İstixana qazları rekord həddə çatıb: buzlaqlar sürətlə əriyir
Yeni Zelandiyada yayımlanan genişmiqyaslı iqlim hesabatı istixana qazlarının səviyyəsinin rekord həddə çatması fonunda ölkənin yaxın gələcəkdə daha tez-tez və daha şiddətli istilik dalğaları, eləcə də fəlakət miqyaslı buzlaq ərimələri ilə üzləşə biləcəyini ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, çərşənbə günü ictimaiyyətə təqdim edilən Atmosferimiz və İqlimimiz 2026 hesabatı Yeni Zelandiyanın ətraf mühit, yerli növlər və cəmiyyətlərə geniş təsirləri olacaq artan iqlim təzyiqləri ilə üzləşdiyini göstərib.
Şəhərlər, Ətraf Mühit, Regionlar və Nəqliyyat Nazirliyinin baş elmi məsləhətçisi doktor Alison Kollinz artan istiləşməni və iqlim dəyişikliyi ehtimalını göstərən bir çox göstəricinin olduğunu bildirib.
Hesabata görə, Yeni Zelandiyada illik orta temperatur 1909-cu ildə qeydlərin aparılmasına başlanılmasından bəri 1,36 dərəcə artıb. Qeydə alınan ən isti 10 ildən 7-si son onillikdə baş verib.
İqlimin istiləşməsi ilə ölkədəki təxminən 3 min buzlağın həcmi sürətlə azalır. 1997-ci ildə 56 kubkilometr olan buzlaq həcmi 2023-cü ilə qədər 30 kubkilometrə düşüb.
İqlim modellərinə görə, hətta aşağı emissiya ssenarisində belə buzlaqların 2100-cü ilə qədər həcmlərinin 14-86 faizini itirməsi gözlənilir. Yüksək emissiya ssenarisində isə bu göstərici 69-100 faiz arasında dəyişir.
Hesabatda Yeni Zelandiya atmosferində karbon qazının səviyyəsinin 1972-ci ildən bəri 30 faiz artdığı, metan səviyyəsinin isə 2025-ci ildə ən yüksək konsentrasiyaya çatdığı qeyd olunub.
Artan istiliyin temperaturun yüksəlməsinə, okeanların isinməsinə, dəniz səviyyəsinin qalxmasına, yağıntı rejimlərinin dəyişməsinə və daha intensiv ekstremal hava hadisələrinə səbəb olduğu vurğulanıb.
Ölkə üzrə 25 dərəcədən yuxarı temperaturun müşahidə olunduğu günlərin sayının artması ilə istilik dalğalarının tezliyinin, müddətinin və intensivliyinin böyük ehtimalla artacağı bildirilib.
Həmçinin okeanların qlobal orta göstəricidən 34 faiz daha sürətlə isindiyi, bunun dəniz süngərlərinin ağarmasına, genişmiqyaslı balıq tələfatlarına və pinqvinlərin ölməsinə səbəb olduğu bildirilib.
Hesabatda son illərdə baş verən güclü fırtınalara, eləcə də 2023-cü ildəki Qabrielle siklonuna və Oklenddəki daşqınlara diqqət çəkilərək, iqlim dəyişikliyinin yalnız ekoloji problem deyil, eyni zamanda insan və iqtisadiyyat məsələsi olduğu vurğulanıb.
