Avropa liderləri Rusiya ilə danışıqlara hazırdır



Avropa liderləri Kiyevə güclü dəstək nümayiş etdirərək Ukraynadakı müharibəyə son qoymaq məqsədilə Rusiya ilə danışıqlara hazır olduqlarını açıqlayıblar. 

AFN.az xəbər verir ki, Ukraynanın müttəfiqlərinin yaratdığı Könüllülər Koalisiyasının Berlində keçirilən sammitində Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham Avropanın aydın, ardıcıl və vahid danışıqlar mövqeyinə malik olduğunu bildirib. Almaniya kansleri Fridrix Merts isə Moskvanın maksimalist tələblərinin real olmadığını vurğulayıb.

Berlində olan iki ABŞ nümayəndəsindən biri, ABŞ Prezidenti Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşner bildirib ki, Tramp Avropanı da prosesə cəlb etməklə Moskva ilə razılaşma əldə etmək istəyir. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin isə indiyədək ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi sülh danışıqlarında Avropanın hər hansı rol almasını rədd edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Berlin sammitindən əvvəl Çinin cənub-şərqində yerləşən Şençjen şəhərində Putin və Çin Prezidenti Si Cinpinlə tarixi üçtərəfli görüş keçirib. Daha sonra o, Air Force One təyyarəsindən telefon vasitəsilə Berlin sammitinə qoşulub.

Tramp və Si ilə görüşlərindən sonra uzun mətbuat konfransı keçirən Putin çoxtərəfli sülh danışıqları məsələsinə toxunub. O, amerikalıların Avropanın da prosesə qoşulmasına imkan verməsi üçün Rusiyaya təkid etdiklərini bildirib.

Bu fikrə qarşı olmadıqlarını iddia edən Putin Moskvanın Avropanın danışıqlara hansı töhfəni verəcəyini dəqiqləşdirmək istədiyini söyləyib. Putin Avropalıları mövqelərini müəyyənləşdirmək üçün diplomatik kanallar vasitəsilə Moskvaya dəvət etdiklərini, bundan sonra Ukrayna ilə dialoqu hansı formatda davam etdirəcəklərinə qərar verəcəklərini bildirib.

Rusiya Prezidenti hər gün Avropa liderlərinin 2030-cu ildə müharibə başlayacağından danışdıqlarını eşitdiklərini qeyd edərək, heç kimə hücum etmək planlarının olmadığını deyib və bunun normal olmadığını vurğulayıb. Putin bununla belə, Avropanın təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələləri avropalılar olmadan müzakirə etməyin mənasız olduğunu başa düşdüklərini də əlavə edib.

Cared Kuşner jurnalistlərə açıqlamasında Donald Trampın Şençjendən sülhün mümkün olduğuna inanaraq ayrıldığını bildirib.

Optimist mövqe sərgiləyən Kuşner rusların avropalıların danışıqlar masasında iştirak etməli olduğu məsələsində ABŞ nümayəndələrinin qənaətinə güvənməyə hazır olduqlarını söyləyib. O, həmçinin Moskvanın Ukraynaya NATO-nun 5-ci maddəsindəki prinsipə əsaslanan təhlükəsizlik təminatlarının verilməsi məsələsinə artıq müsbət yanaşdığını qeyd edib. Həmin maddəyə əsasən, müttəfiqlər hücuma məruz qalan üzv ölkənin müdafiəsinə gəlməlidirlər.

Almaniyanın paytaxtında keçirilən sammitdə iştirak edən Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski uzun müddətdir NATO-nun kollektiv müdafiə maddəsinə bərabər təminat tələb edir. Lakin indiyədək Putinin belə bir şərti qəbul edəcəyinə dair çox az əlamət müşahidə olunub.

Rusiya Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü ideyasını qəti şəkildə rədd edir. Bununla belə, yayılan məlumatlara görə, ABŞ danışıqlarçıları Kiyevin ağrılı ərazi güzəştlərinə getməsi müqabilində ona Qərb müdafiə alyansına üzv olmadan NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər təminatların verilməsi variantını nəzərdən keçirirlər.

Zelenski, Merts, Börnham və Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Kuşner qədər nikbin mövqe sərgiləməyiblər. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin indiyədək irəli sürülən bütün təklifləri rədd etdiyini açıq şəkildə bildirərək Putinin hər zaman yox dediyini vurğulayıb.

Almaniya kansleri Fridrix Merts də eyni dərəcədə şübhə ilə yanaşaraq ABŞ-nin prosesə qoşulmasının sülh ehtimalını artırdığını bildirib. O, Ukrayna ilə ciddi danışıqların aparılması və ilk növbədə sülh sazişinin əldə olunması şərti ilə Avropanın Rusiya ilə Avropanın təhlükəsizliyi barədə ciddi müzakirələrə başlamağa hazır olduğunu söyləyib.

