Gündüz yuxusu demans riskinin erkən göstəricisi ola bilər
Günortadan sonra divanda yuxuya getmək həyatın kiçik zövqlərindən biri ola bilər.
AFN.az xəbər verir ki, araşdırmalar gündüz yuxularının tezliyindən asılı olaraq koqnitiv sağlamlığın pisləşməsi ilə bağlı xəbərdarlıq əlaməti ola biləcəyini göstərir.
ABŞ-da aparılan yeni araşdırmada tez-tez gündüz yatan yaşlı insanların nadir hallarda və ya heç yatmayanlarla müqayisədə sonrakı illərdə demensiyaya tutulma ehtimalının daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
“The Journals of Gerontology: Series A” jurnalında dərc olunan araşdırma gündüz yuxusunun koqnitiv geriləməyə səbəb olduğu mənasına gəlmir.
Bununla belə, araşdırma demensiya riski ilə əlaqəli amil kimi gündüz yuxusuna daha çox diqqət yetirilməsinin vacibliyinə işarə edir.
Cons Hopkins Universitetindən psixoloq və yuxu tədqiqatçısı bildirir ki, gündüz daha tez-tez yatmaq demensiyaya səbəb olan beyin dəyişikliklərinin səbəbi deyil, həmin dəyişikliklərin göstəricisi ola bilər.
Tədqiqatçılar ABŞ-da 65 yaş və yuxarı Medicare benefisiarlarını əhatə edən Milli Sağlamlıq və Yaşlanma Trendləri Araşdırmasının məlumatlarını təhlil ediblər.
Araşdırmaya başlanğıcda mümkün və ya ehtimal olunan demensiya diaqnozu olmayan və gündüz yuxu vərdişləri ilə bağlı sualları cavablandıran 995 nəfər daxil edilib.
İştirakçılar median 5 il ərzində izlənilib. Bu müddətdə 417 nəfərdə, yəni iştirakçıların 41,9 faizində mümkün və ya ehtimal olunan demensiya inkişaf etdiyi müəyyən edilib.
Yaş, cins, təhsil, siqaret istifadəsi, bədən kütlə indeksi və müxtəlif sağlamlıq problemləri kimi mümkün təsirlər nəzərə alındıqda, gündüz tez-tez yatanlarda demensiya göstəricisinin daha yüksək olduğu görülüb.
Araşdırmada hər gün və ya həftənin əksər günlərində gündüz yatanlarda demensiya göstəricisi nadir hallarda və ya heç yatmayanlarla müqayisədə 48 faiz yüksək olub.
Qeyri-iradi şəkildə gündüz yuxuya getmək də demensiya göstəricisinin artması ilə əlaqələndirilib. Bu şəxslərdə göstərici gündüz yatmayanlarla müqayisədə 39 faiz daha yüksək olub.
Yuxunun müddətinin də təsirli olduğu müəyyən edilib. Gündüz 30 dəqiqə və ya daha az yatanlarda demensiya göstəricisi gündüz yatmayanlarla müqayisədə 40 faiz yüksək olub.
Tez-tez, qeyri-iradi və 30 dəqiqə və ya daha az davam edən gündüz yuxuları izləmə müddətində yaddaş pozuntusunun inkişafı riskinin artması ilə də əlaqələndirilib.
Tədqiqatçılar gündüz yuxusu ilə demensiya arasındakı əlaqənin mürəkkəb olduğuna diqqət çəkirlər.
Beyindəki nevroloji dəyişikliklər koqnitiv funksiyalara mənfi təsir göstərməklə yanaşı, gündüz yatmaq ehtiyacını da artıra bilər. Buna görə də yaşlı insanlarda gündüz yuxusunun artması beyin sağlamlığının pisləşməsinin əlaməti ola bilər.
Digər tərəfdən, gündüz yuxusu gecə yaşanan yuxu problemlərinin əvəzini çıxmaq üçün bir vasitə də ola bilər. Gecə kifayət qədər dincələ bilməmək gündüz yatmağı artırdığı halda, gündüz yuxuları da gecə yuxusunu poza bilər.
Tədqiqatçılar gündüz yuxusu ilə demensiya arasındakı əlaqənin səbəbini dəqiqləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
Gündüz yuxusunun demensiyanın qarşısının alınmasında dəyişdirilə bilən risk amili olub-olmadığı yalnız gələcək tədqiqatlarla müəyyən edilə bilər.
