Danimarka parlamenti Trampın Qrenlandiya ilə bağlı sazişini yekdilliklə təsdiqlədi
Danimarka parlamentinin deputatları Arktikadakı adanın gələcəyi ilə bağlı transatlantik münasibətlərdə gərginliyə səbəb olan mübahisəyə son qoyulacağına ümid edərək ABŞ Prezidenti Donald Trampla Qrenlandiyanı əhatə edən təhlükəsizlik sazişini yekdilliklə dəstəkləyiblər.
AFN.az xəbər verir ki, parlamentin protokollarına əsasən, cümə axşamı Kopenhagendə keçirilən səsvermədə 109 deputat sazişin lehinə səs verib, əleyhinə səs verən olmayıb.
ABŞ, Danimarka və Qrenlandiya arasında sözügedən saziş 2026-cı il sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 81-ci Baş Assambleyası çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Qrenlandiyanın Baş naziri Yens-Frederik Nilsən və Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksenin iştirakı ilə imzalanıb. Saziş Trampın 57 min nəfər əhalisi olan, Danimarkaya məxsus muxtar ərazinin mineral ehtiyatlarla zəngin adasını nəzarətə götürməklə bağlı təkrarlanan təhdidlərindən sonra gərginliyi azaltmaq məqsədilə hazırlanıb.
Saziş çərçivəsində ABŞ ordusunun Qrenlandiyadakı rolu genişləndirilir. Buraya Qızıl Qübbə raketdən müdafiə sisteminin yerləşdirilməsinə icazə verilməsi də daxildir. Sənəddə, eyni zamanda, Danimarkanın suverenliyi və Qrenlandiya xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququ bir daha təsdiqlənir.
ABŞ Senatının səsverməsinə təqdim edilməyən icra hakimiyyəti səviyyəsində razılaşma Kopenhagendə keçirilən səsvermədən sonra qüvvəyə minəcək. Bunun üçün Danimarka Xarici İşlər Nazirliyi prosedurların tamamlandığını diplomatik nota ilə ABŞ tərəfinə bildirməlidir. Qrenlandiya parlamenti də bu ay sazişi təsdiqləyib.
Ötən həftə Danimarka parlamentində ilk oxunuşdan bütün partiyaların dəstəyi ilə keçən sazişlə bağlı deputatlar rahatlıq ifadə edib və razılaşmanın Qrenlandiyadakı vəziyyəti normallaşdıracağına ümid etdiklərini bildiriblər. Kopenhagen Universitetinin siyasi elmlər professoru Mikkel Vedbi Rasmussen isə bunun son deyil, əksinə, başlanğıc olduğuna dair çoxsaylı əlamətlərin mövcud olduğunu deyib.
Rasmussenin sözlərinə görə, ABŞ bu saziş vasitəsilə təhlükəsizlik siyasəti baxımından nəticələr doğuran qərarlarda və strateji resursların hasilatının müəyyən hissəsində daha çox nüfuz əldə etməyə çalışa bilər. Digər ekspertlər isə yeni sazişin ABŞ-a Qrenlandiyada əhəmiyyətli dərəcədə əlavə hərbi çıxış imkanı yaratmadığını bildirirlər.
Trampın adanı ələ keçirmək üçün hərbi və ya iqtisadi gücdən istifadə variantını istisna etməkdən imtina etməsi yanvar ayında NATO daxilində diplomatik böhrana səbəb olmuşdu. Bu böhran Danimarka və Qrenlandiyanı aylarla davam edən intensiv danışıqlara məcbur etmişdi. Hazırda ABŞ-ın ən şimaldakı hərbi bazasına ev sahibliyi edən strateji mövqeli Qrenlandiya Avropadan Şimali Amerikaya uzanan ən qısa marşrut üzərində yerləşir.
