Yaponiya Marsın peyki Fobosdan nümunələr gətirəcək
Yaponiya Günəş sisteminin mənşəyinə və Yer kürəsində həyatın necə yarandığına aydınlıq gətirəcəyi gözlənilən, Marsın peyklərindən birindən nümunələr gətirməyi hədəfləyən tarixi kosmik missiyaya start verib.
AFN.az xəbər verir ki, Yaponiya Aerokosmik Tədqiqatlar Agentliyinin (JAXA) həyata keçirdiyi Marsın Peyklərinin Tədqiqi (MMX) missiyası çərçivəsində kosmik aparat ölkənin cənub-qərbində yerləşən Tanegaşima Kosmik Mərkəzindən H3 raketi ilə orbitə buraxılıb.
JAXA kosmik aparatın raketin yuxarı pilləsindən uğurla ayrıldığını və buraxılışın uğurlu olduğunu açıqlayıb.
Kosmik aparatın gələn ilin avqustunda Marsa çatması və planetin iki kiçik peykindən biri olan Fobosun səthindən ən azı 10 qram torpaq və qaya nümunəsi toplaması gözlənilir.
Nümunələrin 2031-ci ildə Yerə gətirilməsi planlaşdırılır.
Təxminən 22,5 kilometr diametrə malik Fobos Marsın səthindən təxminən 6 min kilometr yüksəklikdə dövr edir və planet ətrafında bir tam dövrəni gündə üç dəfə tamamlayır.
NASA-nın layihədə iştirak edən astrofiziki Tom Statler buraxılışdan sonra böyük həyəcan keçirdiklərini bildirərək, çoxlu adrenalin, böyük həyəcan və heyranlıq hissinin olduğunu deyib.
Beş il davam edəcək missiyada beş kosmik agentlik əməkdaşlıq edir.
Təxminən 578 milyon dollara başa gələn layihəyə beş tonluq kosmik aparat, həmçinin Fransa və Almaniyanın birgə hazırladığı Idefix adlı tədqiqat aparatı daxildir.
Idefix-in təxminən 100 gün ərzində Fobosun səthini araşdıraraq əsas kosmik aparatın təhlükəsiz enişi və nümunə toplaması üçün uyğun nöqtələri müəyyənləşdirməsi planlaşdırılır.
Daha sonra əsas kosmik aparat Fobosa enərək təxminən iki saat davam edəcək əməliyyatla səthdən nümunələr toplayacaq.
Missiya çərçivəsində Marsın digər peyki Deimos da bir sıra yaxın uçuşlar zamanı müşahidə ediləcək.
Alimlər Fobos və Deimosun necə yarandığını uzun müddətdir müzakirə edirlər.
Nəzəriyyələrdən birinə görə, hər iki peyk böyük bir göy cisminin Marsla toqquşması nəticəsində kosmosa səpələnən maddələrdən əmələ gəlib.
Digər nəzəriyyəyə əsasən, bu cisimlər Marsın cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş asteroidlərdir.
JAXA rəsmiləri Fobosdan gətiriləcək nümunələrin bu iki nəzəriyyədən hansının doğru olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edə biləcəyini düşünürlər.
Nümunələrin Marsın keçmişi və həyat üçün əlverişli şəraitin necə yarandığı barədə də ipucları verməsi gözlənilir.
Missiya gələcəkdə Marsa insan göndərməyi hədəfləyən tədqiqatlar baxımından da əhəmiyyət daşıyır.
Fobos və Deimosun quruluşunun öyrənilməsi bu peyklərin gələcək Mars tədqiqatlarında baza kimi istifadə edilib-edilməyəcəyinin qiymətləndirilməsinə töhfə verə bilər.
ABŞ və Çin də Marsdan qaya nümunələrini Yerə gətirmək üçün işlər aparır.
NASA-nın Perseverance tədqiqat aparatı 2021-ci ildən bəri Marsın səthində nümunələr toplayır, lakin onların Yerə gətirilməsi ilə bağlı planlar hələ də qeyri-müəyyəndir.
Çinin Tianwen-3 missiyasının isə təxminən 2028-ci ildə buraxılması və Mars nümunələrinin 2031-ci ildən etibarən Yerə çatdırılması hədəflənir.
