Tramp Putini dostu adlandırdı, Avropanı Ukraynaya mali yardımı dayandırmağa çağırdı



ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çində keçirilən tarixi sammitdə Rusiya Prezidenti Vladimir Putini dostu adlandıraraq səmimi qarşılamasından bir neçə saat sonra Avropa ölkələrinə Ukraynaya maliyyə yardımını dayandırmaq çağırışı edib. 

AFN.az xəbər verir ki, ABŞ, Rusiya və Çin liderləri Şençjen şəhərində 90 dəqiqə davam edən görüşlərini qlobal nizamın yenidən formalaşdırılmasına yönəlmiş dörd maddəlik planla yekunlaşdırıblar. Prosesə cəlb edilməyən Avropa liderləri isə Ukraynaya dəstək məqsədilə Berlində keçirilən sammitdən gələn xəbərləri narahatlıqla izləyiblər.

Tramp Çin Prezidenti Si Cinpinlə görüşə keçməzdən əvvəl Rusiya liderini O kimdir? O, mənim dostumdur sözləri ilə qarşılayıb.

Tramp daha sonra Almaniyada Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin də iştirak etdiyi Könüllülər Koalisiyasının toplantısına telefonla qoşulub.

Politico və Telegraph qəzetlərində dərc olunan xəbərlərdə adı açıqlanmayan avropalı rəsmilərin sözlərinə görə, Tramp Avropanın Ukraynaya ayırdığı milyardlarla dollar həcmində yardımla bağlı narahatlığını ifadə edib və müharibə başa çatacağı təqdirdə ölkələrin xərclərə qənaət edə biləcəyini vurğulayıb.

Adı açıqlanmayan ABŞ rəsmisi isə daha sonra Politico-ya açıqlamasında Trampın liderlərə Kiyevə maliyyə yardımını dayandırmağı söylədiyi barədə məlumatların doğru olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tramp bunun əvəzinə münaqişəyə son qoymaq istəyini bir daha ifadə edib.

Ağ Evin sözçüsü də telefon danışığının daha müsbət keçdiyini iddia edərək Politico-ya bildirib ki, prezident müharibənin insan həyatı və maliyyə baxımından son dərəcə baha başa gəldiyini, hamının sülh üçün səy göstərməli olduğunu vurğulayıb. Sözçünün sözlərinə görə, sülh ölkələrin öz müdafiəsinə və rifahına yönəldə biləcəyi insan həyatını və maliyyə vəsaitini qoruyub saxlaya bilər.

Putin, Tramp və Si cümə axşamı səhər saatlarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların irəlilədilməsi, fosil yanacaq tədarükünün artırılması, dövlət rəsmilərinin beynəlxalq məhkəmələrdə toxunulmazlığının qorunması və nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasına dair danışıqlar aparılması öhdəliklərini əhatə edən sülh bəyannaməsi yayımlayıblar.

Görüşün əvvəlində Si və Putinə müraciət edən Tramp həqiqətən tarix yazdıqlarını bildirərək heç bir sülhün təmas imkanlarından imtina edilməklə qurulmadığını deyib.

Lakin sammitdəki bu ab-hava Putinin onların dostu olmadığını və heç vaxt olmayacağını Trampa xatırladan Avropa liderləri arasında ciddi narahatlıq yaradıb.

Berlində keçirilən Könüllülər Koalisiyasının toplantısında çıxış edən Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen bugünkü görüşdən sonra Putinin daha da cəsarətlənəcəyini düşündüyünü bildirib. O, Rusiya liderinin xoşbəxt göründüyünü deyərək bunun dünya sülhü və Ukrayna üçün yaxşı əlamət olmadığını vurğulayıb. Frederiksenin sözlərinə görə, təəssüf ki, görüşün nəticələri avropalılara daha ağır zərbə vura bilər.

Bu narahatlıqlar qısa müddət sonra Putinin açıqlamalarında da öz əksini tapıb. Rusiya Prezidenti üçtərəfli görüş başa çatdıqdan sonra sərt bəyanatla çıxış edib.

Putin Təhlükəsizlik Şurasından dənizdəki və enerji obyektlərinə qarşı hücumların dayandırılması məsələsini nəzərdən keçirməsini istədiyini iddia edib. O, Krım körpüsünə hücumlardan sonra heç bir razılaşmanın olmayacağını bildirərək bu hücumlara cavab verəcəklərini deyib. Putin cavablarının Kiyev rejiminin körpüyə qarşı həyata keçirdiyi hücumdan daha ağrılı olacağına inandığını vurğulayıb.

Ukrayna ordusu Putinin Rusiyasının simvollarından biri hesab edilən, Avropanın ən uzun körpüsü olan avtomobil və dəmir yolu körpüsünə bu həftə üçüncü dəfə zərbə endirdiyini təsdiqləyib. Putin Ukraynada Avropa qoşunlarının mövcudluğu ilə bağlı narahatlığını da ifadə edərək həm Avropanı, həm də Ukraynanı müharibəni bitirmək üçün güzəştə getməkdən imtina etməkdə ittiham edib.

