub.
AFN.az xəbər verir ki, ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio və maliyyə naziri Skott Bessent danışıqlarda irəliləyiş əldə olunduğunu bildiriblər.
Onların sözlərinə görə, aparılan müzakirələr nəticəsində gəmi daşımalarının artıq bu həftə bərpa olunması mümkün ola bilər.
Bu xəbərlərdən sonra dünya bazarında etalon hesab olunan Brent markalı neftin bir barelinin qiyməti təxminən 5 faiz ucuzlaşaraq 80 dolların altına düşüb. ABŞ-ın yüngül nefti (WTI) də 5 faizdən çox dəyər itirərək 76 dollara geriləyib. Hər iki göstərici iyulun 13-dən bəri ən aşağı səviyyəsini görüb.
Bununla yanaşı, bazar iştirakçıları xatırladırlar ki, ABŞ və İran arasında gərginliyi azaltmağa yönəlmiş əvvəlki danışıqlar uğursuz nəticələndiyindən neft bazarında qeyri-müəyyənlik qalmaqdadır. Bu vəziyyət bir çox ölkədə yanacaq qiymətlərinin artmasına səbəb olub.
ABŞ rəsmilərindən müsbət siqnallar gəlməkdə davam edir. Marko Rubio bildirib ki, İran və Omanla Hörmüz boğazından gəmilərin keçidinin bərpası istiqamətində aparılan danışıqlarda irəliləyiş əldə olunub. O qeyd edib ki, yekun razılaşma hələ əldə edilməsə də, bunun yaxın vaxtlarda baş verəcəyinə ümid edilir.
ABŞ-ın maliyyə naziri Skott Bessent isə Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılaşmanın çərşənbə axşamı və ya çərşənbə günü əldə oluna biləcəyini bildirib. O vurğulayıb ki, əsas məqsəd boğazı yenidən beynəlxalq gəmiçilik üçün açmaq və bölgədə vəziyyəti normallaşdırmaqdır.
ABŞ administrasiyası danışıqların müsbət istiqamətdə davam etdiyini açıqlasa da, mümkün razılaşmanın detalları barədə məlumat verməyib.
Regional diplomatik təmaslar isə davam edir. İran rəsmiləri ABŞ-la birbaşa danışıqlar aparmadıqlarını və belə planlarının olmadığını, lakin Oman vasitəsilə təmasların davam etdiyini bildiriblər. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü qeyd edib ki, boğazdan keçəcək gəmilər üçün yeni mexanizmin yaradılması ilə bağlı Omanla aparılan danışıqlar müsbət məcrada davam edir.
Qətər də digər vasitəçilərlə birlikdə diplomatik səylərini davam etdirdiyini, lakin hazırda ABŞ və İran arasında birbaşa görüşün planlaşdırılmadığını açıqlayıb.
Bu arada, münaqişənin uzanması fonunda ABŞ-ın uzunmənzilli yüksək dəqiqlikli raket ehtiyatlarının demək olar ki, tükəndiyi barədə məlumatlar yayılıb.
Hörmüz boğazı ABŞ və İran arasında aparılan danışıqların əsas mövzularından biri olaraq qalır. Münaqişədən əvvəl bu su yolu vasitəsilə dünya üzrə gündəlik neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünün təxminən beşdə biri daşınırdı. Münaqişənin başlamasından sonra İran boğazdakı gəmi hərəkətinin böyük hissəsini dayandırıb, ABŞ isə bölgədəki İran limanlarına dəniz blokadası tətbiq edib.
Eyni zamanda, Qırmızı dənizdə də təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır. Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər iyulun 20-dən etibarən Səudiyyə Ərəbistanı limanlarına gedən marşrutlara təzyiq göstərirlər. Son günlər bölgədə ticarət gəmilərinə hücumların artması alternativ marşrutları da riskli edib.
Analitiklər hesab edirlər ki, Yaxın Şərqdə neft daşıyan tankerlər üçün təhlükə münaqişənin başlanmasından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, danışıqlarla bağlı müsbət xəbərlər bazarlarda nikbinliyi artırsa da, investorlar əvvəlki uğursuz diplomatik cəhdləri nəzərə alaraq ehtiyatlı davranırlar. Neft qiymətlərindəki dəyişikliklər həm də dünya üzrə yanacaq qiymətlərinə birbaşa təsir göstərməkdə davam edir.