Merts bu danışıqların başlamalı olduğunu və şərtlər Avropa ilə Ukrayna üçün məqbul olarsa, onların təsdiqlənəcəyini qeyd edib.

Şençjendə keçirilən üçtərəfli görüşlərdə bu məsələnin müzakirə edilmiş ola biləcəyinə dair Avropada narahatlıqların artdığı bir vaxtda Merts böyük güclərin təsiri altında qitənin nüfuz dairələrinə bölünməsi cəhdlərinin qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb.

O, İkinci Dünya müharibəsindən sonra 1945-ci ildə ABŞ, Sovet İttifaqı və Böyük Britaniya arasında əldə olunan razılaşmaya istinad edərək Yalta formatının sülh gətirməyəcəyini bildirib. Şençjen sammitini, ilk növbədə, foto fürsəti kimi qiymətləndirən Merts ABŞ-nin Avropa olmadan sülhün mümkün olmadığını başa düşdüyünü, Avropanın da ABŞ-nin dəstəyi ilə sülh ehtimalının artdığını bildiyini deyib.

Polşanın Baş naziri Donald Tusk da Donald Trampın Şençjen sammitində Putini dost adlandırmasına etiraz edib. O, Putinin onların dostu olmadığını və heç vaxt olmayacağını vurğulayıb.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron isə Ukraynanın Rusiya hücumlarının qarşısını almaq üçün təcili ehtiyac duyduğu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükü ilə bağlı müttəfiqləri əllərindən gələni etməyə çağırıb. Fransa lideri həmçinin müttəfiqlərini Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü məsələsini yenidən gündəmə gətirməyə səsləyib.

Avropanın danışıqlarda iştirakı ilə bağlı Moskvadan ziddiyyətli mesajlar gəlir. Ötən həftə ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner Moskva səfərindən sonra Avropanın yaxın zamanda danışıqlar masasında yer alacağına əmin görünürdülər.

Lakin Rusiya tərəfi daha ehtiyatlı mövqe sərgiləyib. Putinin köməkçisi Yuri Uşakov bu həftə danışıqlar formatının genişləndirilməsi üçün hələ çox iş görülməli olduğunu bildirib. O, dördtərəfli görüşlərin keçirilməsi üçün daha bir neçə danışıqlar raundunun lazım gələcəyinə işarə edib.

Rusiya 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğala başlayıb. Moskva son bir ildə müxtəlif danışıqlarda iştirak etsə də, Kremlin bəyanatları və addımları Ukraynadakı müharibəni səngitmək niyyətində olduğuna dair az işarə verir.

Qışın təsirini artırdığı bir vaxtda Rusiya Kiyevin enerji infrastrukturunu sıradan çıxarmaq məqsədilə bombardmanları davam etdirir. Ölkə üzrə mülki əhali arasında itkilərin sayı artdığı halda, Kreml rəsmiləri Ukraynanın suveren ərazilərinə dair tələblərindən geri çəkilmirlər.

Çin və Almaniyada nümayəndə heyətlərinin cümə axşamı görüşdüyü vaxt Kiyevin tarixi mərkəzində bir sıra binalar pilotsuz uçuş aparatlarının hücumuna məruz qalıb. Podil rayonundakı yaşayış binasına edilən hücum nəticəsində bir nəfər həlak olub. Niderland və Avstriya səfirliklərinə, eləcə də Müqəddəs Volodimir Katedralına ziyan dəyib.

Putin həmçinin Rusiyanı işğal altındakı Krımla birləşdirən Krım körpüsünə Ukraynanın hücumuna Moskvanın verəcəyi cavabın Kiyevin əldə etdiyindən qat-qat ağrılı olacağı ilə hədələyib. O, bir sıra bölgələrdə mümkün atəşkəs məsələsini müzakirə etdiyini, lakin körpüyə hücumdan sonra bu fikirdən daşındığını bildirib. Bununla belə, Putin müharibəni bitirməkdə maraqlı olduğunu və güzəştə getməyə hazır olduğunu, Ukrayna ilə Avropanın isə buna yanaşmadığını iddia edib.

Son aylarda soyuq qışın yaxınlaşması ilə Rusiyanın Ukraynanın kritik infrastrukturuna hücumlarını gücləndirməsinə baxmayaraq, Putin bu silahlı münaqişəni davam etdirmək niyyətində olmadıqlarını bildirib. Kiyev və onun avropalı müttəfiqləri isə Kremlin rəhbərinin geniş cəbhə xəttində ciddi uğur qazana bilmədikdən sonra milyonlarla mülki sakini elektrik və susuz qoymaqla Ukraynanın müqavimətini qırmağa çalışdığını bildirirlər.





AFN.az
Redaksiyamızla əlaqə: tel; 070 372 99 90, E-mail:office@afn.az



menyu
menyu