ABŞ-da 36 ştatda qubernator seçkiləri keçiriləcək
ABŞ üzrə keçiriləcək aralıq seçkilər çərçivəsində seçicilər ölkənin 36 ştatında fəaliyyət göstərəcək qubernatorları müəyyən etmək üçün səs verəcəklər.
AFN.az xəbər verir ki, ölkə üzrə keçirilən aralıq seçkilər çərçivəsində Konqresdəki yerlərlə yanaşı, ştat idarəçiliyinin ən yüksək vəzifəsi olan qubernator postları uğrunda da mühüm mübarizə gedir.
Siyasi məlumat platforması Ballotpedia-nın məlumatlarına görə, ölkə üzrə 36 ştatın seçiciləri növbəti müddətdə vəzifə yerinə yetirəcək qubernatorları müəyyən etmək üçün səsverməyə qatılacaqlar.
Qubernator seçkilərinin keçiriləcəyi ştatlar Alabama, Alyaska, Arizona, Arkanzas, Kaliforniya, Kolorado, Konnektikut, Florida, Corciya, Havay, Aydaho, İllinoys, Ayova, Kanzas, Men, Merilend, Massaçusets, Miçiqan, Minnesota, Nebraska, Nevada, Nyu-Hempşir, Nyu-Meksiko, Nyu-York, Ohayo, Oklahoma, Oreqon, Pensilvaniya, Rod-Aylend, Cənubi Karolina, Cənubi Dakota, Tennessi, Texas, Vermont, Viskonsin və Vayominqdir.
Digər ştatlarda qubernator seçkiləri əvvəlki illərdə keçirildiyindən və seçilmiş qubernatorların səlahiyyət müddəti hələ başa çatmadığından həmin ştatlarda seçki olmayacaq.
Konqresin hər iki palatasında qüvvələr nisbətinə birbaşa təsir göstərən aralıq seçkilərdə yerli idarəetmə səviyyəsindəki rəqabət də federal seçkilər qədər gərgin keçir. Ştat büdcələri, təhsil proqramları və səsvermə qanunları kimi vətəndaşların gündəlik həyatına birbaşa təsir edən qərarların qəbul olunduğu qubernatorluq postları uğrunda Demokratlar və Respublikaçılar arasındakı rəqabət güclənib.
Seçkiqabağı mənzərəyə görə, ölkə üzrə 26 Respublikaçı və 24 Demokrat qubernator vəzifədədir. Lakin seçki keçiriləcək 36 ştatda postların partiyalar üzrə bölgüsü tam bərabərdir. Seçki keçiriləcək ştatların 18-də Demokrat, digər 18-də isə Respublikaçı qubernatorlar fəaliyyət göstərir.
Bu vəziyyətə görə, seçkilərin nəticələri iki partiya arasındakı qüvvələr nisbətinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Seçkilərin nəticələri, həmçinin ştatlarda birpartiyalı hakimiyyəti ifadə edən “Trifecta” (bir partiyanın həm qubernator postuna, həm də ştat qanunverici orqanının hər iki palatasına nəzarət etməsi) balansını da kökündən dəyişə bilər.
Qubernator seçkiləri ilə yanaşı, ştat qanunverici orqanlarına seçkilərin də eyni gündə keçirilməsi ştatlarda qanunverici və icra hakimiyyətinin bir partiyanın əlində cəmləşib-cəmləşməyəcəyini müəyyən edəcək.
Demokratlar tərəfində Kaliforniyada Qevin Nyusom, Kanzasda Laura Kelli, Miçiqanda Qreçen Uitmer, Mende Canet Mills və Nyu-Meksikoda Mişel Luhan Qrişam kimi ştat qubernatorları səlahiyyət müddəti məhdudiyyətlərinə görə vəzifəni təhvil verməyə hazırlaşır. Minnesota qubernatoru Tim Uolts və Viskonsin qubernatoru Toni Evers isə yenidən namizəd olmayacaqlarını açıqlayıblar.
Respublikaçılar tərəfində isə Floridada Ron DeSantis, Corciyada Brayan Kemp, Ohayoda Mayk DeVayn, Alabamada Key Ayvi, Alyaskada Mayk Danlivi, Oklahomada Kevin Stitt, Cənubi Karolinada Henri Makmaster, Tennessidə Bill Li və Vayominqdə Mark Qordon qanunlara görə yenidən namizəd ola bilməyəcəklər. Ayova qubernatoru Kim Reynolds isə təqaüdə çıxır.
Yerli siyasəti birbaşa müəyyən edən qubernatorluq postları, eyni zamanda partiyaların elektorat dəstəyini ölçən göstəriciyə çevrilib. Bir çox mühüm ştatda boşalacaq vəzifələr uğrunda mübarizənin təkcə ştat səviyyəsində deyil, 2028-ci il ABŞ prezident seçkiləri ərəfəsində partiyaların sahədəki fəallığını göstərmək baxımından da mühüm rol oynayacağı düşünülür.
36 ştatda qurulacaq seçki məntəqələrində seçicilər yalnız qubernatorlarını seçməklə kifayətlənməyəcəklər. Vətəndaşlar ştat konstitusiyalarına və gündəlik həyata birbaşa təsir edən mühüm referendumlarda da səs verə biləcəklər.
Kaliforniya və Kolorado başda olmaqla, bir çox ştatda mənzil böhranına həll axtarışı çərçivəsində daşınmaz əmlak vergilərinə məhdudiyyətlər və gəlir vergisi ilə bağlı dəyişikliklər seçicilərin təsdiqinə təqdim ediləcək.
Digər tərəfdən, Arizona və Qərbi Virciniya kimi ştatlarda səsvermə hüququndan istifadə etmək üçün ABŞ vətəndaşı olmaq şərtinin konstitusiyaya əlavə edilməsi kimi mühüm müddəalar da səsə qoyulacaq.
Hazırkı qubernatorların səlahiyyət müddətlərinin başa çatdığı və postların boşaldığı seçkilərdə partiyaların irəli sürdüyü namizədlər ştatlardakı səs balansını yenidən formalaşdırır.
Ohayoda səlahiyyət müddəti başa çatan Respublikaçı Mayk DeVaynın ardından boşalacaq vəzifə uğrunda Respublikaçıların namizədi kimi prezidentliyə keçmiş namizədliyini irəli sürmüş Vivek Ramasvami mübarizə aparır. Demokratlar isə ştatın keçmiş səhiyyə direktoru Emi Aktonu namizəd göstəriblər.
Respublikaçı Brayan Kempin səlahiyyət müddətinin başa çatdığı, ən mühüm “tərəddüdlü ştatlardan” biri olan Corciyada Atlantanın keçmiş meri Kişa Lens Bottoms Demokratların namizədi kimi mübarizəyə qoşulub. Respublikaçıların namizədi isə Rik Ceksondur.
Əhalisi və iqtisadi miqyası ilə seçilən Kaliforniyada Qevin Nyusom, Floridada isə Ron DeSantis qanuni məhdudiyyətlərə görə namizəd ola bilmirlər. Kaliforniyada keçmiş səhiyyə naziri Ksavye Beseranın rəhbərlik etdiyi Demokratlar öz mövqelərini qorumağı hədəfləyir, Floridada isə Nümayəndələr Palatasının üzvü Bayron Donalds mühafizəkar xəttin davam etdirilməsi uğrunda mübarizə aparır.