Ukraynada törədildiyi iddia olunan müharibə cinayətlərinə görə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCM) tərəfindən axtarılan Rusiya Prezidenti günün əvvəlində Tramp ilə həllini tapmayan beşillik münaqişənin vəziyyətinə dair apardığı danışıqlardan gülümsəyərək ayrılıb.

Kremlin müşaviri Yuri Uşakov 35-40 dəqiqə davam edən təkbətək görüşdə əsas müzakirə mövzusunun müharibə olduğunu, iki ölkə arasındakı münasibətlərin yaxşılaşmasının da müzakirə edildiyini bildirib. O, indiyədək müharibənin dayandırılması ilə bağlı danışıqlardan kənarda saxlanılan Avropada narahatlıq yaradacaq açıqlamalar verib.

Bununla belə, Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov daha sonra keçirilən üçtərəfli görüşdə Ukraynanın əsas müzakirə mövzusu olmadığını və ölkənin dörd maddəlik planda yer almadığını bildirib. Çin Prezidenti Si isə həlli çətin görünən münaqişəni Avropa problemi kimi xarakterizə edərək bu məsələyə müdaxilə etməkdən böyük ölçüdə çəkinib.

Şençjendə keçirilən görüş ABŞ, Böyük Britaniya və Sovet İttifaqı arasında 1945-ci ildə təşkil olunan, təsir dairələrini rəsmiləşdirən və böyük güclərin kiçik ölkələrə qəbul etdirdiyi razılaşmaların simvoluna çevrilən Yalta konfransı ilə müqayisə edilib.

Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sıbiha isə körpüyə hücuma istinad edərək Yalta müqayisələrini əhəmiyyətsiz sayıb. O, sosial media hesabında Şençjenin Putinin arzuladığı Yalta olmadığını bildirib. Sıbiha əlavə edib ki, Rusiya işğal altındakı Ukrayna ərazisi olan Krımdakı əsl Yaltaya uzanan körpüsünü faktiki olaraq itirib. Nazir Rusiyanı artıq ayılmağa, reallığı qəbul etməyə və heç vaxt qazana bilməyəcəyi müharibəyə son qoymağa çağırıb.

Üç lider birgə bəyanatlarında BCM və digər oxşar qurumların öz yurisdiksiyalarından sui-istifadə etməməli olduqları barədə razılığa gəliblər. Tramp isə məhkəməni nəzarətdən çıxmış adlandıraraq onun səlahiyyətlərini həddindən artıq genişləndirdiyini iddia edib.

ABŞ və Çin Roma Statutunun iştirakçısı olmadıqları üçün üzv dövlətlərin həbs qərarlarını icra etmək öhdəliyi daşımırlar. Trampın İsraildəki müttəfiqi, Baş nazir Benyamin Netanyahu barəsində də Qəzzada törədildiyi iddia olunan müharibə cinayətlərinə görə həbs qərarı çıxarılıb.

Liderlər həmçinin Trampın İrandakı müharibəsi və Putinin Ukraynaya qarşı müharibəsi nəticəsində bu il neft qiymətlərinin rekord həddə yüksəlməsindən sonra sabit enerji tədarükünü təmin etmək və emal olunmuş neft məhsullarının istehsalını artırmaq istədiklərini açıqlayıblar.

ABŞ və Rusiya arasında nüvə silahlarının azaldılmasına dair müqavilənin müddəti fevral ayında başa çatıb və dünyanın iki ən böyük nüvə dövləti arasında hüquqi qüvvəyə malik son məhdudiyyətlər aradan qalxıb. Putin qısa müddət əvvəl Qərbin Kalininqradın Rusiyanın qalan hissəsi ilə əlaqəsini kəsməyə çalışacağı təqdirdə nüvə silahından istifadə edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.

Şençjendə səsləndirilən bəyanatlara baxmayaraq, Chatham House beyin mərkəzinin tədqiqatçısı Lindsi Nyuman The Independent qəzetinə açıqlamasında sammitin məzmundan daha çox forması baxımından tarix yazdığını bildirib.

Nyuman geosiyasi baxımdan bu məsələlərin əhəmiyyətini qoruduğunu, lakin Ukraynadakı müharibə, İranda davam edən münaqişə, qlobal enerji və yaşayış xərcləri ilə bağlı təzyiqlər kimi gündəmi müəyyənləşdirən amillərin diqqətdən kənarda qaldığını deyib. Onun sözlərinə görə, Trampın da qeyd etdiyi kimi, birgə diplomatiya müsbət əlamətdir, lakin Şençjen görüşləri sualları cavabsız, əsas sınaqları isə həll olunmamış vəziyyətdə saxlayıb.





AFN.az
Redaksiyamızla əlaqə: tel; 070 372 99 90, E-mail:office@afn.az



menyu
menyu