Şimali Koreyalı İT mütəxəssisləri şirkətlərin qorxulu yuxusuna çevrilib
Xarici ölkələrdə informasiya texnologiyaları sahəsində saxta şəxsiyyət vəsiqələri ilə uzaqdan işləyən və qazandıqları pulları Pxenyan hökumətinə göndərdikləri düşünülən Şimali Koreyalılar şirkətlərin qorxulu yuxusuna çevrilib.
AFN.az xəbər verir ki, Şimali Koreyalı İT mütəxəssislərinin müxtəlif ölkələrdə şirkətlərə saxta şəxsiyyət vəsiqələri ilə daxil olaraq işləməsi və əldə etdikləri gəlirləri ölkələrinə göndərməsi beynəlxalq səviyyədə ciddi narahatlıq doğurur.
Xarici dünya ilə məhdud əlaqə saxlayan Şimali Koreya silah proqramı səbəbindən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Təhlükəsizlik Şurasının qərarları çərçivəsində çoxsaylı ölkələrin sanksiyaları altındadır.
Bu sanksiyalar şəraitində resurslarını artırmağın yollarını axtaran Pxenyan hökumətinin istifadə etdiyi üsullar arasında Şimali Koreyalıları başqa ölkələrdə işlətmək və onların gəlirlərindən pay götürmək olduğu düşünülür.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2024-cü ilin martında yayımladığı hesabata görə, 100 mindən çox Şimali Koreyalı təxminən 40 ölkədə dərzilik, tikinti, tibb, informasiya texnologiyaları və iaşə kimi sahələrdə çalışaraq qazandıqları pulları Pxenyan hökumətinə köçürür.
Şimali Koreyalı İT mütəxəssislərinin də müxtəlif taktikalardan istifadə edərək çoxsaylı şirkətlərdə informasiya texnologiyaları üzrə vəzifələrə sızdığı və aldıqları əməkhaqları ilə ölkələrinə ildə 250-600 milyon dollar qazandırdıqları təxmin edilir.
İş tapmaq prosesində saxta şəxsiyyət vəsiqələrindən istifadə edən və geniş çeşiddə şirkət və vəzifələri hədəf alan Şimali Koreyalıların internetdə iş axtarış saytlarındakı profillərində və müsahibələr zamanı süni intellektdən yararlandıqları bildirilir.
Şimali Koreyalı İT mütəxəssislərinin iş tapdıqları ölkədə yerli vasitəçilərin ünvanlarından və bank hesablarından istifadə etdikləri bildirilir.
CNN telekanalının apardığı araşdırmaya görə, bəzi vasitəçilər çox sayda Şimali Koreyalıya kömək edərək şirkətlər tərəfindən göndərilən kompüterlərlə hətta “noutbuk fermaları” qururlar.
ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreya, Avstraliya, Kanada, Fransa, Almaniya, İtaliya, Niderland, Yeni Zelandiya və İngiltərə iyulun 31-də Şimali Koreyanın İT mütəxəssisləri vasitəsilə həyata keçirdiyi fəaliyyətlərlə bağlı birgə açıqlama yayıb.
Açıqlamaya görə, Şimali Koreya əsasən yüksək səviyyəli bacarıqlara malik informasiya texnologiyaları əməkdaşlarından ibarət bu şəbəkədən nüvə silahı və ballistik raket proqramlarını maliyyələşdirmək üçün istifadə edir.
Kimliklərini gizlətmək və əməliyyatı genişləndirmək məqsədilə digər ölkələrin vətəndaşlarını təqlid etmək də daxil olmaqla mürəkkəb üsullardan istifadə edən bu İT mütəxəssisləri, həmçinin məlumat sızdırılması, kriptovalyuta oğurluğu və həssas məlumatların ələ keçirilməsi kimi fəaliyyətlərə cəlb olunaraq şirkətlər üçün daxili təhlükə yaradır.
Əsasən Şimali Koreya, Çin və Rusiyada, həmçinin Cənub-Şərqi Asiya və Afrika ölkələrində yaşayan bu İT mütəxəssisləri xaricdən işlədiklərini gizlətmək üçün VPN, uzaq masaüstü proqramları və digər bu kimi vasitələrdən istifadə edirlər.
Hökumətlər əlavə sanksiyalar və hüquqi tədbirlərlə Şimali Koreyalıların öz ölkələrindən gəlir əldə etməsinin qarşısını almağa çalışarkən, şirkətlər də tədbirlərini sərtləşdirirlər.
ABŞ mərkəzli texnologiya və elektron ticarət şirkəti Amazonun Baş Təhlükəsizlik Direktoru Stephen Schmidt 2025-ci ilin dekabrında sosial media paylaşımında 2024-cü ilin aprelindən etibarən Şimali Koreyalı olduğundan şübhələnilən 1800 müraciəti geri çevirdiklərini açıqlayıb.
