Avropada saxta bomba həyəcanı: Hava limanları və media qurumları hədəfə alındı



Bu həftə Avropanın müxtəlif ölkələrində onlarla aviareys və bir sıra media qurumu saxta bomba xəbərdarlıqlarından zərər çəkib. 

AFN.az xəbər verir ki, səyahət planlarını pozan və hüquq-mühafizə orqanlarını təhdidlərin arxasında duran şəxsləri müəyyənləşdirmək üçün hərəkətə keçirən bu hadisələr cümə günü də davam edib.

Cümə günü bir neçə Avropa hava limanında və reysdə yeni fasilələr yaranıb. İrlandiyanın milli yayım qurumu RTÉ bomba təhdidi ilə əlaqədar ofislərini boşaldıb. Sky da daxil olmaqla, bir sıra digər media qurumları da oxşar təhdidlər aldıqlarını açıqlayıblar.

Hadisələr Avropanın getdikcə artan hibrid hücumlarla mübarizə apardığı bir dövrə təsadüf edib. Rəsmilər bu hücumların bəzilərinə görə Rusiyanı məsul saysalar da, son bomba təhdidləri dalğasını kimin təşkil etdiyi hələlik məlum deyil.

Təhdidlər əvvəlcə hava limanlarını və aviaşirkətləri hədəfə alıb. Danimarka və Çexiya polisi cümə günü Kopenhagen və Praqa hava limanlarında hava hərəkətinə qarşı yeni təhdidlərin daxil olduğunu açıqlayıb. Macarıstanın müdafiə naziri isə cümə günü səhər bomba təhdidi barədə məlumat verən üç təyyarəni ölkənin hava məkanında hərbi təyyarələrin müşayiət etdiyini bildirib.

Çexiyanın paytaxtı Praqadan Niderlandın paytaxtı Amsterdama uçan KLM aviaşirkətinə məxsus təyyarə də enişdən sonra yoxlanılıb, lakin göyərtədə partlayıcı maddə aşkarlanmayıb. Cümə axşamı da oxşar təhdidlər səbəbindən ən azı 14 reysə təsir göstərilmişdi.

Cümə günü saatlar irəlilədikcə, əsasən İrlandiyadakı media qurumlarını hədəf alan təhdidlər də ortaya çıxıb. RTÉ-nin müxbiri quruma göndərilən elektron məktubdan bəzi hissələri oxuyub. Məktubu göndərənlər Avropadakı təyyarələri, sərnişin gəmilərini, metro stansiyalarını və qatarları partlatmağı planlaşdırdıqlarını iddia ediblər.

Elektron məktubda bütün dünyanın onları tanımasını istədikləri, buna görə də əməkdaşlarından birinin media qurumunun binasına partlayıcı qurğu yerləşdirdiyi və qurğunun 45 dəqiqə ərzində partlayacağı barədə təhdid yer alıb.

Təhdidlərin necə göndərildiyi tam aydın olmasa da, Çexiya və İtaliya rəsmiləri onların elektron poçt vasitəsilə çatdırıldığını bildiriblər.

Praqa Vatslav Havel Hava Limanının rəsmisi dörd reysə bomba yerləşdirilməsi ilə bağlı təhdidlərin imzasız elektron məktubla daxil olduğunu qeyd edib. Çexiya polisinin sözçüsü məktubun birbaşa hava limanına ünvanlandığını və Avropadakı digər hava limanlarına da oxşar məktubların göndərildiyini bildirib.

İtaliya reyslərinə yönələn təhdidlər isə özünü Kişi Dövləti adlandıran antifeminist qrup tərəfindən Roma Fiumicino Hava Limanı ilə əməkdaşlıq edən logistika mərkəzi şirkətinə göndərilən elektron məktubda yer alıb. Məktubda Helsinkidən və Dublindən havaya qalxan iki təyyarəyə partlayıcı qurğu yerləşdirildiyi barədə əsassız iddialar irəli sürülüb. Hava limanının sözçüsü məktubun həqiqətən daxil olduğunu təsdiqləyib.

