NASA-nın 22 illik Swift kosmik teleskopunun Yerə düşəcəyi gözlənilir
NASA-nın 22 ildir kainatın ən şiddətli partlayışlarını izləyən Swift Kosmik Teleskopunu xilas etmək cəhdi uğursuz olub. Orbitini sürətlə itirən teleskopun oktyabr ayında Yer atmosferinə daxil olacağı gözlənilir.
AFN.az xəbər verir ki, NASA-nın 22 ildir kosmosun dərinliklərini müşahidə edən Swift Kosmik Teleskopu üçün missiyanın sonu yaxınlaşıb. Teleskopun orbitini yüksəldərək fəaliyyətini davam etdirməsini təmin etmək məqsədilə başladılan xilasetmə cəhdi uğursuzluqla nəticələnib. Swift-in oktyabr ayında Yer atmosferinə daxil olaraq missiyasını başa çatdırması gözlənilir.
NASA-nın Nil Gerels Svift Rəsədxanası 2004-cü ildə kosmosa göndərilib.
Teleskopun əsas vəzifələrindən biri kainatdakı ən güclü partlayışlar arasında yer alan qamma-şüa partlayışlarını aşkar etmək olub.
Swift bu partlayışları müşahidə etmək üçün hazırlansa da, illər ərzində çoxsaylı müxtəlif göy cisimlərinin və kosmik hadisələrin araşdırılmasında istifadə edilib. Qara dəliklərin davranışından ulduz partlayışlarına qədər bir çox tədqiqata töhfə verib.
Lakin teleskop artıq getdikcə Yerə yaxınlaşır.
Swift-in yerləşdiyi orbitdə Yer atmosferi son illərdə teleskop üçün daha çox müqavimət yaratmağa başlayıb. Bunun səbəblərindən biri Günəşdəki yüksək aktivlikdir.
Günəşdəki güclü partlayışlar və digər aktivliklər Yerin üst atmosferini genişləndirib. Bu isə Swift-in yerləşdiyi hündürlükdə atmosfer sürtünməsini artırıb.
Nəticədə teleskop enerji və hündürlük itirməyə başlayıb. Orbiti aşağı düşdükcə onun Yerə qayıdışı da sürətlənib.
NASA Swift-i xilas etmək üçün teleskopu daha yüksək orbitə keçirməyi planlaşdırıb.
Xilasetmə məqsədilə Katalyst Space Technologies tərəfindən hazırlanmış robotik kosmik aparatdan istifadə edilməsi planlaşdırılıb.
Təxminən 30 milyon dollarlıq missiya çərçivəsində aparatın Swift-ə yaxınlaşması, teleskopu tutması və daha yüksək orbitə daşıması nəzərdə tutulub.
Lakin kosmik aparatda yaranan istiqamətləndirmə problemləri səbəbindən plan həyata keçirilə bilməyib.
NASA Swift-i xilas etmək cəhdini dayandırmaq məcburiyyətində qalıb.
Beləliklə, 22 illik kosmik missiyanın sonu da dəqiqləşib.
Swift-in Yerə düşməsi artıq qaçılmaz görünsə də, alimlər teleskopun qalan fəaliyyət müddətindən istifadə etməyə çalışırlar.
Bəzi elmi cihazları yenidən aktivləşdirilən teleskop atmosferə daxil olana qədər müşahidələrini davam etdirir. Alimlər bununla Swift-in son günlərindən də yeni məlumatlar toplamaq üçün yararlanırlar.
Teleskopun hazırda Yerdən təxminən 325 kilometr yüksəklikdə olduğu bildirilir. Hündürlüyünün 300 kilometrdən aşağı düşməsi ilə teleskopun fəaliyyətini davam etdirməsi getdikcə çətinləşəcək.
Swift-in oktyabrın əvvəli ilə ortaları arasında atmosferə daxil olacağı gözlənilir.
Atmosferə giriş zamanı teleskopun böyük hissəsinin yanacağı gözlənilir. Bəzi hissələrin Yer səthinə çatması ehtimalı olsa da, onların insanlar üçün ciddi risk yaratması gözlənilmir.
Elm dünyası üçün isə Swift-in düşməsi 22 illik mühüm müşahidə dövrünün sonu deməkdir. Teleskop missiyası boyunca kainatın ən enerjili hadisələrindən bəzilərini izləyərək alimlərə milyardlarla işıq ili uzaqlıqdakı hadisələr haqqında mühüm məlumatlar təqdim edib.
