Rusiya İrana 90 helikopter raket qurğusu satmağa hazırlaşır
Sızdırılmış müdafiə sənayesi sənədlərinə görə, Rusiya İrana 90 ədəd müasir idarəolunan raket buraxılış qurğusu tədarük etmək barədə razılığa gəlib. Sənədlər Moskva ilə Tehran arasındakı hərbi əməkdaşlığın miqyasını üzə çıxarıb.
AFN.az xəbər verir ki, Ukraynanın özəl kəşfiyyat şirkəti olan Dallas Analytics tərəfindən əldə edilən sənədlərdə Rusiyanın 2022-ci ildəki işğaldan bəri Ukraynadakı hədəflərə qarşı tez-tez istifadə etdiyi döyüş helikopterlərindən atılan LMUR idarəolunan raketləri üçün buraxılış qurğularının tədarükü planları ətraflı əks olunub.
Rusiyanın aparıcı raket və buraxılış sistemləri layihələndiricilərindən olan Vympel tərəfindən 2024-cü ilin mayında hazırlanan istehsal qrafikində K-10 kodlu ixrac müqaviləsi çərçivəsində 90 buraxılış qurğusunun sifarişi yer alır. Tədarüklərin 2024-cü ilin sonu ilə 2025-ci ilin dekabrı arasında həyata keçirilməsi planlaşdırılıb. Daxili sənədlərdə K-10 kodunun İrana aid olduğu açıq şəkildə qeyd edilib.
Sənədlər buraxılış qurğularının son nəticədə təhvil verilib-verilmədiyini təsdiqləmir. Bununla belə, 2023-cü ildə İrana göndərilmək üçün hazırlanan altı Yak-130 təlim təyyarəsini əks etdirən ayrıca istehsal qrafiki bu təyyarələrin tədarükü ilə bağlı ictimaiyyətə açıqlanan məlumatlarla üst-üstə düşür.
Sızdırılmış sənədlər ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilərdən sonra Vaşinqton administrasiyasının İranla bağlı addımlarını qiymətləndirdiyi bir vaxtda Rusiya ilə İran arasındakı hərbi əməkdaşlığa dair yeni təfərrüatları ortaya qoyur. Müşahidəçilər İranda uzanan müharibənin Moskvaya strateji və iqtisadi üstünlüklər qazandırdığı qənaətindədirlər.
Rusiya Hörmüz boğazında dəniz daşımalarında yaranan fasilələr və Fars körfəzindəki enerji infrastrukturuna hücumların səbəb olduğu qlobal enerji qiymətlərinin artımından faydalanıb. Neft gəlirlərinin yüksəlməsi Kremlə əlavə maliyyə mənbəyi təmin etməklə yanaşı, Rusiyanın büdcəsi üzərindəki təzyiqi də azaldır.
İrandakı toqquşmalar beynəlxalq diqqəti və Qərbin hərbi resurslarını eyni zamanda Ukraynadan uzaqlaşdıraraq Kiyevin ABŞ istehsalı olan Patriot hava hücumundan müdafiə sistemlərinə çıxışını çətinləşdirir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Moskvanın İrana verdiyi dəstəyin miqyasını əhəmiyyətsiz göstərməyə çalışıb. O, Rusiyanın Tehrana kömək etmək üçün çox az iş gördüyünü və ya ümumiyyətlə heç nə etmədiyini iddia edərək Moskvanı Ukraynadakı müharibənin başa çatdırılması ilə bağlı danışıqlardan uzaqlaşdırmaq istəmədiyini bildirib.
Lakin Trampın bu açıqlamaları Rusiyanın Yaxın Şərqdəki ABŞ qüvvələrini hədəfə almağa kömək edə biləcək mühüm məlumatları və peyk görüntülərini İrana ötürdüyünü göstərən Avropa kəşfiyyatının məlumatları ilə ziddiyyət təşkil edir. Avropa kəşfiyyat qurumları, həmçinin Moskvanın Tehrana partlayıcı yüklənmiş pilotsuz uçuş aparatları tədarük etməyə hazırlaşdığı barədə xəbərdarlıq ediblər.
Rusiya ilə İran arasındakı hərbi əməkdaşlıq Moskvanın 2022-ci ildə Ukraynanı işğal etməsindən bəri əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Tehran Rusiyanın sonradan öz ərazisində istehsal etməyə başladığı Shahed hücum dronlarının əsas tədarükçüsü olub.
Moskva hazırkı münaqişədə İrana hərbi texnika verdiyinə dair xəbərləri təkzib edib. İki ölkə 2025-ci ildə ortaq təhdidlərə qarşı mübarizəni nəzərdə tutan müddəaları da əhatə edən strateji tərəfdaşlıq sazişi imzalayıb.
Tehran və Moskva son aylarda çox sıx əməkdaşlıq ediblər. Təkcə oktyabr ayında yüksək vəzifəli Rusiya və İran rəsmiləri arasında üç yüksək səviyyəli görüş keçirilib.
Moskva ABŞ Prezidenti Donald Trampla münasibətləri təhlükəyə atmamaq üçün İranla hərbi əməkdaşlığını ictimaiyyətə açıqlamamağa xüsusi diqqət yetirir. Rusiya, eyni zamanda, hərbi istehsalının böyük hissəsinin Ukraynadakı müharibənin tələbləri ilə məhdudlaşması səbəbindən İrana silah tədarükü ilə bağlı məhdudiyyətlərlə üzləşir.
Sızdırılmış sənədlər Rusiya müdafiə sənayesinin qarşılaşdığı təzyiqləri də üzə çıxarır. Vympel 2024-cü ilin mayında göndərdiyi məktubda əsas komponentlərin tədarükündəki gecikmələrin raket buraxılış qurğularının yığılmasını təhlükə altına aldığını və Rusiyanın dövlət müdafiə sifarişlərinin icrasını poza biləcəyini xəbərdar edib.