Niderlandda yerləşən Beynəlxalq Terrorla Mübarizə Mərkəzinin məlumatına görə, Kişi Dövləti adlı qrup 2016-cı ildə Rusiyada qadın düşmənçiliyi ilə seçilən hərəkat kimi meydana çıxıb, daha sonra isə Rusiya-Ukrayna müharibəsini açıq şəkildə dəstəkləməyə başlayıb. Rusiya məhkəməsi 2021-ci ildə qrupu qadağan edərək onu ekstremist təşkilat kimi tanıyıb.

Avropadakı bütün hava limanlarının bu cür hadisələrə qarşı hazırlıq planları və təlimləri olduğu bildirilir. Aviasiya təhlükəsizliyi üzrə keçmiş direktor bütün hava limanlarının bomba təhdidlərinin idarə olunması planlarına malik olduğunu və qərarların saniyələr ərzində verilməsini təmin edən təlimlər keçirdiyini bildirib. Rəsmilər heç bir aviasiya qurumunun bomba xəbərdarlığını nəzərə almamazlıq edə bilməyəcəyini vurğulayıblar.

Təhdidlərin arxasında kimin dayandığı hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. İndiyədək heç bir Avropa ölkəsi rəsmi şəkildə konkret qrupu və ya dövləti məsul göstərməyib. Avropa İttifaqı hadisələrin bir-biri ilə əlaqəli olub-olmadığını söyləmək üçün hələ tez olduğunu açıqlayıb. Təhlükəsizlik ekspertləri və nazirlər baş verənlərin daha genişmiqyaslı hibrid kampaniyanın və ya qəsdən təşkil edilmiş bir sıra saxta təhdidlərin tərkib hissəsi ola biləcəyini düşünürlər.

Aviasiya təhlükəsizliyi şirkəti Dyami-nin rəhbəri Erik Şauten hadisələrə Rusiya dövləti adından fəaliyyət göstərən şəxslərin səbəb ola biləcəyini bildirib. Şauten dəmir yollarından tutmuş ərzaq infrastrukturuna qədər müxtəlif sahələrdə yaranan fasilələrin Avropada sabitliyi pozmaq istəyən Rusiya dövlət aktorlarının ritorikasına uyğun gəldiyini deyib. Hadisələrdən təsirlənən ölkələrin əksəriyyətinin Ukraynanı dəstəklədiyi də diqqətə çatdırılıb.

Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi Avropanın təhlükəsizliyinin Ukraynadakı cəbhə xəttindən kənarda da sınağa çəkildiyini açıqlayıb. Nazirlik bomba təhdidlərini, supermarketlərin soyuducu sistemlərinə qarşı kiberhücumları və hava məkanının pozulması hallarını bu təhlükələrə nümunə göstərib. İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albares də hibrid hücum cəhdi və psixoloji müharibə üsulu ilə üzləşdiklərini bildirib.

Böyük Britaniyanın nəqliyyat naziri Heydi Aleksandr təhdidləri qəsdən törədilmiş zərərli aldatma cəhdi adlandırıb. İrlandiyalı rəsmi Saymon Harris isə hadisələrin arxasında bir nəfərin, yoxsa koordinasiyalı fəaliyyətin dayandığının hələ məlum olmadığını söyləyib.

Hadisələrin ümumi təsiri məhdud olub. İndiyədək bütün təhdidlərin əsassız olduğu müəyyən edilib və heç bir partlayıcı qurğu aşkarlanmayıb. Bununla belə, sərnişinlərin səfərlərində ciddi fasilələr yaranıb. Cümə axşamı ən azı 14 təyyarənin sərnişinləri və ekipaj üzvləri hadisələrdən təsirlənib. Romaya uçan təyyarələrdən biri Fransaya yönləndirilib, İspaniya və Danimarkadan havaya qalxan iki təyyarə isə Bolqarıstanın paytaxtı Sofiyaya məcburi eniş edib.

Ekspertlər təhdidlərin həm nəqliyyatda fasilələr yaratmaq, həm də aviaşirkətlərin və rəsmilərin reaksiyalarını müşahidə etmək məqsədi daşıya biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Kibertəhlükəsizlik mütəxəssisləri kritik xidmətlərdə bu cür fasilələrin iqtisadi itkilərə səbəb olduğunu və ictimai etimadı sarsıda biləcəyini vurğulayırlar.





AFN.az
Redaksiyamızla əlaqə: tel; 070 372 99 90, E-mail:office@afn.az



menyu
menyu