ABŞ mərkəzli kibertəhlükəsizlik şirkəti DTEX Systems-də dövlət dəstəkli kiber təhdidlər üzrə çalışan tədqiqatçı Michael Barnhart “Şimali Koreya rejimindən gələn gizli bir əməkdaşınız olduqda, o, sanksiyalardan yayınaraq Şimali Koreyanın ya daxili fəaliyyətlərini, ya da əsasən silah istehsalı proqramını maliyyələşdirir” ifadəsini işlədib.
Bunun əksinə olaraq uzun müddət düşünüldüyü kimi bu şəxslərin məqsədinin yalnız pul qazanmaq olmadığını bildirən Barnhart “Bu il bir çox Şimali Koreyalı informasiya texnologiyaları əməkdaşının getdikcə daha təhlükəli hala gəldiyini, şirkət daxilində əqli mülkiyyəti oğurladığını, şantaj etdiyini, fidyə proqramları yerləşdirdiyini və işdən ayrıldıqdan sonra çalışdıqları şirkətlərə fidyə proqramları göndərdiyini gördük” deyib.
Barnhart Şimali Koreyalı İT mütəxəssislərinin bir çoxunun səhiyyə sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətləri hədəf aldığını, bu sektorun böyük işçi qüvvəsinin təmin etdiyi görünməzlik və çoxsaylı həssas məlumatlara çıxış imkanına görə seçildiyini bildirib.
Ən aşağı gəlirli şirkətlərdən ən yüksək gəlirli şirkətlərə qədər bir çox müəssisənin hədəf alındığına diqqət çəkən Barnhart bu əməliyyatlar ilk başladığı dövrdə təhlükənin uzun müddət dərk edilmədiyini bildirib.
Barnhart bildirib ki, artıq məsələ daha çox gündəmdə olduğundan Şimali Koreyalı İT mütəxəssisləri fərqli taktikalara əl atırlar və iş müsahibələrində öz adlarından iştirak etmələri üçün başqa ölkələrdən insanlara pul ödəyirlər.
Şimali Koreyalıların bu fəaliyyətlərinin mövcud yoxlama üsullarındakı çatışmazlıqları üzə çıxardığına diqqət çəkən Barnhart “Şimali Koreya deyəndə ağlımıza çox geri qalmış və xarici dünyada baş verənlərdən xəbərsiz bir ölkə gəlir. Halbuki onlar cəmiyyəti və sistemin necə işlədiyini anlayırlar” ifadələrini işlədib.
Cənubi Koreya mərkəzli qeyri-hökumət təşkilatı PSCORE tərəfindən 2025-ci ilin martında yayımlanan hesabata görə, Şimali Koreyalı İT əməkdaşları ağır şəraitdə, ciddi nəzarət və yüksək aylıq gəlir hədəfləri altında çalışırlar.
Pxenyan hökumətinin kiber strategiyalarının qurbanları olduqları və gənc yaşlarından bu istiqamətdə yetişdirildikləri vurğulanan bu İT mütəxəssisləri adətən gündə 10 saatdan çox, müxtəlif vaxt qurşaqlarında yerləşən işlər səbəbindən isə çox vaxt gecə boyunca çalışırlar.
Hesabata görə, dar yaşayış sahələrində 4-5 nəfərlik qruplar halında yaşayan bu işçilərin hərəkətləri də nəzarətdə saxlanılır, onlara gündə bir dəfə gəzintiyə çıxmağa və həftədə bir dəfə çölə çıxmağa icazə verilir.
Bir qismi ordu, bir qismi isə hökumət tərəfindən idarə olunan bu İT mütəxəssisləri qaydalara əməl etmədikləri halda psixoloji və bəzən fiziki təzyiqə məruz qalırlar.
Şimali Koreyalı İT mütəxəssisləri arasında adı “Jin-su” kimi senzura edilən bir etirafçı 2025-ci ilin avqustunda BBC-də yayımlanan müsahibəsində müxtəlif şirkətlərdə işə müraciət edə bilmək üçün kimliyini gizlətdiyini bildirib.
Jin-su Qərb şirkətlərindəki vəzifələrdə illərlə çalışdığını deyib.
Bu yolla ayda ən azı 5 min dollar qazandığını, lakin gəlirinin 85 faizini Pxenyan hökumətinə göndərdiyini bildirən Jin-su “Bunun soyğunçuluq kimi bir şey olduğunun fərqindəyik, amma taleyimizlə barışmışıq. Hər halda Şimali Koreyada olduğumuzdan daha yaxşı vəziyyətdəyik” deyib.
