Probiyotiklər Alzheimer xəstəliyinin erkən əlamətlərinə qarşı faydalı ola bilər
Yeni klinik araşdırma müəyyən probiotik qarışıqlarının koqnitiv geriləmənin bəzi erkən əlamətlərindən qorunmağa kömək edə biləcəyini göstərib.
AFN.az xəbər verir ki, koqnitiv pozuntuları olan yaşlı insanlar üzərində aparılan tədqiqatda təxminən altı ay ərzində hər gün bir neçə bakteriya növü ehtiva edən probiotik əlavələrindən istifadənin müxtəlif faydaları müşahidə edilib.
Xüsusilə plasebo qəbul edən qrupla müqayisədə probiotik istifadə edən iştirakçıların bir sıra koqnitiv testlərdə daha yaxşı nəticələr göstərdiyi müəyyən olunub.
Bundan əlavə, qan plazmasında pTau181 səviyyələrində əhəmiyyətli azalma qeydə alınıb.
pTau181 Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli dəyişiklikləri əks etdirə bilən, qanda ölçülən biomarkerdir.
Bu biomarker tau zülalının fosforilləşmiş formasını ölçür.
Demensiya hallarında tau zülalları anormal şəkildə qatlanaraq beyin hüceyrələrinin fəaliyyətini poza bilən yumaqlar yarada bilər.
Demensiya əlamətləri meydana çıxmazdan əvvəl pTau181 səviyyələri də tez-tez yüksəlir.
Journal of Alzheimer's Disease jurnalında dərc olunan nəticələr ümidverici olsa da, hələlik qəti nəticələr təqdim etmir.
Araşdırma probiotiklərin beyindəki tau zülalı yumaqlarını birbaşa azaltdığını göstərmir.
Bununla belə, nəticələr bağırsaq mikrobiotası ilə beyin sağlamlığı arasında sıx əlaqənin olduğunu göstərən getdikcə artan elmi sübutlara töhfə verir.
Bağırsaq mikrobiotası gələcəkdə demensiyanın müalicəsində də mühüm hədəf ola bilər.
Cənubi Koreyada aparılan araşdırmada koqnitiv geriləməni uzunmüddətli perspektivdə öyrənən Qvanju Alzheimer Xəstəliyi və Əlaqəli Demensiyalar (GARD) kohort tədqiqatından 87 nəfər iştirak edib.
Başlanğıcda 100 nəfər təsadüfi qaydada qruplara bölünüb.
Onlardan 40-ı 24 həftəlik probiotik qəbulunu, 47-si isə plasebo qəbulunu tamamlayıb.
Nə iştirakçılar, nə də tədqiqatçılar kimin hansı məhsuldan istifadə etdiyini biliblər.
Araşdırmada KL-P301 kodlu probiotik əlavəsindən istifadə olunub. Bu əlavə üç bakteriya növünü ehtiva edib: Bifidobacterium animalis, Limosilactobacillus fermentum və Levilactobacillus brevis alt növləri.
İştirakçılar toz halındakı məhsulu birbaşa qəbul edə və ya suya qarışdıra biliblər.
24 həftənin sonunda probiotik qəbul edən qrupda qandakı pTau181 səviyyələri plasebo qrupu ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.
İştirakçıların Klinik Demensiya Reytinqi şkalası üzrə ballarında da əhəmiyyətli yaxşılaşma müşahidə olunub.
Vizual məlumatları şərh etmək, məkan münasibətlərini anlamaq və mürəkkəb fiqurlar çəkmək kimi bacarıqları ölçən bəzi testlərdə də irəliləyiş qeydə alınıb.
Lakin bu nəticələrin hamısında plasebo qrupu ilə müqayisədə statistik əhəmiyyətlilik əldə edilməyib.
Tədqiqatçılar qanda pTau181 səviyyələrinin azalması, eləcə də vizual-məkan bacarıqları və vizual yaddaşın qorunması ilə bağlı nəticələrin bağırsaq, immun sistemi və beyin arasındakı qarşılıqlı əlaqənin erkən neyrodegenerativ proseslərdə rol oynaya biləcəyini düşündürdüyünü bildiriblər.
Probiotiklərlə bağlı əvvəllər aparılmış bəzi klinik araşdırmalarda da oxşar nəticələr əldə edilib. Alzheimer diaqnozu qoyulmuş xəstələrdə Bifidobacterium və Lactobacillus növlərini ehtiva edən çoxkomponentli probiotik əlavələrinin qan dövranındakı bəzi beyin mənşəli biomarkerlərlə müsbət əlaqəsi müşahidə olunub.
Bu əlavələr həmçinin iltihab və oksidləşdirici stresslə əlaqəli bəzi biomarkerlərin azalması ilə əlaqələndirilib.
Yeni araşdırmada isə tau zülalı ilə əlaqəli qan biomarkerləri koqnitiv funksiyalarla birlikdə qiymətləndirilib.
24 həftənin sonunda iltihab biomarkerlərinin əksəriyyətindəki dəyişiklik məhdud olub. Bununla belə, IL-1β adlı biomarker probiotik qrupunda plasebo qrupu ilə müqayisədə daha çox azalıb.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu nəticə çoxkomponentli probiotik qarışığının müəyyən sitokin yollarına seçici iltihabəleyhinə təsir göstərə biləcəyinə işarə edir.
Başqa sözlə, probiotiklər bağırsaq sağlamlığını yaxşılaşdıra və beyinə təsir göstərə biləcək bəzi sistemik iltihab siqnallarını azalda bilər. Bu proses qandakı tau biomarkerlərinin azalmasına töhfə verə bilər.
Bağırsaq sağlamlığının pozulması qan-beyin baryerini zəiflədə, beyində iltihaba səbəb ola və ya sinir hüceyrələrinə zərər verə bilən immun reaksiyalarını işə sala bilər. Lakin probiotiklərin bağırsaq sağlamlığını hansı dərəcədə yaxşılaşdıra bildiyi və bu təsirlərin beyinə necə yansıdığı hələ tam aydın deyil.
Heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrdə müsbət nəticələr əldə olunsa da, bu nəticələr insanlarda hər zaman təkrarlanmır. Buna görə də daha böyük iştirakçı qrupları ilə klinik araşdırmaların aparılmasına ehtiyac var.
Tədqiqatçılar əldə edilən nəticələrin təsdiqlənməsi, təsirlərin nə qədər davam etdiyinin və klinik baxımdan nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunun müəyyənləşdirilməsi üçün daha uzunmüddətli və əhatəli araşdırmaların vacibliyini vurğulayıblar.
Araşdırma qrupu çoxkomponentli probiotik formulunun Alzheimer xəstəliyinin erkən mərhələlərində dərmanlardan kənar yanaşma kimi istifadə potensialının daha ətraflı öyrənilməli olduğu qənaətinə gəlib.
Araşdırma Journal of Alzheimer's Disease jurnalında dərc olunub.
